Parselasyon planı, imar planındaki çizgileri tapuya taşıyan işlemdir. Onaylandıktan sonra bir ay askıda kalır, kesinleşir ve tapu dairesi ilgililerin muvafakati aranmaksızın sicilleri yeniden düzenler. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 19. maddesi bu zincirin tamamını üç fıkrada kurar; dava süresi de bu zincire bağlıdır.
🧱 Onay Mercii: Encümen mi, İl İdare Kurulu mu?
Madde, onay merciini yerleşim yerine göre ikiye ayırır:
- Belediye ve mücavir alan içinde: Belediye encümeni,
- Belediye ve mücavir alan dışında: İl idare kurulu.
İmar planlarına göre yapılan parselasyon planları, bu mercilerin onayından sonra yürürlüğe girer. Onay bir idari işlemdir ve dava konusu edilebilir; ancak dava süresinin başlangıcı, aşağıdaki askı süreciyle belirlenir.
Doğru muhatabın tespiti bu yüzden ilk adımdır: encümen kararına karşı yürütülecek süreçle il idare kurulu kararına karşı yürütülecek süreç, husumet bakımından farklıdır.
Uyarı: Askı ilanı ile imar planının askısı birbirinden farklı işlemlerdir ve süreleri ayrı işler. Bir dosyada hem plan hem parselasyon tartışılıyorsa iki takvim ayrı ayrı kurulur.
📐 Bir Aylık Askı ve Kesinleşme
Onaydan sonra madde üç adım öngörür:
- Planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır.
- Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur.
- Bu sürenin sonunda kesinleşir.
Madde ayrıca şunu ekler: tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Yani bir parselasyon planı düzeltildiğinde askı süreci yeniden işler; düzeltilmiş plan sessizce yürürlüğe giremez.
Askı süresi, malikin planı öğrenmesi için kanunun öngördüğü asıl yoldur. Bu nedenle askının hangi gün başlayıp hangi gün bittiği, dosyanın en kritik iki tarihidir ve idareden askı tutanağıyla belgelenir.
🧾 Tescil: Muvafakat Aranmaz
Maddenin ikinci fıkrası, parselasyonun mülkiyet üzerindeki gücünü gösterir: kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir ve bu daireler ilgililerin muvafakati aranmaksızın, sicilleri planlara göre re’sen tanzim ve tesis ederler.
Malikin rızası aranmaz, imzası istenmez. Parsel sınırları değişir, hisse durumları yeniden kurulur, bazı parseller birleşir veya bölünür — hepsi resen yapılır.
Bu yüzden parselasyona itiraz, tescil gerçekleştikten sonra değil, askı sürecinde ve onay işlemine karşı gündeme getirilir. Tescil sonrası tablo çok daha karmaşıktır.
⚖️ Tek Parselde Birden Fazla Yapı
Üçüncü fıkra pratik bir kolaylık getirir. Bir parsel üzerinde birden fazla bina ve tesisin yapımı gerektiğinde — kooperatif evleri, siteler, toplu konut inşaatı gibi — imar parselasyon planları ifraza gerek kalmadan bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenir veya değiştirilir.
Bu hâlde, talep hâlinde Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanır. Yani parseli fiilen bölmeden, bağımsız bölümler üzerinden bir mülkiyet düzeni kurulabilir.
Site ve toplu yapı projelerinde parsel yapısının nasıl kurulduğu, ileride ortak alan ve yönetim tartışmalarının da zeminini oluşturduğundan bu fıkra baştan dikkate alınır.
📌 İlgili Konular
Düzenlemeden doğan kesintiler için düzenleme ortaklık payı ve mülkiyet iddiası, ifraz ve tevhit işlemleri için ifraz, tevhit ve imar uygulaması, plana karşı dava için imar planına itiraz ve iptal davası yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Parselasyon planını kim onaylar?
Belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında il idare kurulu onaylar.
Plan ne kadar süre askıda kalır?
Bir ay müddetle ilgili idarede asılır ve ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur.
Plan ne zaman kesinleşir?
Bir aylık askı süresinin sonunda kesinleşir.
Tapuya işlenirken imzam alınır mı?
Tapu daireleri, ilgililerin muvafakati aranmaksızın sicilleri planlara göre re’sen tanzim ve tesis ederler.
Plan düzeltilirse yeniden askıya çıkar mı?
Tashih edilecek planlar hakkında da aynı hüküm uygulanır.
Site projesinde parselin ifrazı şart mı?
Bir parselde birden fazla bina gerektiğinde parselasyon planları ifraza gerek kalmadan düzenlenebilir; talep hâlinde Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanır.
Parselasyon Planlarının Onayı, Askısı ve Tescili hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
