Leasing Aracında Temerrüt ve Fesih: 30 ve 60 Günlük Süre, İade ve Hesaplaşma
Şirket araçlarının ve ticari araçların önemli bir kısmı finansal kiralama (leasing) yoluyla edinilir. Leasingde araç kiracının kullanımındadır ama mülkiyet finansal kiralama şirketindedir. Kira bedelleri ödenemediğinde sözleşmenin feshi, aracın iadesi ve kalan borcun hesaplanması 6361 sayılı Kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Kısa özet: Kiralayan, temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde borç ödenmezse sözleşmeyi feshedebilir; süre sonunda mülkiyet kiracıya geçecekse bu süre altmış günden az olamaz (6361 s.K. m.31). Bir yıl içinde üç kira bedelini veya üst üste iki bedeli ödemediği için ihtar alan kiracıyla sözleşme de feshedilebilir. Fesihte araç iade edilir; aracın satış bedeli ile vadesi gelmemiş kira bedelleri ve zarar arasındaki fark taraflar arasında hesaplaşılır (m.33).
Bu yazıda neler var?
🏢 Leasingin Yapısı
6361 sayılı Kanunun 22. maddesine göre finansal kiralama sözleşmesi yazılı olarak veya uzaktan iletişim araçlarıyla mesafeli olarak kurulur; kanunda noter şartı aranmaz. Araç gibi kendine özgü sicili olan mallarda sözleşme o sicile kaydedilir ve kayıttan sonra üçüncü kişiler araç üzerindeki haklarını kiralayana karşı ileri süremez. Kira süresince mülkiyet kiralayandadır (m.23).
📋 Kiracının Yükümlülükleri
- Aracı özenle kullanmak; aksi kararlaştırılmadıkça bakım ve korumasını sağlamak (m.24/2-3),
- Aracın sigortalanması zorunludur (m.24/4),
- Hasar ve ziya sorumluluğu kiracıya aittir (m.24/5),
- Kira bedellerini zamanında ödemek.
⏳ Temerrüt ve Fesih
| Durum | Kural (m.31) |
|---|---|
| Kira bedeli ödenmedi | Kiralayan ihtarla süre verir; 30 gün içinde ödenmezse fesih |
| Süre sonunda mülkiyet kiracıya geçecekse | Verilecek süre 60 günden az olamaz |
| Tekrarlanan gecikme | Bir yıl içinde üç bedel veya üst üste iki bedel için ihtar alınmışsa fesih |
| Devamı beklenemeyecek ihlal | Her iki taraf da feshedebilir |
Altmış günlük sürenin uygulamadaki önemine ilişkin güncel bir karar leasingde fesih ihtarı ve altmış gün yazısında incelenmiştir; aynı kural araç leasinginde de geçerlidir.
🔁 Feshin Sonuçları
Sözleşme kiralayan tarafından feshedilirse kiracı aracı iade eder. Aracın satış bedeli ile vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ve varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamı arasındaki fark, duruma göre kiracıdan istenir veya kiracıya ödenir (m.33/1). Satın alma hakkını kullanmayan kiracı da aracı derhâl geri vermekle yükümlüdür (m.32). Bu hesaplama, aracın gerçek değerinin altında satılması hâlinde kiracının aleyhine sonuç doğurabileceği için satış bedeli ve satış süreci itiraz konusu olabilir.
🔧 Araç Ayıplı Çıkarsa
Kanunun 24/6. maddesine göre kiracının seçimi ve talebi üzerine üçüncü kişiden sağlanan malın ayıplı olmasından kiralayan sorumlu tutulamaz. Bu nedenle leasingle alınan araçta ayıp çıktığında muhatap çoğu zaman satıcı, üretici veya ithalatçıdır; sözleşmede kiracıya bu hakların kullanılması için yetki verilip verilmediği kontrol edilmelidir. Leasingde kiracı genellikle tacir olduğundan tüketici korumasından yararlanamaz. Üretici sorumluluğu için geri çağırma ve üretici sorumluluğu yazısına bakılabilir.
⚖️ İcra ve Tedbir
Mal üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilirse kiralayan, malın piyasa değeri kadar teminat yatırarak malda tasarruf edebilir; fesih haksız çıkarsa kiralayan tazminat öder (m.31/3). Leasing konusu malın haczi ve icra takibine ilişkin kurallar leasing konusu malın haczi yazısında, şirket filolarında leasing kullanımı şirket araç filosu ve leasing yazısında anlatılmıştır. Ticari uyuşmazlıklarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi yazısında ele alınmıştır. Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Leasing taksitini ödeyemezsem sözleşme hemen feshedilir mi?
Hayır. Kiralayan ihtarla 30 günlük, süre sonunda mülkiyet geçecekse en az 60 günlük süre vermelidir.
Fesihten sonra kalan borç nasıl hesaplanır?
Aracın satış bedeli ile vadesi gelmemiş kira bedelleri ve zarar arasındaki fark hesaplaşılır.
Leasingle aldığım araç ayıplı çıktı; şirket sorumlu mu?
Kiracının seçtiği satıcıdan sağlanan malın ayıbından kiralayan sorumlu tutulamaz; satıcı ve üreticiye başvurulur.
Leasing aracını sigortalatmak zorunlu mu?
Evet. Kiralama konusu malın sigorta ettirilmesi zorunludur.
Davam için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Leasing aracında temerrüt ve fesih hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
