Zincir markanın bayisi ya da franchise işletmecisi borçlandığında, alacaklının gözü işletmenin görünen kasasından çok sistemin içindeki alacak akışlarına döner: ciro payları, hakediş ödemeleri, teminatlar ve ana firmadaki cari hesap bakiyeleri. Bu akışları bilmek, tahsilatın kestirme yoludur.
🔗 Sistem İçi Alacak Akışları
Bayilik ilişkisinde ana firma çoğu kez bayiye dönemsel prim, ciro iadesi ve kampanya bedeli öder; bazı modellerde ise tahsilatı ana firma yapar ve bayiye pay aktarır. Bu kalemlerin tümü, ana firmaya tebliğ edilecek İİK 89 ihbarnamesiyle dosyaya bağlanabilecek alacaklardır. POS üzerinden dönen ciro için POS haczi mekanizması ayrıca işletilebilir.
Not: Zincir işletmelerde para görünen kasada değil, sistemin borularında akar: doğru ihbarname doğru muhataba gittiğinde, tabeladaki markadan bağımsız olarak akış dosyaya döner.
💼 Teminatlar ve Cari Hesap
Bayinin ana firmaya verdiği nakit teminat ve sözleşme sonunda iade edilecek bedeller, şarta bağlı alacak olarak haczedilebilir; mantık depozito haczindekiyle aynıdır. Cari hesaptaki bakiye ise sürekli dalgalandığından, ihbarnamenin doğacak alacakları da kapsayacak şekilde kurgulanması önem taşır. Bayinin iş yerindeki mallar için stok haczi ile istihkak tartışmaları tipiktir: raftaki ürün bayinin mi, konsinye olarak ana firmanın mı sorusu sık gündeme gelir.
🏷️ Marka, İsim Hakkı ve Sözleşmenin Kaderi
Franchise sözleşmesinden doğan kullanım hakları kişiye bağlı niteliği ağır bastığından, bunların cebrî devri tartışmalıdır; buna karşılık bayinin kendi adına tescilli marka ve alan adları dijital varlık rejiminde haczedilebilir. Borçlu bayi yönünden haciz baskısı sözleşmenin feshine yol açabileceğinden, taksit ve yapılandırma seçenekleri erken değerlendirilmelidir.
📌 İlgili Konular
Şirket hissesinin haczi ve hak ediş haczi benzer mekanizmaları anlatır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Borçlu bir zincir markanın bayisi; ana firmadan alacaklarına ulaşabilir miyim?
Evet; prim, ciro payı, teminat iadesi ve cari hesap bakiyesi gibi kalemler ana firmaya tebliğ edilecek ihbarnameyle haczedilebilir.
Bayiliğim var; dükkândaki konsinye ürünler borçlarım için haczedilir mi?
Mülkiyeti ana firmada kalan konsinye mallar için istihkak prosedürü işler; mülkiyeti ispatlayan kayıtlar belirleyicidir.
Franchise hakkımın kendisi satılabilir mi?
Sözleşmeye ve hakkın niteliğine bağlıdır; kişiye bağlı unsurlar cebrî devre engel olabilir, ekonomik değer taşıyan kalemler ayrıca değerlendirilir.
Ana firma ihbarnameye rağmen bayiye ödeme yaptı; sorumluluğu var mı?
Usulüne uygun bildirimden sonra borçluya ödeme yapan üçüncü kişi, dosyaya karşı sorumlu tutulabilir.
Bayilik ve franchise ilişkilerinden doğan icra uyuşmazlıklarınız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
