Tek taraflı bir trafik kazasında araçta yolcu olarak bulunan bir kişi yaralanır ve kalıcı iş gücü kaybına uğrar. Aktüer bilirkişinin hesapladığı zarar yaklaşık 7,8 milyon TL’dir; zorunlu trafik sigortasının kişi başı teminatı ise 1.200.000 TL ile sınırlıdır. Sigorta şirketi, uyuşmazlık hakem heyetinin kabul kararına karşı itirazında asıl olarak maluliyet raporunu hedef alır: Ona göre bir üniversitenin adli tıp anabilim dalı bu raporu düzenlemeye yetkili değildir. İtiraz Hakem Heyeti bu iddiayı ve diğer itirazları tek tek ele almıştır.
Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti, 04.01.2026 tarihli ve 2025/İHK-116776 sayılı kararıyla, uyuşmazlık hakem heyetinin 12.02.2025 tarihli kararına karşı sigorta şirketinin ileri sürdüğü bütün itirazları reddetmiş; böylece 1.200.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatına ilişkin kabul kararı itiraz incelemesinden geçmiştir. Karar, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisinin 65. sayısında yayımlanmıştır.
🚑 Dosyanın seyri ve hakem heyetinin hükmü
Karar metnine göre başvuran, davalı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasıyla sigortalı aracın 12.03.2023 tarihinde yaptığı tek taraflı kazada, araçta yolcu konumunda bulunurken yaralanmıştır. Başvuru, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesine dayanan belirsiz alacak olarak şimdilik 100,00 TL üzerinden açılmıştır.
Uyuşmazlık hakem heyeti aşamasında atılan adımlar şöyledir:
- 29.07.2024: Bir üniversite tıp fakültesi adli tıp anabilim dalından alınan raporda tüm vücut engel oranı %48 olarak tespit edilmiştir.
- 25.12.2024: Raporun güncel yönetmelikte belirtilen hususları kapsadığı kabul edilerek aktüer bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiştir.
- Aktüer raporu: TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemiyle, 60 yaşa kadar aktif, sonrası pasif dönem kabul edilerek ve gelir belgesi bulunmadığından asgari ücret esas alınarak sürekli iş göremezlik zararı 7.814.663,55 TL hesaplanmış; kaza tarihindeki kişi başı teminat 1.200.000,00 TL olduğundan ödenebilir tutar bu limitle sınırlandırılmıştır.
- 02.01.2025: Başvuran talebini ıslahla 1.199.900,00 TL artırarak 1.200.000,00 TL’ye yükseltmiştir.
- 12.02.2025: Uyuşmazlık hakem heyeti oy çokluğuyla başvurunun kabulüne karar vermiştir.
Hükme göre 1.200.000,00 TL tazminat 28.08.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle sigorta şirketinden alınacaktır. Ayrıca 320,00 TL başvuru ücreti, 17.680,00 TL ıslah ücreti, 35,00 TL tebligat gideri ve 1.900,00 TL aktüer bilirkişi ücretinden oluşan 19.935,00 TL yargılama gideri ile 36.000,00 TL vekâlet ücreti sigortacıya yüklenmiştir.
📋 Sigortacının yedi itirazı
Sigorta şirketi vekili karara şu gerekçelerle itiraz etmiştir:
- Adli tıp raporu yürürlükteki yönetmeliğe aykırıdır ve bilirkişi görüşü niteliğindedir.
- Sağlık kurulu raporu adli tıp anabilim dalı başkanlığınca düzenlenemez.
- Üniversitenin adli tıp anabilim dalının maluliyet raporu düzenleme yetkisi yoktur; raporu imzalayan hekimler kazazedenin teşhis ve tedavisinde görev almamıştır.
- Rapor, ikametgâha yakın hastanenin sağlık kurulundan alınmalıdır.
- Sigortacıya eksik evrakla, usulüne uygun olmayan bir başvuru yapılmıştır.
- Kusur durumunun belirlenmesi için bilirkişi incelemesi talebi değerlendirilmemiştir.
- Müterafik kusur indirimi uygulanmalıdır.
İtiraz Hakem Heyeti, incelemenin taleple bağlılık ilkesi gereği yalnızca davalının itirazlarıyla sınırlı yapılacağını belirtmiş ve rapora yönelik ilk dört itirazı aynı konuya ilişkin oldukları için tek başlık altında ele almıştır.
