Kaskoda Pert Aracın Bakiye Bedeli – Hakem K. 2025/511400

Aracı pert-total sayılan sigortalı için asıl soru çoğu zaman “tazminat ödenecek mi?” değil, “ne kadar ödenecek?” sorusudur. Sigorta şirketi büyük bir ödeme yapmıştır; ancak ödenen tutar, aracın kaza tarihindeki piyasa değerinin gerisinde kalmıştır. Aradaki fark küçük bir kalem gibi görünse de tutarlar milyonlarla ifade edildiğinde fark da yüz binleri bulabilir. Sigorta Tahkim Komisyonu hakem kararlarından biri, genişletilmiş kasko poliçesiyle sigortalı bir aracın tam hasarında bu farkın nasıl hesaplandığını ve daha önce kısmi olarak talep edilmiş bir alacağın bakiyesinin nasıl ele alındığını ayrıntılı biçimde gösteriyor.

Sigorta Tahkim Komisyonu hakemince verilen 16.10.2025 tarihli ve K-2025/511400 sayılı kararla, pert-total hâle gelen aracın kaza tarihindeki rayiç değeri 2.600.000 TL kabul edilmiş; sigorta şirketinin yaptığı ödeme ve önceki başvuruda hükmedilen tutar düşülerek 199.980 TL bakiye tazminatın avans faiziyle ödenmesine, fazlaya ilişkin 20 TL talebin reddine oyçokluğuyla karar verilmiştir. Karar, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisi’nin Ekim-Aralık 2025 tarihli 64. sayısında yayımlanmıştır.

🚗 Kaza, pert kararı ve iki aşamalı başvuru

Hakem kararında aktarılan olgulara göre başvurana ait araç 3.10.2023 tarihinde maddi hasarlı bir trafik kazasına karışmış ve araç pert-total hâle gelmiştir. Araç, 30.9.2023 başlangıçlı ve araç başına maddi zararlar için rayiç bedel kadar limit öngören genişletilmiş kasko poliçesiyle sigortalıdır. Başvuran, kaza tarihinde aracın maliki olduğundan aktif husumet, poliçeyi düzenleyen şirket ise pasif husumet ehliyetine sahip görülmüştür.

Uyuşmazlığın dikkat çekici yanı, bakiye pert bedelinin iki ayrı başvuruyla talep edilmiş olmasıdır:

🛡️ Sigorta şirketinin itirazları

Sigorta şirketi vekili, cevabında üç temel noktaya dayanmıştır. İlk olarak aynı konuda daha önce Komisyona başvuru yapıldığını ve bu nedenle yeniden başvuru yapılamayacağını ileri sürmüştür. İkinci olarak araçta meydana gelen hasar ve zararların karşılandığını, başvurana toplam 2.400.020 TL ödeme yapıldığını belirtmiştir. Son olarak, başvurunun kabulü hâlinde vekâlet ücretinin Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16. maddesinin 13. fıkrası uyarınca Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki ücretin beşte biri oranında belirlenmesini talep etmiştir.

Hakem, uyuşmazlığı; kazada araçta zarar meydana gelip gelmediği, geldiyse miktarı ve şirketin sorumluluğu ekseninde incelemiş, yargılamayı dosya üzerinden yürütmüş ve duruşma yapılmasına gerek görmemiştir.

📘 Kasko Genel Şartlarında rayiç değer ve tam hasar

Kararın gerekçesinde Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının birkaç hükmü ayrıntılı olarak aktarılmıştır. Bu hükümler, pert hâlinde ödenecek tutarın hangi ölçüye göre belirleneceğini ortaya koymaktadır:

• B.3.3.1.1 – Sigorta bedeli: Sigorta şirketi aracı hasar tarihi itibarıyla rayiç değerine kadar teminat altına alır; tazminat hesabında rizikonun gerçekleştiği andaki rayiç değer esas tutulur. Poliçede somut bir referans belirlenmemişse Türkiye Sigorta Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğince ilan edilen, riziko tarihi itibarıyla geçerli rayiç değer listesi esas alınır.
• B.3.3.2.2 – Tam hasar: Onarım masraflarının aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespit edilmesi durumunda araç tam hasara uğramış sayılır ve aracın hasar anındaki rayiç değeri ödenir.
• A.6 – Muafiyet: Poliçede belirli bir tutara veya orana kadar olan zararın tazmin edilmeyeceği kararlaştırılabilir; bu muafiyetler en az 14 punto büyüklüğünde harflerle poliçeye yazılır.
• C.9 – Eksper giderleri: Sigortacı, tazminatın belirlenmesi amacıyla yapılan makul giderleri, faydasız kalsalar bile ödemek zorundadır.

