Sulh ceza hâkimliği, soruşturma evresinde verilmesi gereken yargısal kararları veren ve bu kararlara karşı yapılan itirazları inceleyen ceza yargısı merciidir. Tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma ve iletişimin tespiti gibi temel hakları doğrudan etkileyen tedbirlere bu hâkimlik karar verir. Bir yargılama yapıp mahkûmiyet hükmü kurmaz.
Kısa özet: Sulh ceza hâkimlikleri 5235 sayılı Kanunun 10. maddesiyle kurulmuştur ve soruşturma evresindeki kararları verir. Kararlarına karşı itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır (CMK m.268/1). İtiraz, kural olarak numara sırasında izleyen sulh ceza hâkimliğince; tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarda ise asliye ceza mahkemesi hâkimince incelenir (m.268/3).
Bu yazıda neler var?
⚖️ Sulh Ceza Hâkimliğinin Görevleri
- Tutuklama ve adli kontrol: Cumhuriyet savcısının talebi üzerine şüphelinin tutuklanmasına, adli kontrol altına alınmasına veya serbest bırakılmasına karar vermek,
- Arama ve el koyma: Konut, işyeri ve bilgisayar araması ile el koyma kararları,
- İletişimin tespiti ve teknik takip: Kanunda sayılan katalog suçlarda,
- İtirazlar: Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı yapılan itirazları incelemek (CMK m.173),
- Diğer kanunlarla verilenler: Kabahatler Kanunu uyarınca idari yaptırım kararlarına karşı başvurular ve internet içeriklerine erişimin engellenmesi talepleri gibi.
Tutuklamanın şartları ve süresi tutuklama ve tutuklamanın şartları, adli kontrol tedbirleri ise adli kontrol tedbirleri yazısında ayrıntılı anlatılmıştır. Arama ve el koyma işlemleri için ceza muhakemesinde arama ve el koyma yazısına bakılabilir.
📝 Kararlara İtiraz (CMK m.268)
Sulh ceza hâkimliği kararlarına karşı kanun yolu itirazdır. İtiraz, kararı veren hâkimliğe verilecek dilekçe veya zabıt kâtibine beyanla, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır. Kararı veren hâkim itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en geç üç gün içinde itiraz merciine gönderir.
| Karar türü | İtirazı inceleyen merci |
|---|---|
| Tutuklama ve adli kontrol kararları | Yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi (m.268/3-b) |
| Diğer kararlar (birden fazla hâkimlik varsa) | Numara olarak izleyen sulh ceza hâkimliği; son numaralı için bir numaralı (m.268/3-a) |
| Diğer kararlar (tek hâkimlik varsa) | Yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi |
Tutukluluğa itiraz için hazırlanmış örnek metne tutuklama kararına itiraz dilekçesi örneği yazısından ulaşılabilir.
📂 Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına İtiraz
Suçtan zarar gören, Cumhuriyet savcısının verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, o yer ağır ceza mahkemesinin yargı çevresinde bulunan sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173). Hâkimlik itirazı yerinde görürse kamu davası açılmasına karar verir. Konu kovuşturmaya yer olmadığı kararı (takipsizlik) yazısında anlatılmıştır.
🧾 İdari Yaptırımlara Başvuru
5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27. maddesi uyarınca, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararlarına karşı, özel kanunda aksine hüküm yoksa tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Bazı idari yaptırımlar ise idare mahkemesinin görevindedir; ayrım için idari para cezasına itiraz yazısına bakılabilir.
İlgili yazılar: bölge adliye mahkemesi, ceza davasında istinaf başvurusu.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Sulh ceza hâkimliği yargılama yapar mı?
Hayır. Soruşturma evresindeki tedbir ve itiraz kararlarını verir; mahkûmiyet veya beraat hükmü kurmaz.
Tutuklama kararına itiraz süresi nedir?
Kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta (CMK m.268/1).
Tutuklamaya itirazı kim inceler?
Yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi (m.268/3-b).
Trafik cezasına nereye itiraz edilir?
Kural olarak on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Sulh ceza hâkimliği hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
