Fırtınalı bir günde yıldırım binanın kendisine değil de birkaç kilometre ötedeki bir elektrik hattına düştüğünde, işyerindeki makinelerin motorları yine de yanabilir. Bu durumda sigortalının aklına gelen ilk soru, zararın poliçedeki “yangın ve yıldırım” teminatıyla karşılanıp karşılanmayacağıdır. Sigorta Tahkim Komisyonu’nda görülen bir uyuşmazlıkta bilirkişi, bu sorunun cevabının yıldırımın doğrudan mı yoksa dolaylı mı etki ettiğine bağlı olduğunu ortaya koymuş ve zararı başka bir teminatın, makine kırılması teminatının içinde değerlendirmiştir.
Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyeti, 04.02.2026 tarihli ve K-2026/71452 sayılı kararıyla, kapsamlı işyeri sigortası bulunan bir briket-kiremit-tuğla tesisinde yıldırımın enerji nakil hatları üzerinden yarattığı yüksek voltaj nedeniyle hasarlanan makine motorları için sigortacının yaptığı ödemeyi eksik bulmuş ve 18.447,01 TL bakiye tazminatın 10.04.2025 tarihinden itibaren yasal faiziyle ödenmesine karar vermiştir. Karar, Sigorta Tahkim Komisyonu’nun Hakem Karar Dergisi’nin 65. sayısında (Ocak–Mart 2026) yayımlanmıştır.
⚡ 20 Eylül 2023: yıldırım ve yanan motorlar
Karar metnine göre başvuran, poliçede briket, kiremit ve tuğla fabrikası olarak faaliyet gösterdiği beyan edilen bir tesisin sahibidir. Tesis, davalı sigorta şirketince 05.10.2022–2023 dönemi için düzenlenen Kapsamlı İşyeri Sigorta Poliçesi ile sigortalanmıştır. 20.09.2023 tarihinde işyerinin yakın çevresindeki elektrik direğine yıldırım düşmüş, işyerinde kullanılan makinelerin motorları yanmıştır.
Sigorta şirketi, eksper raporuna dayanarak 04.03.2024 tarihinde 52.802,51 TL ödeme yapmıştır. Başvuran, toplam zararının 150.000 TL olduğunu ileri sürerek kalan 97.197,49 TL’yi 19.02.2025 tarihinde e-posta ile sigortacıdan istemiş, 15 gün içinde cevap alamayınca Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmuştur. Başvuruda fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak şimdilik 10 TL talep edilmiş, bilirkişi raporundan sonra verilen ıslah dilekçesiyle talep 18.447,01 TL‘ye yükseltilmiştir.
📄 Tarafların iddia ve savunmaları
Başvuran, olayda kusurunun bulunmadığını belirtmiş; eksper raporu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü raporu, faturalar ve poliçe gibi belgeleri dosyaya sunmuştur.
Sigorta şirketi ise başvurunun reddini istemiş ve şu savunmaları ileri sürmüştür:
- Taleplerin zamanaşımına uğradığı,
- Eksper raporu uyarınca 52.802,51 TL ödendiği ve zararın karşılandığı,
- Rulmanların ömürlü ve periyodik olarak değiştirilmesi gereken parçalar olduğu için tazminat kapsamına alınmadığı,
- Poliçede muafiyet notu bulunduğu, sorumluluğun ancak muafiyeti aşan hasarlar için doğacağı,
- Temerrüde düşmediği ve faiz ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı.
Hakem, dosya üzerinden inceleme yapmış ve HMK m.429 uyarınca duruşmaya gerek görmemiştir. Poliçenin varlığı, geçerliliği ve olayın oluşumu konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, tartışmanın yapılan ödemenin yeterli olup olmadığında toplandığı tespit edilmiştir. Karar metninde zamanaşımı savunması ayrıca tartışılmamıştır.
🔍 Doğrudan etki mi, dolaylı etki mi?
Hakem, 15.12.2025 tarihli ara kararla dosyayı Sigorta Tahkim Komisyonu bilirkişi listesindeki bir bilirkişiye göndermiştir. 30.12.2025 tarihli raporun teminat değerlendirmesi, kararın en dikkat çekici kısmıdır:
- Meteoroloji kaydı: Rapora göre olay günü riziko çevresine farklı akım güçlerinde yıldırımlar düşmüş; kayıtlı koordinatlar, yıldırımın tesisin bulunduğu binaya doğrudan değil, 2,5 km çapındaki bölgeye düştüğünü göstermiştir.
- Hasar mekanizması: Yıldırımın oluşturduğu gerilim indüklenmesi ve yüksek voltaj etkisi, elektrik dağıtım ve iletişim hatları üzerinden tesisteki makine ve ekipmana sirayet etmiştir.