🩺 Adli tıp anabilim dalı raporu geçerli mi?
Kararın ağırlık merkezi bu sorudur. Heyet önce hangi mevzuatın uygulanacağını belirlemiştir: Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre maluliyet raporu, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik çerçevesinde alınmalıdır. 12.03.2023 tarihli kaza için bu düzenleme, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’tir.
Heyetin raporun geçerliliğine ilişkin tespitleri şöyle sıralanabilir:
- Kaza tarihinde geçerli yönetmeliğe göre rapor, Adli Tıp Kurumu ihtisas dairesinden veya üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dallarından, yaralanmayla ilgili hekimlerin bulunduğu ve Sağlık Bakanlığınca rapor vermeye yetkili kılınan hastanelerden alınmalıdır.
- Sağlık Bakanlığı, yetkili hastaneleri Bakanlığa bağlı devlet hastaneleri ve tıp fakültelerine bağlı hastanelerin adli tıp anabilim dalı başkanlıkları olarak belirleyip listelemiştir. Bu hastanelerden alınan rapor geçerlidir.
- Dosyadaki rapor, yönetmelik hükümlerine göre hazırlanmış, başvuranın muayenesi yapılarak düzenlenmiş ve kaza tarihinden itibaren on iki aydan fazla süre geçtikten sonra alınmıştır.
- Heyet teşkili sağlanmış, heyette ilgili tıp dallarından hekimler yer almıştır.
Bu gerekçelerle rapor mevzuata ve Yargıtay içtihatlarına uygun, denetime ve hüküm kurmaya elverişli ve yetkili hastaneden alınmış kabul edilmiş, maluliyete ilişkin bütün itirazlar reddedilmiştir. Kararda raporun kaza tarihinden on iki ay sonra alınmış olmasına da yer verilmesi dikkat çekicidir; maluliyetin kalıcı hâle gelip gelmediğinin değerlendirilmesinde bu süre sıkça tartışılmaktadır. Raporun alındığı zamanla ilgili farklı bir uyuşmazlık için sitedeki erken alınan maluliyet raporu yazısına bakılabilir.
Sigortacının “imzalayan hekimler tedaviyi yapmadı” ve “ikametgâha yakın hastaneden alınmalı” itirazları ayrı ayrı tartışılmamış, diğer rapor itirazlarıyla birlikte tek başlık altında incelenmiştir. Gerekçede belirleyici tutulan ölçütler, raporun kaza tarihindeki yönetmeliğe uygunluğu, başvuranın muayene edilmiş olması ve kurumun yetkili listede bulunmasıdır.
📨 Sigortacıya başvuru şartı
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinin 13. fıkrasına göre Komisyona gidilebilmesi için, uyuşmazlığa düşen kişinin olayla ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir; kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de başvuru için yeterlidir.
Heyet, başvuranın tahkime gitmeden önce tazminata ilişkin gerekli belgeleri sigortacıya gönderdiğini, kaza dosyası ve vekâletname dâhil evrakın sunulduğunu ve bu sürenin geçmesinden sonra Komisyona başvurulduğunu tespit etmiştir. Başvurunun Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili hükümleri ile ZMSS Genel Şartları B.2.2.1 maddesi ve Ek:6 hükümlerine uygun yapıldığı, tazminatın belirlenmesine yarayacak tüm belgelerin iletildiği kabul edilmiş ve bu itiraz da reddedilmiştir.
🪢 Yolcunun kusuru ve emniyet kemeri
Kusur bilirkişisi talebi: Sigortacı, kazadaki kusur durumunun ayrıca bir bilirkişiye inceletilmesi gerektiğini savunmuştur. Heyet, başvuranın sigortalı araçta yolcu olduğunu, kazanın meydana gelmesinde etken bir rolü olamayacağını ve tek taraflı kaza nedeniyle tüm kusurun sigortalı araçta bulunduğunu belirterek bu itirazı yerinde görmemiştir. Yargılama %100 kusur üzerinden yürütülmüştür.
Müterafik kusur: Sigortacı, yolcunun emniyet kemeri takıp takmadığının ve bunun maluliyete etkisinin araştırılmasını istemiştir. Kaza tespit tutanağında emniyet kemeri kullanımı “tespit edilemedi” olarak yer almaktadır. Heyet burada iki kurala dayanmıştır:
- Evrak üzerinden karar: Sigortacılık Kanunu m.30/15’e göre hakemler yalnızca kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir.
