Yabancı Mühendis ve Mimar Çalışma İzni: Proje Bazlı İzin ve TMMOB Görüşü
Yabancı mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleklerini icra edebilir; ancak bunun için genel çalışma izni rejiminden ayrılan özel bir çerçeve vardır. 6735 sayılı Kanun m.20 ve Uygulama Yönetmeliği m.42, izni proje bazlı ve geçici süreli olarak tanımlar ve başvurunun değerlendirilmesinde Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine (TMMOB) özel bir rol verir.
Kısa özet: Diplomasını Türkiye’deki bir mühendislik veya mimarlık fakültesinden ya da ilgili ülke ve YÖK tarafından tanınmış yabancı bir yükseköğretim kurumundan almış yabancı, proje bazlı ve geçici çalışma izniyle meslek icra edebilir. Yabancı müteahhitlerin taahhüt işlerinde TMMOB görüşü alınır ve diploma denkliği şartı aranmaz.
Bu yazıda neler var?
🎓 Temel Koşul: Unvan ve Diploma
Yönetmelik m.42/1’e göre izin alabilecek kişi, öğrenimini Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunun mühendislik veya mimarlık fakültesinde ya da yurt dışında, hem ilgili ülke makamlarınca hem de YÖK tarafından tanınmış bir yükseköğretim kurumunda tamamlayarak mühendis veya mimar unvanı almış yabancıdır. Bu kişiler “proje bazlı ve geçici süre ile” çalışma izni alarak mesleklerini icra edebilir.
“Proje bazlı ve geçici” ifadesi, mühendis ve mimarlara verilen iznin belirli bir iş veya projeyle ilişkilendirildiğini gösterir. Bu yönüyle izin, işverene bağlı genel çalışma izninden daha dar bir kullanım alanına sahiptir. Genel çalışma izni türleri için çalışma izni nedir ve türleri yazısına bakılabilir.
🏗️ Yabancı Müteahhit ve Kuruluşların Projeleri
Yönetmelik m.42/2, uygulamada en çok karşılaşılan durumu düzenler: Yabancı müteahhit veya kuruluşlar, Türkiye’de devlet daireleri, resmî ve özel kuruluşlar veya kişilere karşı tek başına ya da yerli kuruluşlarla birlikte taahhüt ettikleri mühendislik ve mimarlık işlerinde, yalnızca o işe münhasır kalmak kaydıyla yabancı mühendis ve mimar çalıştırabilir.
- Bu başvurular TMMOB’un görüşü alınarak değerlendirilir.
- TMMOB görüşünde, diplomasını yurt dışından almış yabancı meslek mensuplarından 2547 sayılı Kanun uyarınca diploma denkliği şartı aranmaz.
- İzin, taahhüt edilen işle sınırlıdır; aynı mühendis başka bir projede veya başka bir işverende bu izne dayanarak çalışamaz.
Pratik not: Denklik şartının aranmaması yalnızca bu fıkradaki taahhüt işleri için öngörülmüştür. Diğer işlerde diplomanın tanınma durumu ayrıca önem taşıyabilir.
📐 Proje Dışındaki İşler
Yabancı mühendis veya mimar, bir yabancı müteahhidin taahhüt işi dışında, örneğin Türk bir şirkette kadrolu olarak çalışacaksa Yönetmelik m.42/3 uygulanır: Bu başvurular da TMMOB’un görüşü alınarak sonuçlandırılır. Ayrıca genel değerlendirme kriterleri (eğitim, görev ile tecrübe uyumu, ücret, işverenin sermaye ve istihdam yapısı) bu başvurularda de dikkate alınır (m.22).
6735 s.K. m.27/1, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda da değişiklik yaparak yabancı meslek mensuplarına ilişkin hükümleri yeni çalışma izni sistemiyle uyumlu hâle getirmiştir. Bu nedenle meslek odası süreçleri, çalışma izni sürecinden bağımsız değil, onun bir parçası olarak düşünülmelidir.
⏳ Süre, Uzatma ve İşyeri Değişikliği
- İşverene bağlı ilk izin, sözleşme süresini aşmamak üzere en çok bir yıl verilir (Yönetmelik m.24/3).
- Uzatma başvurusu iznin bitmesine altmış gün kala başlar ve her durumda süre dolmadan yapılmalıdır; aynı işverende ilk uzatma en çok iki, sonrakiler en çok üç yıldır (m.27).
- Uzatma başvurusu yapılan yabancı, iş ve işyeri değişmemek kaydıyla değerlendirme süresince en fazla doksan gün çalışmaya devam edebilir (m.27/5).
- Aynı işverenin aynı iş kolundaki başka bir şubesine geçiş, mesleki yeterlilik gerektirmeyen ve benzer işlerde Bakanlık onayıyla mümkündür (m.26). Proje bazlı izinlerde bu esneklik, iznin projeye bağlılığı nedeniyle sınırlıdır.
⚠️ Sık Yapılan Hatalar
En yaygın hata, bir proje için alınan iznin farklı bir projede veya şantiyede kullanılmasıdır. İzin dışında çalışma, iznin iptal sebebidir (m.56/1-c) ve izinsiz çalışma sayılarak yabancı için sınır dışı ile Ç-117 kodu, işveren için ise idari para cezası sonucunu doğurabilir. İkinci hata, çalışma vizesiyle gelen mühendisin vize başvurusundan sonra işverenin sistemde başvuruyu otuz gün içinde onaylamamasıdır; bu durumda başvuru reddedilir (m.17/2, m.23/1-h).
Ret veya iptal kararlarına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir (6735 s.K. m.21/2). Yabancı işçiler bakımından genel çerçeve yabancı çalışma izni yazısında ele alınmıştır.
İlgili yazılar: İstisnai Çalışma İzni, Sınır Ötesi Hizmet Sunucusu, çalışma izni red ve itiraz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı mühendis Türkiye’de serbest büro açabilir mi?
Kanun mühendis ve mimarlar için proje bazlı ve geçici izni esas alır. Bağımsız çalışma için profesyonel meslek mensubu statüsü ve ilgili özel şartlar ayrıca değerlendirilir.
Diploma denkliği şart mı?
Yabancı müteahhitlerin taahhüt işlerinde TMMOB görüşü için denklik aranmaz (Yönetmelik m.42/2). Diğer işlerde diplomanın tanınma durumu önem kazanabilir.
TMMOB görüşü olumsuz olursa ne olur?
Görüş, Bakanlığın değerlendirmesinde dikkate alınır; ret kararına karşı otuz gün içinde itiraz edilebilir.
İznim bittiğinde proje devam ediyorsa?
Süre dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır. Dosyanız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Yabancı mühendis ve mimar çalışma izni hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