- Yangın teminatı dışında: Yangın Sigortası Genel Şartları A.1 maddesi, yıldırımın sigortalı mallarda doğrudan neden olacağı maddi zararları kapsamaktadır. Bilirkişiye göre doğrudan etkiden söz edebilmek için yıldırımın binaya, çatısına, antenine veya paratonerine isabet etmesi gerekir; bu dosyada yıldırım dolaylı etki göstermiştir.
- Makine kırılması teminatında: Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları madde 1(d), atmosferik elektrikiyetin dolaylı etkilerinden doğan zararları kapsamaktadır. Poliçede makine kırılması teminatı 6.000.000 TL sigorta bedeliyle yer aldığından hasar bu teminat içinde değerlendirilmiştir.
- Adres uyumsuzluğu: Poliçedeki riziko adresi ile vergi levhasındaki üretim tesisi adresinin uyumlu olmadığı görülmüş; ancak eksperin rizikoda tespit yapması, adres kontrollerinin eksper ve sigortacı tarafından yapılması ve tazminat ödenmiş olması nedeniyle hasarın poliçedeki riziko adresinde gerçekleştiği kabul edilmiştir.
Hakem ayrıca poliçedeki Elektrik Hasarları Klozuna da yer vermiştir. Kararda aktarılan kloza göre, yangın sigortası genel şartları saklı kalmak koşuluyla atmosferik elektriğin ya da normal veya anormal bir elektrik akımının, sigortalı adreste elektrikle çalışan cihazlara doğrudan verebileceği maddi zararlar, poliçede belirtilen oranda muafiyet uygulanarak teminat altındadır.
🧮 Tazminat hesabı adım adım
Bilirkişi, poliçede makine kırılması teminatına ilişkin bir cihaz listesi bulunmadığını ve tesisteki tüm cihazların sigorta değerini tespite yarayan belge olmadığını belirtmiştir. Bu nedenle eksper raporunda 7.000.000 TL olarak hesaplanan sigorta değeri esas alınarak eksik sigorta hesabı yapılmıştır. Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları’nın 4. maddesine göre sigorta bedeli, makinenin yeni ikame bedeline eşit olmalıdır; ikame bedeli sigorta bedelinden yüksekse, hasarın aradaki farka düşen kısmına sigortalı katlanır.
Muafiyet yönünden, hasarlı iki cihazın ikame bedelinin eksper raporunda 400.000–450.000 TL bandında olduğu belirtilmiş; poliçedeki muafiyet notu gereği cihaz başına 500 EUR, toplam 1.000 EUR muafiyet uygulanmıştır. Hasar tarihindeki TCMB euro döviz satış kuru 28,9196 TL olarak alınmıştır. Hakemin kararda özetlediği hesap şöyledir:
- Motorlardaki hasar bedeli (KDV dahil): 94.000,00 TL
- Eksik sigorta tenzili: 5.705,80 TL → 88.294,20 TL
- Muafiyet tenzili: 28.919,60 TL → 59.374,60 TL
- KDV dahil toplam hasar: 71.249,52 TL
- Başvuru öncesi yapılan 52.802,51 TL ödeme düşülerek bakiye: 18.447,01 TL
Sigorta şirketi bilirkişi raporuna itiraz etmiş, ancak hakem bu itirazların raporda karşılandığını belirterek itirazları reddetmiştir. Rapor; riziko tarihindeki kur ve makine bedelleri esas alınarak, poliçedeki tenzil, muafiyet ve eksik sigorta klozları dikkate alınarak hazırlandığı için hükme esas alınmıştır.
⚖️ Hakemin gerekçesi ve hüküm
Gerekçede, sigortacının sorumluluğunun TTK m.1409 ve m.1459’da ifadesini bulan gerçek zarar ilkesiyle sınırlı olduğu hatırlatılmıştır. TTK m.1409/2’ye göre, sözleşmede öngörülen rizikolardan birinin teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır. Hakem, bu ilkeyi Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021 ve 17. Hukuk Dairesinin 2017 tarihli kararlarıyla desteklemiş ve sigorta şirketinin rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin hiçbir bilgi veya belge sunmadığını tespit etmiştir.
Faiz yönünden TTK m.1427/2’ye dayanılmıştır. Hakeme göre sigorta tazminatı ihbardan itibaren kırk beş gün sonra muaccel olur; sigortalının ihbar tarihi 19.02.2025 olduğundan sigortacının temerrüt tarihi 10.04.2025 olarak kabul edilmiş ve talep edilen yasal faiz bu tarihten itibaren işletilmiştir.
