Zemin ve Temel Etüt Kuruluşları: 31 Aralık 2026’da Başlayan Yeni Rejim (4708 Ek Madde)

Zemin etüdü, deprem gerçeği karşısında yapı güvenliğinin ilk halkasıdır. 7 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanun, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’a eklediği maddeyle bu alanı tamamen yeni bir düzene bağlamıştır: zemin ve temel etütleri artık yalnızca Bakanlıkça izin belgesi verilen kuruluşlar tarafından yapılabilecektir. Hükmün yürürlük tarihi 31 Aralık 2026‘dır.

savun hukuk

🏗️ Yeni Kural ve Yürürlük Takvimi

Maddenin çekirdek hükmü tek cümledir: bu Kanun kapsamında yapılacak yapıların zemin ve temel etütleri, Bakanlıkça izin belgesi verilen zemin ve temel etüt kuruluşları tarafından yapılır.

İki tarih birlikte okunmalıdır:

• 7 Mayıs 2026: Maddenin kanunlaştığı tarih.
• 31 Aralık 2026: Hükmün yürürlüğe gireceği tarih.

Aradaki süre, ikincil düzenlemelerin hazırlanması ve kuruluşların izin belgesi alması için tanınmış bir hazırlık dönemidir. Bu tarihten sonra izin belgesi bulunmayan bir kuruluşun hazırladığı etüt, kanunun aradığı niteliği taşımayacaktır.

🔩 Sözleşme ve Bedelin Ödenme Usulü

Madde, sözleşmenin taraflarını ve bedelin akışını da düzenler:

• Sözleşme: Zemin ve temel etüt hizmet sözleşmeleri, etüt kuruluşları ile proje müellifleri veya yapı sahipleri arasında imzalanır. Usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
• Emanet hesap: Hizmet bedeli doğrudan kuruluşa ödenmez; hizmeti alan proje müellifi veya yapı sahibince il muhasebe birimlerinde açılacak emanet nitelikli hesaba yatırılır.

Yatırılan tutardan yapılacak aktarımlar da maddede gösterilmiştir: %2’si ruhsatı veren idarenin, %2’si Bakanlık döner sermaye işletmesinin ve %10’u geçmeyecek şekilde Bakanlıkça belirlenen oran ise zemin ve temel etüt altyapısı ve sistemleri hakkında hizmet sağlamak üzere belirlenen kurum veya kuruluşun hesabına aktarılır. Bakanlık bu oranları iki katına kadar artırmaya ve yarısına kadar indirmeye yetkilidir.

📌 İdari Para Cezası Gerektiren Hâller

Madde, iki somut aykırılık hâli için doğrudan idari para cezası öngörür. Zemin ve temel etüt kuruluşuna;

• (a) Zemin ve temel etüdüne esas arazi veya sondaj çalışmaları, numune alınması, saklanması, taşınması, laboratuvara teslimi, raporlanması, izlenmesi ve denetlenmesi süreçlerinde ilgili standartlara ve mevzuata uymadığının tespiti,
• (b) Laboratuvar deneylerini Bakanlıktan izin belgeli laboratuvarlara yaptırmadığının tespiti,

hâllerinde, İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce idari para cezası verilir. Maddede bu ceza için 200.000 Türk lirası tutarı öngörülmüştür.

Cezanın idare tarafından değil komisyonun teklifi üzerine il müdürlüğünce verilmesi, sürecin usulüne ilişkin ayrı bir denetim başlığı oluşturur.

🧭 Kimleri, Nasıl Etkileyecek?

Düzenleme yürürlüğe girdiğinde etkileyeceği taraflar şunlardır:

• Yapı sahipleri ve proje müellifleri: Etüt hizmetini izin belgeli bir kuruluştan almak ve bedeli emanet hesaba yatırmak durumunda kalacaklardır.
• Etüt kuruluşları: Sınıflandırma, bir ilde faaliyet gösterebilecek kuruluş sayısı, kuruluş aşamasında aranacak asgarî nitelikler ve izin belgesinin geçici olarak geri alınması şartları Bakanlık yönetmelikleriyle düzenlenecektir.
• Laboratuvarlar: Deneylerin yalnızca Bakanlıktan izin belgeli laboratuvarlarda yaptırılması zorunlu hâle gelmektedir.

31 Aralık 2026 öncesinde başlayan işlerde hangi rejimin uygulanacağı, ikincil düzenlemelerin geçiş hükümlerine göre belirlenecektir.

📌 İlgili Konular

Yapı denetim sözleşmesi için yapı denetim hizmet sözleşmesi, fennî mesuliyet için fennî mesuliyet, yangın güvenliğinde 7579 değişikliği için arsalarda mahzurların giderilmesi yazılarımıza bakılabilir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular