Asliye ticaret mahkemesi, Türk Ticaret Kanununda tanımlanan ticari davalara bakan uzmanlaşmış ilk derece hukuk mahkemesidir. Şirketler hukuku, kıymetli evrak, sigorta, deniz ticareti, haksız rekabet ve tacirler arası alacak uyuşmazlıkları burada görülür. İflas ve konkordato gibi bazı icra-iflas işleri de bu mahkemenin görevindedir.
Kısa özet: Dava olunan şeyin değer veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalarda ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerinde görevlidir (TTK m.5/1). Ticaret mahkemesi ile hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisidir (m.5/3). Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (m.5/A).
Bu yazıda neler var?
📘 Ticari Dava Nedir?
TTK m.4 ticari davaları iki gruba ayırır:
- Nispi ticari davalar: Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları.
- Mutlak ticari davalar: Tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın, TTK’da, TMK’nın rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki hükümlerinde, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda, rekabet, ticari işletme rehni, bankacılık, sigorta ve kıymetli evraka ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalar.
Örneğin bir anonim şirket genel kurul kararının iptali, taraflar tacir olmasa da mutlak ticari davadır; bu dava genel kurul kararı iptal davası yazısında anlatılmıştır. Kripto varlık uyuşmazlıklarının ticari dava sayılıp sayılmadığı kripto varlık davalarında görevli mahkeme yazısında, ticari sırların korunması ise ticari sırrın korunması yazısında ele alınmıştır.
⚖️ Görev ve Yapı
Asliye ticaret mahkemeleri kural olarak heyet hâlinde (bir başkan ve iki üye) çalışır; Kanunda sayılan bazı davalarda tek hâkimle karar verilir. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde ticari davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar (m.5/2). Ticari davanın asliye hukuk mahkemesinde açılması hâlinde görevsizlik kararı verilir; genel mahkemenin görevi için asliye hukuk mahkemesi yazısına bakılabilir. İflas ve konkordato talepleri de asliye ticaret mahkemesinde incelenir; bu süreçler konkordato ve iflas yoluyla takip ve doğrudan iflas yazılarında anlatılmıştır.
📜 Yargılama Usulü
Ticari davalarda kural olarak yazılı yargılama usulü uygulanır. Ancak TTK m.4/2 uyarınca, miktar veya değeri Kanunda belirlenen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan sınırı aşmayan ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır. Ticari defterler, faturalar ve tacirler arası yazışmalar delil olarak özel önem taşır; ticari defterlerin delil olma şartları HMK m.222’de düzenlenmiştir.
🤝 Dava Şartı Arabuluculuk
TTK m.5/A uyarınca, ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir. Arabuluculuk sürecinin ayrıntıları ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısındadır.
İlgili yazılar: tüketici mahkemesi, icra mahkemesi.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Ticari dava ile hukuk davası nasıl ayrılır?
Her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren veya Kanunda mutlak ticari dava sayılan uyuşmazlıklar ticari davadır (TTK m.4).
Ticari alacak davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davalarında evet (m.5/A).
Asliye ticaret mahkemesi olmayan yerde ne olur?
Asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar (m.5/2).
Konkordato başvurusu nereye yapılır?
Borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Asliye ticaret mahkemesi hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