Hüküm kısmında:
- KDV dahil 18.447,01 TL hasar tazminatının 10.04.2025’ten itibaren yasal faiziyle sigorta şirketinden tahsiline,
- 400 TL başvuru ücreti, 55 TL tebligat gideri, 2.745 TL bilirkişi ücreti ve 800 TL ek başvuru ücretinden oluşan 4.000 TL tahkim giderinin sigorta şirketinden alınmasına,
- AAÜT m.17/2 ve 5684 sayılı Kanun m.30/17 uyarınca, kabul edilen miktarı geçmemek üzere 18.447,01 TL vekâlet ücretinin sigorta şirketinden tahsiline
karar verilmiştir. Karar, 5684 sayılı Kanun m.30/12 kapsamında miktar itibarıyla kesin olarak verilmiş; ancak aynı fıkrada sayılan sınırlı hâllerde temyiz yolu açık tutulmuştur.
🏭 İşyeri poliçeleri açısından değerlendirme
Karar, “yıldırım” kelimesinin poliçede geçmesinin her elektriksel hasarı yangın teminatına sokmadığını göstermektedir. Bilirkişinin yaptığı ayrım net: yıldırımın binaya isabet ederek yangın, patlama veya fiziksel hasar yaratması doğrudan etki; yakın hatlara veya toprağa düşerek gerilim indüklenmesi, yüksek voltaj ya da şok dalgası oluşturması dolaylı etkidir. Bu dosyada zararın karşılanabilmesini sağlayan, poliçede makine kırılması teminatının ayrıca yer almasıdır.
İkinci olarak, teminata giren bir hasarda bile tazminat tutarı eksik sigorta ve muafiyet klozları nedeniyle önemli ölçüde azalabilir. 94.000 TL’lik hasar, bu iki kalem düşüldükten sonra 59.374,60 TL’ye inmiştir. Poliçede cihaz listesinin bulunmaması, bilirkişiyi eksperin belirlediği sigorta değerini esas almaya yöneltmiştir.
Üçüncü olarak ispat yükünün dağılımı belirleyici olmuştur. Sigortalı rizikonun gerçekleştiğini meteoroloji raporu ve eksper raporuyla ortaya koymuş; teminat dışılık iddiası ise sigortacı tarafından belgeyle desteklenmediği için sonuç doğurmamıştır. Aynı ispat kuralının konut sigortasındaki uygulaması için serideki dahili su hasarı hakem kararı incelenebilir; orada da eksik sigorta indirimiyle hesaplanan tutar kabul edilmiştir.
❓ Sorular ve cevaplar
Yıldırım binaya düşmediyse yangın sigortası zararı karşılar mı?
Bu dosyadaki bilirkişi değerlendirmesine göre, Yangın Sigortası Genel Şartları A.1 maddesi yıldırımın sigortalı mallarda doğrudan neden olduğu zararları kapsar. Yıldırım binaya değil 2,5 km çaplı çevreye düştüğü ve zarar enerji hatları üzerinden ilerleyen yüksek voltajla oluştuğu için hasar yangın teminatında görülmemiş, poliçedeki makine kırılması teminatı kapsamında değerlendirilmiştir.
Yıldırımın düştüğü yer nasıl tespit edildi?
Başvuranın dosyaya sunduğu Meteoroloji Genel Müdürlüğü raporundaki ölçüm kayıtları ve koordinatlar kullanılmıştır. Bilirkişi bu kayıtlardan, olay günü riziko çevresine farklı akım güçlerinde yıldırımlar düştüğünü ve bunların tesisin bulunduğu binaya doğrudan isabet etmediğini tespit etmiştir.
Eksik sigorta tenzili neden uygulandı?
Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları’nın 4. maddesine göre sigorta bedeli, makinelerin yeni ikame bedeline eşit olmalıdır. Poliçede makine kırılması teminatı 6.000.000 TL bedelle yer alırken eksper sigorta değerini 7.000.000 TL olarak hesaplamıştır. Aradaki fark nedeniyle hasarın bir kısmına sigortalının katlanması gerektiği kabul edilmiş ve 5.705,80 TL tenzil yapılmıştır.
Faiz hangi tarihten başlatıldı?
Hakem, TTK m.1427/2 uyarınca sigorta tazminatının ihbardan itibaren kırk beş gün sonra muaccel olacağını belirtmiştir. Sigortalının sigortacıya ihbarı 19.02.2025 tarihinde yapıldığından temerrüt tarihi 10.04.2025 olarak kabul edilmiş ve bakiye tazminata bu tarihten itibaren yasal faiz uygulanmıştır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgilerine iletişim sayfasından, serideki diğer kararlara Emsal Kararlar bölümünden ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisi’nde yayımlanan uyuşmazlık hakem kararından derlenmiştir. Hakem kararları yalnızca taraflar arasındaki uyuşmazlık bakımından sonuç doğurur ve Yargıtay kararları gibi içtihat birliği etkisi taşımaz. Teminat kapsamı, muafiyet ve eksik sigorta hesabı; poliçenin genel ve özel şartlarına, eklenen klozlara, sigorta değerine ve teknik bulgulara göre her dosyada farklı değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
