İnfaz hâkimliği, ceza infaz kurumu işlemlerine karşı başvurulacak ilk yargısal mercidir. Kuruluşu, yetkisi ve görev alanı 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nda düzenlenmiştir. Maddelerin büyük bölümü 2020 yılında 7242 sayılı Kanunla yeniden yazılmış ve infaz hâkimliğinin görev alanı genişletilmiştir.
🏛️ Kuruluş ve Yargı Çevresi
4675 sayılı Kanunun 2. maddesine göre her il merkezi ile bölgelerin coğrafi durumları ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak belirlenen ilçelerde, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca infaz hâkimliği kurulur. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde birden fazla infaz hâkimliği kurulabilir ve bunlar numaralandırılır.
İnfaz hâkimliğinin yargı çevresi, kurulduğu il merkezi ve ilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırlarıdır. Büyükşehir belediyesi bulunan illerde yargı çevresi, il veya ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenir.
Müstakilen infaz hâkimliğine atanan hâkimler, adli yargı adalet komisyonlarınca başka mahkemelerde veya işlerde görevlendirilemez.
🧭 Yetki: Hangi Yerdeki İnfaz Hâkimliği?
Kanun iki ayrı yetki kuralı içerir:
- Genel kural: infaz hâkimliğinin yetkisi, hükmün infazına ilişkin işlemin yapıldığı yere göre belirlenir.
- Kurum işlemleri bakımından: ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında idarece yapılan işlemlere veya faaliyetlere ilişkin şikâyetlerde, işlemin yapıldığı veya faaliyetin gerçekleştiği ceza infaz kurumunun bulunduğu yer infaz hâkimliği yetkilidir.
📋 Görev Alanı
4. madde, infaz hâkimliklerinin görevlerini sayar. Başlıca başlıklar şunlardır:
- Kuruma kabul, yerleştirme, barındırma, ısıtma ve giydirme, beslenme, temizlik, bedensel ve ruhsal sağlığın korunması, dışarıyla ilişkiler ve çalıştırma gibi işlem ve faaliyetlere ilişkin şikâyetler,
- Cezaların infazı, gözleme tâbi tutulma, açık kuruma ayrılma, izin, sevk, nakil ve tahliye işlemlerine ilişkin şikâyetler,
- Disiplin tedbirleri ve disiplin cezalarına ilişkin şikâyetler,
- İzleme kurullarının düzenleyip ilettiği raporlarda şikâyet niteliğindeki konular,
- (7242 ile eklendi) Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetler,
- (7242 ile eklendi) Mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar dâhil olmak üzere, hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır.
👥 Şikâyet Yoluna Kimler Başvurabilir?
5. maddenin üçüncü fıkrası, şikâyet yoluna başvurabilecekleri sayar: kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu.
Şikâyet dilekçe ile doğrudan infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir; dışarıda yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü şikâyet tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.
Şikâyet, kural olarak işlemin yerine getirilmesini durdurmaz. İnfaz hâkimi ancak giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ile açık hukuka aykırılık koşullarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde erteleme veya durdurma kararı verebilir.
📌 İlgili Konular
İlgili yazılarımız: infaz hâkimliğine şikâyet, infaz hâkimliği kararına itiraz, ceza infaz kurumları izleme kurulları ve infaz işlemlerinde bireysel başvuru.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
İnfaz hâkimliği nerede kurulur?
Her il merkezi ile coğrafi durum ve iş yoğunluğuna göre belirlenen ilçelerde; iş durumu gerektirirse birden fazla infaz hâkimliği kurulabilir.
Hangi yerdeki infaz hâkimliğine başvurulur?
Kurum işlemlerinde, işlemin yapıldığı veya faaliyetin gerçekleştiği ceza infaz kurumunun bulunduğu yer infaz hâkimliğine.
Hükümlünün yakınları şikâyet edebilir mi?
Kanun; eş, ana, baba, ayırt etme gücüne sahip çocuk, kardeş, müdafi, kanunî temsilci ve izleme kurulunu da başvurabilecekler arasında sayar.
Şikâyet işlemi durdurur mu?
Kural olarak durdurmaz; ancak iki koşulun birlikte gerçekleşmesi hâlinde infaz hâkimi erteleme veya durdurma kararı verebilir.
İnfaz Hâkimliklerinin Kuruluşu, Yetkisi ve Görevleri hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