- İspat yükü: Türk Medeni Kanunu m.6 uyarınca kanunda aksine hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. İndirim isteyen sigortacı, bunu gerektiren somut bir bilgi veya belge sunmamıştır.
Sonuç olarak “tespit edilemedi” kaydı, sigortacı lehine bir karine olarak görülmemiş; müterafik kusur indirimi talebi reddedilmiştir. Yaralanan yolcunun emniyet kemeri meselesinin farklı bir yönü için sitedeki yüzde kalan iz ve emniyet kemeri kararı da incelenebilir.
💰 Zarar 7,8 milyon, ödeme 1,2 milyon TL
Dosyanın en çarpıcı sayısal yönü, hesaplanan zarar ile ödenen tazminat arasındaki farktır. Aktüer raporuna göre sürekli iş göremezlik zararı 7.814.663,55 TL’dir; ancak zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğu, kaza tarihindeki poliçe teminat limitiyle sınırlıdır. Bu nedenle başvuran talebini limit kadar ıslah etmiş, hüküm de 1.200.000,00 TL ile sınırlı kurulmuştur. Limiti aşan kısım bu dosyanın konusu dışında kalmıştır.
Karar metninde hesap yöntemi de açıkça yer almaktadır: Bilinmeyen dönem gelirlerinin her yıl %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi, matematiksel olarak teknik faizin %0 alınması anlamına gelmektedir.
Kanun yolu: Heyet, kararın uyuşmazlık tutarı kesinlik sınırının üzerinde olduğundan temyiz yolu açık olarak verildiğini belirtmiştir. Sigortacılık Kanunu m.30/12, itiraz üzerine verilen kararlara karşı belirli parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda temyiz yolunu öngörmektedir; aynı maddenin 22. fıkrası bu parasal miktarların Üretici Fiyatları Endeksi artışını aşmamak üzere güncellenebileceğini düzenler. İtiraz aşamasındaki başvuru ücreti sigortacı üzerinde bırakılmış, dosya usul işlemlerinin tamamlanması için Komisyona gönderilmiştir.
❓ Sık sorulan sorular
Üniversitelerin adli tıp anabilim dalları maluliyet raporu verebilir mi?
Bu kararda heyet, Sağlık Bakanlığının yetkili hastane listesinde tıp fakültelerine bağlı hastanelerin adli tıp anabilim dalı başkanlıklarının bulunduğunu ve kaza tarihindeki yönetmeliğe uygun hazırlanan bu raporun geçerli olduğunu kabul etmiştir.
Hangi yönetmeliğe göre rapor alınması gerekir?
Heyet, yerleşik Yargıtay uygulamasına atıfla kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğin esas alınacağını belirtmiştir. 12.03.2023 tarihli kaza için bu, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’tir.
Tutanakta emniyet kemeri “tespit edilemedi” yazıyorsa indirim yapılır mı?
Bu dosyada yapılmamıştır. Heyet, indirim talep eden sigortacının bunu gerektiren somut bilgi veya belgeyi sunması gerektiğini, dosyada böyle bir delil bulunmadığını belirterek müterafik kusur itirazını reddetmiştir.
Hesaplanan zarar teminat limitini aşarsa sigortacı ne kadar öder?
Zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır. Bu dosyada 7.814.663,55 TL’lik zarara karşılık kişi başı teminat olan 1.200.000,00 TL’ye hükmedilmiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, diğer içtihatlar ise Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin Hakem Karar Dergisi 65. sayıda yayımlanan kararından derlenmiştir. Başvuranın, sigorta şirketinin, aracın ve raporu düzenleyen üniversitenin kimliği kaynakta anonimdir; sağlık bilgilerine ilişkin ayrıntılar yazıya alınmamıştır. Karar metninde bazı tarih ve tutarlarda yazım farklılıkları bulunduğundan yazıda metinde tutarlı biçimde tekrarlanan bilgiler esas alınmıştır. Kanun hükümlerine ilişkin açıklamalar bilgi amacıyla eklenmiştir. Farklı rapor, kusur ve poliçe koşullarına sahip dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
