Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Ceza HukukuEmsal KararlarForex Hukuku

Hesabı Vekâletle Verene Ceza – Yargıtay 7. CD 2023/11053

“Hesabımı yakınıma emanet ettim, işlemleri o yaptı; ben borsadan anlamam.” Sermaye piyasası ceza davalarında sık duyulan bu savunma, aracı kurum hesabına noter vekâletnamesiyle başka birini yetkilendiren yatırımcının, o hesapta yapılan işlemlerden doğan cezai sorumluluktan kurtulup kurtulamayacağı sorusunu gündeme getirir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Borsa İstanbul’da işlem gören bir holding payında yapay piyasa oluşturulduğu kabul edilen dosyada, bu savunmayı ileri süren iki hesap sahibinin piyasa dolandırıcılığından kurulan mahkûmiyet hükümlerini onadı.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 13.12.2023 tarihli ve E.2021/11692, K.2023/11053 sayılı kararıyla, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/1 maddesi uyarınca verilen hapis ve adli para cezalarına yönelik temyiz sebeplerini reddederek hükmü oy birliğiyle onamıştır.

Kısa özet: SPK’nın denetleme raporuna göre bir yatırımcı grubu, 01.06.2011-30.12.2011 döneminde bir yatırım holdingi payında kendi aralarında karşılıklı ve fiyat yükseltici işlemler yaparak aktif piyasa izlenimi yarattı. İki sanık, hesaplarını vekâletle yakınlarına kullandırdıklarını, işlemlerden haberdar olmadıklarını savundu. İlk derece mahkemesi önce beraat kararı verdi; Yargıtay (Kapatılan) 19. Ceza Dairesi bu kararı bozdu. Bozmaya uyularak kurulan mahkûmiyet hükümleri, 7. Ceza Dairesince onandı.

🗣️ Savunma: “İşlemleri ben yapmadım”

Dosyada temyize gelen iki sanığın savunmaları birbirine çok benzer. Sanıklardan biri, borsada işlem yapılması için nişanlısının ağabeyine şifreleriyle birlikte para verdiğini ve bütün işlemleri o kişinin yaptığını söylemiştir. Diğer sanık ise kız kardeşine hesabını kullanarak borsada işlem yapması için vekâlet verdiğini, borsa işlemlerinden anlamadığını beyan etmiştir. Her iki savunmada sözü edilen vekâletname suretleri dosyaya sunulmuştur.

Temyiz dilekçelerinde müdafiler bu çizgiyi genişletmiştir: Sanıkların tek amacının paralarını piyasada değerlendirmek olduğu, diğer sanıklarla ortak suç işleme iradelerinin bulunmadığı, işlemler üzerinde hâkimiyetlerinin olmadığı, piyasa bilgilerinin son derece kısıtlı olduğu, hatta suçun faili değil mağduru oldukları ileri sürülmüştür. Sanıkların aldatma fiilini gerçekleştirebilecek bilgi ve birikime sahip olmadıkları da vurgulanmıştır.

Savunmanın dayanağı, 6362 sayılı Kanun’un 107/1 maddesindeki suçun yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla işlem yapılmasını aramasıdır; hesabı başkasına bırakan kişide bu amaç yoksa manevi unsur eksik kalacaktır.

📊 SPK raporundaki sayılar

Kamu davası, Sermaye Piyasası Kurulunun suç duyurusu üzerine açılmıştır. Kurulun Piyasa Gözetim ve Denetleme Dairesince hazırlanan 17.09.2012 tarihli raporda, holding payında inceleme döneminde şu tespitlere yer verilmiştir:

  • Yatırımcı grubu hesaplarından 51.150.674 adet alış ve 51.187.334 adet satış işlemi yapılmış; grubun alışları toplam alışların %44,87‘sini, satışları toplam satışların %44,76‘sını oluşturmuştur.
  • Grup işlemlerinin 23.935.437 adedi (payda gerçekleşen tüm işlemlerin %20,96’sı), mülkiyette değişiklik yaratmayan çapraz veya karşılıklı işlemlerden oluşmuştur.
  • Bazı günlerde fiyat yükseltici işlemlerin %91,05, %99,92 ve %96,45’i grup üyelerince gerçekleştirilmiştir.
  • Aynı fiyat seviyesinden iletilip 1 dakika içinde yön değiştiren emirlere ilişkin 1.119 adet durum tespit edilmiştir.
  • Grup üyelerinin toplamda 340.013 TL menfaat elde ettiği, temyiz eden sanıklardan birinin 13.192 TL, diğerinin 86.248 TL menfaat sağladığı belirlenmiştir.

Rapora göre gerçek yatırımcılar, bu işlemlerin varlığına güvenerek pozisyon almış; oluşan yapay piyasa sonucunda grup üyelerinin yüksek fiyatlı satışlarla menfaat sağlaması mümkün hâle gelmiştir. Kovuşturma aşamasında alınan 19.06.2014 tarihli bilirkişi raporunda da sanıkların birlikte hareket ettiklerinin kabulü hâlinde fiyat ve miktar hareketlerinin payın piyasasını etkileyebilecek nitelikte olduğu görüşü bildirilmiştir.

🔁 Beraatten mahkûmiyete dosyanın seyri

Dosyanın Yargıtay’a ikinci kez gelmesine kadar geçen süreç, karar metninde şu şekilde aktarılmıştır:

  • 10.03.2015: İstanbul 7. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2013/19, K.2015/77), sanıkların CMK 223/2-e uyarınca beraatine, inceleme dışı üç sanık hakkında ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verdi.
  • 30.05.2018: Yargıtay (Kapatılan) 19. Ceza Dairesi (E.2018/2470, K.2018/6573), katılan vekilinin temyizi üzerine beraat hükmünü bozdu.
  • 10.12.2018: Bozmaya uyan mahkeme (E.2018/423, K.2018/536), sanıkları 6362 sayılı Kanun’un 107/1 maddesi ve TCK 62 uyarınca hapis ve adli para cezasına çarptırdı, ancak hükümlerin açıklanmasını geri bıraktı.
  • 22.01.2019 ve 12.04.2019: İstanbul 18. Ağır Ceza Mahkemesi, yapılan itirazı kabul ederek hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarını kaldırdı.
  • 08.10.2019: Mahkeme (E.2019/103, K.2019/722) sanıkları yeniden mahkûm etti; adli para cezaları 83.320,00 TL ve 86.251,00 TL olarak belirlendi.
  • 13.12.2023: Yargıtay 7. Ceza Dairesi hükmü onadı.

Bozma kararının gerekçesi, dosyanın kaderini belirlemiştir. 19. Ceza Dairesi, yönlendirilen hesaplardan yapılan alım satımların piyasada hâkimiyet oluşturabilecek miktar ve yoğunlukta olduğunu, kendinden kendine ve fiyat yükseltici işlemlerin yoğun biçimde gerçekleştiğini belirtmiştir. Daireye göre işlemlerin büyüklüğü, zamanı ve sürekliliği birlikte değerlendirildiğinde, sanıkların aynı fiili gerçekleştirmek amacıyla birlikte hareket ettikleri ve iştirak iradelerinin bulunduğu sabittir; bu nedenle beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesi gerekir.

İnceleme dönemi 2499 sayılı mülga Kanun zamanına denk gelse de, karar metninde suç 6362 sayılı Kanun’a muhalefet olarak nitelendirilmiş ve mahkûmiyet hükümleri yeni kanunun 107/1 maddesi üzerinden kurulmuştur.

📎 Kararın tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

⚖️ 7. Ceza Dairesinin değerlendirmesi

Daire, hükmolunan cezaların nev’i ve miktarı gözetilerek sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebini reddetmiş, ardından esasa ilişkin temyiz sebeplerini incelemiştir. Gerekçede SPK denetleme raporu, kovuşturma aşamasındaki bilirkişi raporunda yer alan tespitler ve bozma ilamına uyularak yapılan yargılama birlikte dikkate alınmış; sanıklar hakkında kurulan mahkûmiyet hükümlerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Dairenin devamında kullandığı ifadeler de önemlidir: Yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun yapıldığı, iddia ve savunmaların gerekçeli kararda tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı ve vicdani kanının dosyadaki belge ve bilgilerle uyumlu kesin verilere dayandığı belirtilmiştir. Böylece “işlemleri vekil yaptı” savunması, kendiliğinden bir beraat sebebi olarak kabul edilmemiştir.

🔗 Birlikte hareketi gösteren bağlantılar

Vekâlet savunmasının karşısında, SPK raporunda yer alan somut bağlantılar bulunmaktadır. Karar metnine göre:

  • Temyiz eden iki sanığın kardeş olduğu tespit edilmiştir.
  • Sanıklardan biri, aracı kurum nezdindeki hesabında alım satım yapılması için diğer sanığa vekâlet vermiştir.
  • İnceleme döneminde bir grup üyesinden sanıklardan birine 40.000 lot pay virmanlanmış; bir başka grup üyesinin banka hesabından aynı sanığın hesabına 25.000 TL gönderilmiştir.
  • Grup hesaplarına birden fazla tarihte aynı IP adreslerinden alış ve satış emirleri iletilmiştir.

