Konsinye Araç: Galeriye Satış İçin Bırakılan Aracın Bedeli, Taşıt Teslim Belgesi ve İstihkak

Aracını kendisi satmakla uğraşmak istemeyen kişiler, aracı satılması için bir galeriye bırakır. Bu uygulamaya konsinye satış denir. Galerinin aracı satıp bedeli ödememesi, aracı iade etmemesi, belirlenen fiyatın altında satması veya galerinin haciz ya da iflasla karşılaşması, araç sahibini hem hukuki hem de cezai süreçlerle uğraşmak zorunda bırakabilir.

📘 Konsinye Satışın Hukuki Niteliği

• TBK m.532: Komisyoncu, kendi adına ve vekâlet verenin hesabına satış yapar; özel hüküm yoksa vekâlet hükümleri uygulanır.
• TBK m.535: Belirlenen bedelin altında satan komisyoncu farktan sorumludur; üstünde satarsa farkı kendine alıkoyamaz.
• TBK m.540: Bedeli eksik bildiren komisyoncu ücret hakkını kaybeder.
• TBK m.541: Komisyoncunun alacakları için hapis hakkı vardır.

Uygulamada galeriye çoğu zaman satış vekâletnamesi de verilir. Vekâletle satışın riskleri için vekâletle araç satışı riskleri yazısına bakılabilir.

📄 Taşıt Teslim Belgesi

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesi uyarınca satılmak üzere galeriye bırakılan araç için en az iki nüsha taşıt teslim belgesi düzenlenir ve galeri bu belgeyi beş yıl saklar. Belgede galeri ücreti, aracın galeride kalacağı süre ile rehin ve haciz bilgileri yer alır. Araç galeride bulunduğu süre içinde oluşan arıza ve hasardan galeri sorumludur. Galerinin diğer yükümlülükleri için oto galeri yetki belgesi ve araba galerilerinin hukuki sorumluluğu yazılarına bakılabilir.

💰 Bedel Ödenmezse

1. Galeriye noter aracılığıyla ihtarname gönderilerek bedelin ödenmesi veya aracın iadesi istenir,
2. Vekâletname verilmişse noter aracılığıyla azledilir,
3. Araç henüz satılmamışsa iade, satılmışsa satış bedeli ve belirlenen fiyatın altında satılmışsa fark talep edilir,
4. Ticari uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk şartı gözetilerek alacak davası açılır,
5. Koşulları varsa ayrıca suç duyurusunda bulunulur.

🚨 Ceza Hukuku Boyutu

Satılmak üzere bırakılan aracın iade edilmemesi veya satış bedelinin ödenmemesi, TCK m.155/2’deki hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. 2025 yılında TCK m.155’e eklenen hükümle suçun konusu motorlu taşıtsa ceza bir kat artırılır. Galericinin aracı noterde kendi adına devralıp bedeli ödememesi gibi baştan aldatmaya dayalı eylemler ise dolandırıcılık olarak değerlendirilebilir. Benzer bir olay için sahte çekle araç bedeli ödenmesi yazısına bakılabilir.

🔒 Galerinin Haczi ve İflası

Galerinin alacaklıları, galeride bulunan araçları galeriye ait sanarak haczettirebilir. Araç sahibi, haciz hâlinde İİK m.96-99 uyarınca istihkak iddiasında bulunabilir; iflas hâlinde ise İİK m.228 uyarınca iflas idaresine başvurur, talebi reddedilirse süresi içinde dava açar. Aracın noterde galeri veya üçüncü kişi adına devredilmiş olması, mülkiyet karinesini onun lehine çevirir. Ayrıntılar için oto galeri stokunun haczi ve istihkak davası dilekçesi örneği yazılarına bakılabilir.

📚 Yargıtay Kararları

• Güveni kötüye kullanma: Yargıtay 15. Ceza Dairesi, satış için bırakılan ve vekâletname verilen aracın iade edilmemesi ve bedelinin ödenmemesini TCK m.155/2 kapsamında değerlendiren kararı onamıştır (E.2013/32807, K.2016/4326, 04.05.2016).
• Kısmi ödeme ve hukuki uyuşmazlık: Kapatılmış 23. Ceza Dairesi, vekâletle satılan aracın bedelinin bir kısmı ödenmişse uyuşmazlığın hukuki nitelikte olduğunu ve beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir (E.2015/1605, K.2015/2470, 10.06.2015).
• Dolandırıcılık: Yargıtay 11. Ceza Dairesi, aracı noterde devralıp bedelini ödemeyen galericinin eylemini dolandırıcılık olarak değerlendiren kararı onamıştır (E.2021/15360, K.2024/414, 16.01.2024).
• Mülkiyet karinesi: Kapatılmış 12. Hukuk Dairesi, fiilen haczedilen aracın noter satışıyla üçüncü kişi adına tescilli olması hâlinde mülkiyet karinesinin üçüncü kişi lehine olduğunu kabul etmiştir (E.2021/6848, K.2022/3772, 22.03.2022).

Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular