Araç Paylaşımı (Car Sharing) ve Dakikalık Kiralama: Hasar, Trafik Cezası, İşleten Sorumluluğu

Mobil uygulama üzerinden dakikalık veya saatlik araç kiralama, büyükşehirlerde hızla yaygınlaştı. Uygulamada araç, bir çalışanla yüz yüze teslim tutanağı düzenlenmeden alınıp bırakılır. Bu durum; önceki kullanıcıdan kalan hasarın kime yükleneceği, trafik cezalarının kime yazılacağı ve kazada işletenin kim olduğu sorularını klasik araç kiralamasına göre daha karmaşık hâle getirir.

📘 Uygulanacak Kurallar

• TBK m.334: Kiracı aracı aldığı durumda geri verir; olağan kullanımdan doğan yıpranmadan sorumlu değildir; önceden ek tazminat taahhüdü geçersizdir.
• TBK m.335: Kiraya veren aracı geri alırken incelemeli ve eksiklikleri hemen yazılı bildirmelidir.
• 6502 m.5: Müzakere edilmeden konulan dengesiz şartlar haksız şarttır ve kesin hükümsüzdür.
• Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15: Belirli tarihte ifa edilecek araba kiralamada aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkı yoktur.
• KTK m.116: Kiracı kayıtlardan tespit edilebiliyorsa trafik cezası kiracı adına düzenlenir.

🔍 Hasar ve Önceki Kullanıcı Sorunu

Araç paylaşımında araç, bir önceki kullanıcıdan hemen sonra başka bir kullanıcıya geçer ve araya bir çalışan girmez. Bu nedenle sonradan fark edilen bir hasarın hangi kullanıcı döneminde oluştuğunu ispat etmek kiraya veren açısından zorlaşır. Kullanıcının aracı teslim alırken uygulama üzerinden fotoğraf yüklemesi ve hasar bildirmesi, bırakırken de aracın dört yanını fotoğraflaması, olası bir uyuşmazlıkta en güçlü delildir. Klasik kiralamadaki iade bildirimi kuralı için TBK 335 hasar bildirimi ve rent a car depozito iadesi yazılarına bakılabilir.

🚦 Trafik Cezaları

2026 değişikliğiyle KTK m.116’ya eklenen hükme göre, kiralama işlemi kayıtlardan tespit edilebiliyor ve kiracının tebligata elverişli adresi bulunuyorsa ceza tutanağı kiracı adına düzenlenir ve kiracıdan tahsil edilir. Paylaşım şirketinin cezayı ödeyip kullanıcıdan “hizmet bedeli” adı altında ek tutar istemesi ise sözleşme hükümleri ve haksız şart denetimi çerçevesinde değerlendirilmelidir. İtiraz yolu için EDS ve radar cezasına itiraz yazısına bakılabilir.

⚖️ Kazada İşleten Kimdir?

KTK m.3 ve m.85’e göre işleten kural olarak araç sahibidir; ancak aracı uzun süreli kiralayan kişi işleten sayılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, “uzun süre” kavramının gün sayısıyla değil somut olayın özelliklerine göre belirleneceğini kabul etmiştir; ayrıntılar için rent a car kiralamada işleten sıfatı yazısına bakılabilir. Dakikalık veya saatlik kiralamada sürenin çok kısa olması, işletenlik sıfatının paylaşım şirketinde kalması yönünde değerlendirilebilir. Nitekim ilk derece mahkemelerinin, paylaşımlı kiralama şirketini işleten sayarak sürücüyle birlikte müteselsil sorumlu tuttuğu kararları bulunmaktadır; bu konuda Yargıtay’ın yerleşik bir içtihadı henüz oluşmamıştır.

📄 Kullanım Koşulları ve Haksız Şart

• Kullanıcıya önceki dönemlerden kalan hasarları da yükleyen genel kayıtlar,
• Hasar tutarını şirketin tek taraflı belirlemesine imkân veren hükümler,
• Kredi kartından kullanıcının onayı olmadan yüksek tutarlı çekim yapılmasına izin veren şartlar,
• Kasko muafiyetinin belirsiz veya orantısız yüksek belirlenmesi.

Bu tür şartlar, tüketiciyle müzakere edilmeden konulmuşsa 6502 m.5 uyarınca haksız şart denetimine tabidir.

📍 Konum Verisi

Paylaşım uygulamaları aracın ve dolayısıyla kullanıcının konumunu sürekli kaydeder. Bu veriler kişisel veri niteliğindedir ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.5’teki işleme şartlarına tabidir. Kullanıcı, verilerinin hangi amaçla işlendiğini öğrenmek için veri sorumlusuna başvurabilir. Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular