İşletmeye ait bir iktisadi kıymetin satılmasından doğan kâr, belirli şartlarla hemen vergilendirilmeyip yeni alınacak kıymetin amortismanına mahsup edilebilir. Bu imkân yenileme fonu olarak adlandırılır. Bu yazıda konunun çerçevesi açıklanmaktadır.
🔁 Fonun İşleyişi
Amortismana tabi bir iktisadi kıymetin satılmasından doğan kâr, kıymetin yenilenmesi zaruri bulunuyor veya işletmeyi idare edenlerce karar verilip teşebbüse geçilmişse, pasifte geçici bir hesapta tutulabilir.
Bu hesapta tutulan kâr, yeni alınan kıymetin amortismanlarına mahsup edilir. Böylece kazanç peşin vergilendirilmez, amortisman süresi boyunca dağıtılır.
Not: Yenileme kararının yönetim organı kararı olarak tarihli biçimde alınması, fonun dayanağını belgelemenin en basit yoludur.
⏳ Süre Sınırı
Fon süresiz tutulamaz. Kanun, üç yıl içinde kullanılmamış olan kârın üçüncü yılın vergi matrahına eklenmesini öngörür; işin terki, devri veya tasfiyesi hâlinde ise o dönemin matrahına eklenir.
Bu nedenle satış tarihinin ve fonun kullanım takviminin kayıt altında tutulması gerekir. Amortisman esasları için amortisman uyuşmazlıkları yazısına bakılabilir.
⚠️ Sık Görülen Eleştiriler
Uygulamada; yenileme kararının belgelenmemesi, alınan yeni kıymetin satılan kıymetle aynı nitelikte olmaması ve sürenin aşılması eleştiri konusu olur.
Yönetim organı kararının tarih ve içerikle kayda geçirilmesi bu tartışmayı büyük ölçüde önler. Taşınmaz satışında ayrıca istisna hükümleri değerlendirilir; kurum matrahı için kurumlar vergisi yazısı ilgilidir.
📌 İlgili Konular
Konu şüpheli ve değersiz alacaklar ve zarar mahsubu başlıklarıyla da bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Satış kârı hemen vergilenir mi?
Şartlar varsa pasifte geçici hesapta tutulup amortismana mahsup edilebilir.
Fon kaç yıl tutulabilir?
Üç yıl içinde kullanılmayan kâr üçüncü yılın matrahına eklenir.
Yenileme kararı gerekli mi?
Yenilemenin zaruri olması veya karar alınıp teşebbüse geçilmesi aranır.
Farklı bir kıymet alınabilir mi?
Alınan kıymetin niteliği eleştiri konusu olabilmektedir.
Yenileme fonu ve satış kazancı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
