Denetimli Serbestlik Tedbiri Uygulanarak Cezanın İnfazı

İnfaz Kanunu’nun 105/A maddesi, cezanın son bölümünün ceza infaz kurumu dışında, denetim altında yerine getirilmesini düzenler. Amaç maddede açıkça belirtilmiştir: hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek. 2025 yılında 7550 sayılı Kanunla maddeye yeni bir ön şart eklenmiştir.

savun hukuk

📋 Temel Koşullar ve 2025 Değişikliği

Birinci fıkraya göre bu infaz usulünden yararlanabilmek için hükümlünün açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunması, iyi hâlli olması ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalmış olması gerekir. Karar, kurum idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından verilir.

4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanunla eklenen cümle bir ön şart getirmiştir: hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir; bu süre beş günden az olamaz.

İkinci fıkra, açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu hâlde iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan ya da bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilen iyi hâlli hükümlülerin de diğer şartları taşımaları hâlinde yararlanabileceğini belirtir.

🧭 Genişletilmiş Süre Tanınan Hükümlüler

Üçüncü fıkra iki grup için koşullu salıverilmeye kalan süreyi genişletir:

• Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler,
• Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler.

İkinci gruptaki durum; Adlî Tıp Kurumundan alınan ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilir.

Dördüncü fıkra ise bir dışlama getirir: adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapse çevrilen hükümlüler bu infaz usulünden yararlanamaz.

📌 Yükümlülükler

Beşinci fıkraya göre hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar aşağıdaki yükümlülüklerden bir veya birden fazlasına tâbi tutulur; bu konuda karar denetimli serbestlik müdürlüğünce verilir ve risk ile ihtiyaçlar dikkate alınarak değiştirilebilir:

• Kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarak çalıştırılma,
• Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulundurulma,
• Belirlenen yer veya bölgelere gitmeme,
• Belirlenen programlara katılma.

⚠️ Kuruma İade Sebepleri

Altıncı fıkra üç iade sebebi sayar. Hükümlünün;

• Kurumdan ayrıldıktan sonra talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde müracaat etmemesi,
• Yükümlülüklere, hazırlanan denetim ve iyileştirme programına ya da görevlilerin uyarı ve önerilerine uymamakta ısrar etmesi,
• Ceza infaz kurumuna geri dönmek istemesi,

hâlinde, müdürlüğün talebi üzerine açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine, denetimli serbestlik müdürlüğünün bulunduğu yer infaz hâkimi karar verir.

Yedinci fıkra ayrı bir hâli düzenler: tedbir uygulanmaya başlandıktan sonra işlendiği iddia olunan ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılmışsa, infaz hâkimi açık kuruma gönderilmeye karar verebilir. Kovuşturma beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme ile sonuçlanırsa infaza denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına karar verilir.

✅ Sürecin Tamamlanması

Dokuzuncu fıkraya göre yükümlülüklerin gereklerine ve denetim planına uygun davranan hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, 107 ve 108. maddeler uyarınca işlem yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir.

📌 İlgili Konular

İlgili yazılarımız: açık ceza infaz kurumları, iyi hâl ve idare ve gözlem kurulu, adli para cezasının infaz usulü ve koşullu salıverilmenin geri alınması.

❓ Sıkça Sorulan Sorular