Vekâletle Araç Satışı Riskleri: Düşük Bedel, Ölümden Sonra Satış, Azil ve Yargıtay Kararları
Araç satışında vekâletname, alıcı ile satıcının aynı anda noterde bulunamadığı durumlarda ya da galerilerin aracı satana kadar elde tuttuğu durumlarda sıkça kullanılır. Ancak vekilin aracı düşük bedelle satması, bedeli teslim etmemesi, vekâlet verenin ölümünden sonra satış yapması veya aracı kendisine ya da yakınına devretmesi, en çok dava konusu olan riskleridir.
Kısa özet: Araç satışı vekâletle de olsa noterde yapılmalıdır (KTK m.20/d). Vekâlet her zaman geri alınabilir (TBK m.512) ve aksi kararlaştırılmadıkça vekâlet verenin ölümüyle kendiliğinden sona erer (m.513). Vekil, satış bedelini ve aracın gerçek değerinin ödendiğini ispat etmekle yükümlüdür. Alıcı vekille işbirliği içindeyse veya kötüye kullanmayı biliyorsa, vekâlet veren satışla bağlı değildir.
Bu yazıda neler var?
📜 Vekâletle Satışın Kuralları
- KTK m.20/d: Tescilli araçların satış ve devri noterde yapılır; noter dışı satışlar geçersizdir.
- TBK m.506 ve m.508: Vekil işi sadakat ve özenle yürütür, hesap verir ve aldığını vekâlet verene teslim eder.
- TBK m.512: Taraflar vekâleti her zaman tek taraflı sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren karşı tarafın zararını öder.
- TBK m.513: Aksi sözleşmeden veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça vekâlet; ölüm, ehliyetin kaybı veya iflasla sona erer.
- TBK m.514: Vekilin sona ermeyi öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren veya mirasçıları sorumludur.
⚠️ Başlıca Riskler
| Risk | Sonuç |
|---|---|
| Aracın düşük bedelle satılması | Vekil gerçek değer ile ödenen bedel arasındaki farktan sorumlu olabilir |
| Bedelin vekâlet verene ödenmemesi | Hesap verme ve teslim borcuna aykırılık; alacak davası |
| Ölümden sonra satış | Vekâlet sona erdiği için satış geçersiz sayılabilir |
| Vekilin aracı kendisine veya yakınına devretmesi | Sadakat borcuna aykırılık; alıcının kötüniyeti ispatlanırsa satış geçersiz |
| Azilden sonra satış | Azil alıcıya ve notere bildirilmemişse üçüncü kişinin iyiniyeti tartışılır |
🕊️ Ölümden Sonra Yapılan Satış
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, vekâlet verenin ölümünden kısa bir süre sonra aynı gün vekâletle oğluna yapılan araç satışında, vekâletnamede ölümden sonra devam edeceğine dair bir kayıt bulunmadığı için vekâletin ölümle sona erdiğini ve satışın geçersiz olduğunu kabul etmiş; aracın mirasçılara ait olduğunun tespitine ilişkin kararı onamıştır (E.2023/3354, K.2023/2598, 09.10.2023). Miras kalan araçlarla ilgili işlemler için miras kalan aracın devri ve satışı yazısına bakılabilir.
💰 Düşük Bedelle Satış ve Hesap Verme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, noter senedinde düşük bedel gösterilerek satılan ve bedeli vekâlet verene ödenmeyen bir araç için vekilin, satış tarihindeki rayiç değerin ödendiğini ispatla yükümlü olduğunu kabul etmiş; bilirkişinin belirlediği rayiç değer üzerinden itirazın iptali kararını onamıştır (E.2025/912, K.2025/4798, 14.10.2025). Galerici vekillerin aracı kendi şirketlerine devrettiği başka bir dosyada ise sonraki alıcıların kötüniyeti ispatlanamadığı için tescil talebi reddedilmiş, ancak vekil satış bedelinden sorumlu tutulmuştur (E.2022/5430, K.2023/2060, 10.07.2023). Emlakçıya verilen vekâletle yapılan satışlarda ispat yükü için vekâletle satışta ispat yükü yazısına bakılabilir.
🚩 Vekâletin Kötüye Kullanılması
Yargıtay, üçüncü kişinin vekille el ve işbirliği içinde olması ya da vekâletin kötüye kullanıldığını bilmesi veya bilmesi gerekmesi hâlinde, vekâlet verenin bu sözleşmeyle bağlı olmadığını TMK m.2’deki dürüstlük kuralına dayanarak kabul etmektedir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ayrıca, vekâletname yalnızca mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış yetkisi verirken kesin satış işlemi yapan noterin sorumluluğuna hükmetmiştir (E.2013/8945, K.2013/11667, 04.07.2013).
✅ Riskleri Azaltmak İçin
- Vekâletnamede satış bedelinin alt sınırının ve bedelin hangi hesaba ödeneceğinin yazılması,
- Vekâletin süreli verilmesi ve iş bitince azledilmesi,
- Azlin noter aracılığıyla vekile ve bilinen alıcılara bildirilmesi,
- Galeriye bırakılan araçta konsinye sözleşmesi yapılması,
- Noter dışı satış yapılmaması; bkz. noter dışında yapılan araç satışı.
Vekâlet sözleşmesinin genel yapısı vekâlet sözleşmesi örneği yazısında yer alır. Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Vekâletle araç satışı geçerli mi?
Satış noterde yapıldığı ve vekâletname yetki verdiği sürece geçerlidir.
Vekâlet verenin ölümünden sonra araç satılabilir mi?
Aksi kararlaştırılmadıkça vekâlet ölümle sona erer; ölümden sonra yapılan satış geçersiz sayılabilir.
Vekil aracı düşük bedelle sattı; ne olur?
Yargıtay, vekilin rayiç değerin ödendiğini ispatla yükümlü olduğunu kabul etmektedir.
Verdiğim vekâleti nasıl geri alırım?
Vekâlet her zaman noter aracılığıyla azil yoluyla sona erdirilebilir; azlin vekile bildirilmesi gerekir.
Davam için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Vekâletle araç satışı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
