İnşaat ve taahhüt işlerinde yüklenicinin en değerli varlığı çoğu kez şantiyedeki makineleri değil, iş sahibinden doğmuş ve doğacak hak edişleridir. Bu alacaklar haczedilebilir; ancak bildirimin muhatabı, zamanlaması ve kapsamı yanlış kurgulanırsa haciz boşa düşer.
🏗️ Hak Ediş Nedir, Nasıl Haczedilir?
Hak ediş, yüklenicinin sözleşme uyarınca tamamladığı imalat karşılığında iş sahibinden isteyebileceği bedeldir. Üçüncü kişideki alacak niteliğinde olduğundan haczi, iş sahibine gönderilecek İİK 89 haciz ihbarnamesiyle yapılır. Kamu ihalelerinde idareye, özel projelerde iş sahibi şirkete yapılan bildirimin tarihi kritiktir: bildirimden önce ödenmiş hak edişlere haciz etki etmez.
Not: Hak ediş haczinde yarış bildirimle kazanılır: ihbarnamenin bir gün erken tebliği, aynı hak edişe göz diken diğer alacaklıların önüne geçmek demektir.
📈 Doğmuş ve Doğacak Hak Edişler
Uygulamadaki asıl tartışma, henüz tahakkuk etmemiş hak edişlerin haczidir: sözleşme ilişkisi kurulmuş ve iş devam ediyorsa, ileride doğacak hak ediş alacaklarının da haczedilebileceği kabul edilir; ancak muaccel olmadıkça ödeme istenemez. Alacaklı yönünden strateji, ihbarnameyi erken tarihte tebliğ edip sırayı kapmaktır; zira aynı hak edişe birden çok haciz gelirse paylaşım sıra esaslarına göre yapılır.
🛡️ Tarafların Savunma Araçları
İş sahibi, ihbarnameye karşı alacağın doğmadığını veya daha düşük olduğunu süresinde bildirmezse sorumlulukla karşılaşabilir; bu yüzden itiraz süreleri titizlikle izlenmelidir. Yüklenici yönünden ise hak edişin işçi ücretleri ve SGK kesintileri gibi kalemlerle ilişkisi ile teminatların akıbeti ayrıca değerlendirilmelidir. Alt yüklenici alacakları için de aynı mekanizma işler.
📌 İlgili Konular
Arsa payı karşılığı inşaatta icra ve üçüncü kişi elindeki taşınırın haczi konuları birlikte okunmalıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Borçlu müteahhidin belediyeden hak edişi var; haczedebilir miyim?
Evet; ihale makamına İİK 89 ihbarnamesi tebliğ edilerek doğmuş ve doğacak hak edişler dosyaya bağlanabilir. Bildirimden önce yapılmış ödemeler kapsam dışıdır.
İhbarname tebliğ edildi ama iş sahibi ödemeye devam etti; ne olur?
Usulüne uygun bildirimden sonra borçluya ödeme yapan üçüncü kişi, alacaklıya karşı sorumlu hâle gelebilir; ödemelerin dosyaya yapılması gerekir.
Henüz tahakkuk etmemiş hak ediş haczedilebilir mi?
Sözleşme ilişkisi mevcutsa doğacak alacakların haczi mümkün kabul edilir; ödeme ise ancak alacak muaccel olduğunda istenir.
Hak edişin tamamı mı haczedilir?
Haciz alacak tutarıyla sınırlıdır; hak edişle bağlantılı zorunlu kesinti ve mahsuplar dosya bazında değerlendirilir.
Hak ediş haczi ve inşaat alacakları takibiniz için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