Hakem ayrıca TTK m.1409’a atıfla, sözleşmede öngörülen rizikolardan birinin teminat dışında kaldığını ispat yükünün sigortacıya ait olduğunu hatırlatmıştır. Gerçek zarar ilkesi bağlamında, fatura sunulmamış olsa dahi zararın KDV dâhil ödenmesi gerektiğine ilişkin Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/16052 E., 2017/8418 K. sayılı kararına da yer verilmiştir.

🧾 Hakemin hesabı: 2.600.000 TL’den 199.980 TL’ye

Zararın miktarının tespiti teknik bilgi gerektirdiğinden hakem, yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmak yerine önceki Komisyon dosyasında alınan ve “gerekçeli ve denetime elverişli” bulunan bilirkişi raporunu hükme esas almıştır. Rapora göre:

Hakem, sigorta şirketinin 2.400.000 TL ödeme yaptığını dikkate almıştır. Rayiç değer ile yapılan ödeme arasındaki 200.000 TL’lik farktan, önceki başvuruda kabul edilen 20 TL düşülmüş ve 199.980 TL bakiye yönünden başvuru kısmen kabul edilmiştir. Talep edilen 200.000 TL’nin 20 TL’lik kısmı, zaten önceki kararla hüküm altına alındığından reddedilmiştir.

Hesabın mantığı sadedir: Rayiç değere kadar teminat veren bir kasko poliçesinde tam hasar hâlinde ölçü, aracın kaza tarihindeki rayiç değeridir. Şirketin ödemesi bu değerin altında kaldığı ölçüde, aradaki fark poliçe teminatı kapsamındaki gerçek zarar olarak değerlendirilmiştir.

⏱️ Temerrüt, avans faizi ve giderler

Faiz başlangıcı bakımından hakem, başvuru öncesinde sigorta şirketine müracaat edilen 31.7.2025 tarihinden itibaren 45 günlük sürenin sonunda, 18.9.2025 itibarıyla temerrüdün gerçekleştiğini kabul etmiştir. Bu yaklaşım, sigorta tazminatının her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olacağını ve borç muaccel olunca sigortacının ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşeceğini düzenleyen TTK m.1427 ile uyumludur. Sigortalı aracın ticari araç olması nedeniyle avans faizi uygulanmıştır.

Giderler ve vekâlet ücreti ise şöyle belirlenmiştir:

• 3.000 TL başvuru ücreti ve 55 TL tebligat gideri olmak üzere toplam 3.055 TL’nin, ret-kabul oranına göre 3.054,69 TL’si sigorta şirketine yükletilmiştir.
• Başvuran lehine, Yargıtay ve İtiraz Hakemliği içtihatlarındaki “maktu ücretin altında kalmamak kaydıyla beşte bir” yaklaşımı gözetilerek 30.000 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir.
• Reddedilen 20 TL üzerinden sigorta şirketi lehine 4 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir.

Karar, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30/12. maddesi gereğince bildirimden itibaren 10 gün içinde Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde itiraz yolu açık olmak üzere verilmiştir.

🔍 Karardan çıkan değerlendirmeler

Kararın uygulamaya yansıyan yönleri birkaç başlıkta özetlenebilir:

• Mutabakatnamedeki saklı tutma kaydı: İlk dosyadaki itiraz aşamasında, mutabakatnamede fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması belirleyici görülmüştür. Bu kayıt, bakiye talebin önünü açan unsur olarak karara yansımıştır.
• Önceki bilirkişi raporunun kullanımı: Hakem, aynı olaya ilişkin önceki dosyada alınan ve denetime elverişli bulunan raporu yeni başvuruda da hükme esas almıştır.
• Önceki karardaki tutarın mahsubu: İlk başvuruda kabul edilen tutar, bakiye hesabında düşülmüş; aynı alacak için iki kez hüküm kurulmaması gözetilmiştir.
• Oyçokluğu: Kararın oyçokluğuyla verildiği görülmektedir; dergide karşı oy gerekçesine yer verilmemiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında zarar hesabının yöntemine ilişkin bir başka örnek, trafik sigortasında değer kaybının reel yöntemle hesaplanmasına dair Hakem K. 2025/532676 kararıdır. Poliçenin kuruluş anına ilişkin farklı bir uyuşmazlık için deprem günü yapılan DASK poliçesine ilişkin karar de incelenebilir.

💬 Soru ve cevaplar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serideki diğer kararlar ise Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.