Sözleşmenin kurulmasından sonra riski artıran bir değişiklik olduğunda ne yapılmalıdır? Kanun bu soruyu, sözleşme öncesindeki beyan yükümlülüğünden ayrı ve ayrıntılı bir düzenlemeyle cevaplandırır: bildirim süreleri, sigortacının fesih hakkı ve ödeme aşamasındaki sonuçlar birbirine bağlıdır.
📢 Ağırlaştırma Yasağı ve Bildirim Süreleri
Kanun önce bir yasak koyar: sigorta ettiren, sözleşmenin yapılmasından sonra sigortacının izni olmadan rizikoyu veya mevcut durumu ağırlaştırarak tazminat tutarının artmasını etkileyici davranış ve işlemlerde bulunamaz.
Bildirim bakımından iki ayrı süre öngörülmüştür. Sigorta ettiren veya onun izniyle başkası riski artırıcı işlem yaparsa yahut sözleşme yapılırken açıkça riziko ağırlaşması sayılan hususlardan biri gerçekleşirse derhâl; bu işlemler bilgisi dışında yapılmışsa öğrendiği tarihten itibaren en geç on gün içinde durum sigortacıya bildirilir.
Bu düzenleme, sözleşmeden önceki beyan yükümlülüğünden farklıdır; ilki için beyan yükümlülüğü ve eksik beyan yazımıza bakabilirsiniz.
Not: Eski duruma dönülmesi hâlinde sigortacının fesih hakkı kullanılamaz; bu, uygulamada sıklıkla gözden kaçan bir ayrıntıdır.
⚡ Sigortacının Fesih ve Prim Farkı Hakkı
Sigortacı, durumu öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilir veya prim farkı isteyebilir. Farkın on gün içinde kabul edilmemesi hâlinde sözleşme feshedilmiş sayılır. Değişikliklerin yapılmasından önceki duruma dönüldüğü takdirde fesih hakkı kullanılamaz; süresinde kullanılmayan fesih ve prim farkı isteme hakkı düşer.
Bazı hâllerde bu hükümler hiç uygulanmaz: rizikonun artmasına sigortacının menfaati ile ilişkili bir husus, sigortacının sorumlu olduğu bir olay veya insanî bir görevin yerine getirilmesi sebep olmuşsa; hayat sigortalarında da sigortalının sağlık durumundaki değişiklikler bakımından.
⚖️ Riziko Gerçekleştikten Sonra
Riziko gerçekleştikten sonra sigorta ettirenin ihmali belirlenir ve beyan yükümlülüğünün ihlal edildiği saptanırsa; ihlal tazminat miktarına, bedele veya rizikonun gerçekleşmesine etki edebilecek nitelikteyse ihmalin derecesine göre indirim yapılır.
Kast hâlinde ise ayrım nettir: meydana gelen değişiklik ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa sigortacı sözleşmeyi feshedebilir ve tazminat ödenmez; bağlantı yoksa sigortacı, ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak ödeme yapar.
Ayrıca fesih bildirim süresi içinde, yapılan değişiklikle bağlantılı olarak riziko gerçekleşirse tazminat yine prim oranı dikkate alınarak hesaplanır.
📌 İlgili Konular
Riziko ihbarı · Zeyilname ve yenileme · Genel ve özel şartlar
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Riski artıran değişikliği ne zaman bildirmeliyim?
Kendi işleminizse derhâl; bilginiz dışında olmuşsa öğrendiğinizden itibaren en geç on gün içinde.
Sigortacı hemen fesih yapabilir mi?
Öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde fesih veya prim farkı isteyebilir.
Prim farkını kabul etmezsem ne olur?
On gün içinde kabul edilmezse sözleşme feshedilmiş sayılır.
Bildirmezsem tazminat tamamen gider mi?
İhmalde indirim; kastta ise bağlantı varsa ödeme yapılmaz, bağlantı yoksa prim oranına göre ödenir.
Sigortada Rizikonun Ağırlaşması ve Bildirim Yükümlülüğü hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