Bu tablo, hesap sahibinin işlemlerden bütünüyle kopuk olduğu iddiasını zayıflatan unsurlar içerir. Hesaplar arasında pay ve para transferi, aynı cihaz veya bağlantı üzerinden emir iletimi ve aile bağı bir araya geldiğinde, mahkemeler hesapların tek bir grup tarafından ortak bir amaçla yönetildiği sonucuna ulaşabilmektedir. Benzer bir değerlendirmenin idari yaptırım boyutu için ortak IP ile birlikte hareket üzerine Danıştay kararı da incelenebilir.

📝 Hükmün açıklanmasının geri bırakılması meselesi

Temyiz sebeplerinin ikinci ayağı, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıdır. Müdafiler, suça sebebiyet veren asıl kişiler hakkında HAGB kararı verildiği hâlde sabıka kaydı bulunmayan sanıklar bakımından bu kurumun uygulanmamasının adaletsiz olduğunu, uygulanmama gerekçesinin matbu kaldığını ileri sürmüştür.

Dosyanın seyrinde ilginç bir nokta vardır: Bozma sonrası mahkeme ilk aşamada sanıklar hakkında da HAGB kararı vermiş, ancak bu kararlar itiraz mercii olan ağır ceza mahkemesince kaldırılmıştır. Ardından kurulan hükümlerde HAGB uygulanmamıştır. 7. Ceza Dairesi, temyiz sebeplerini topluca değerlendirmiş ve yaptırımların doğru biçimde belirlendiği sonucuna vararak bu yöndeki itirazları da yerinde görmemiştir.

🧭 Bugünkü düzenleme ve yatırımcı açısından anlamı

6362 sayılı Kanun’un 107/1 maddesinin bugünkü metni, işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörmekte; adli para cezasının suçla elde edilen menfaatten az olamayacağını hükme bağlamaktadır. Aynı maddenin üçüncü fıkrası ise menfaatin iki katının (beş yüz bin Türk lirasından az olmamak üzere) Hazineye ödenmesi hâlinde aşamaya göre cezasızlık veya indirim imkânı tanıyan etkin pişmanlık hükmü içerir. Somut dosyadaki cezalar, suç tarihi ve lehe kanun değerlendirmesi çerçevesinde belirlenmiştir.

Karar, aracı kurum hesabını başkasına kullandıran kişiler bakımından pratik bir gerçeği ortaya koymaktadır. Hesap sahibi, hesabında yapılan işlemlerin hukuki sonuçlarından otomatik olarak kurtulmaz; özellikle hesaplar arasında para veya pay transferi, ortak IP kullanımı ve yakınlık ilişkisi gibi bağlantılar varsa, birlikte hareket iddiası güç kazanır. Aynı meseleye idari yaptırım açısından bakan başkasının hesabıyla borsa işlemine ilişkin Danıştay kararı ile işlem bazlı manipülasyonun bir başka görünümünü ele alan eşleştirilmiş işlem kararı da bu tabloyu tamamlar niteliktedir.

Öte yandan karar, her vekâlet ilişkisinde hesap sahibinin cezalandırılacağı anlamına gelmez. Bu dosyada mahkûmiyet, SPK raporu, bilirkişi raporu ve bozma ilamında tartışılan iştirak iradesi bulgularına dayanmıştır. Hesap sahibinin işlemlerden gerçekten habersiz olduğu, menfaat elde etmediği ve grupla bağlantısının bulunmadığı bir dosyada farklı bir sonuca ulaşılması mümkündür.

🙋 Sık sorulanlar

Hesabını vekâletle başkasına kullandıran kişi piyasa dolandırıcılığından sorumlu tutulabilir mi?

Bu kararda tutulmuştur. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, işlemleri vekillerin yaptığını savunan iki hesap sahibinin 6362 sayılı Kanun’un 107/1 maddesinden kurulan mahkûmiyetini onamıştır. Sonuç, dosyadaki birlikte hareket ve iştirak iradesi bulgularına dayanmaktadır; her vekâlet ilişkisi için otomatik bir sorumluluk kuralı getirilmemiştir.

Birlikte hareket hangi verilerle ortaya konuldu?

Karar metnine göre SPK raporunda grubun alış ve satışlardaki payı, karşılıklı işlemlerin oranı, 1 dakika içinde yön değiştiren emirler, hesaplar arası pay virmanı ve para transferi ile aynı IP adreslerinden iletilen emirler birlikte değerlendirilmiştir.

İlk derece mahkemesi neden önce beraat kararı vermişti?

İstanbul 7. Asliye Ceza Mahkemesi 2015 yılında sanıkları CMK 223/2-e uyarınca, yani suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması gerekçesiyle beraat ettirmiştir. Yargıtay (Kapatılan) 19. Ceza Dairesi ise 2018 yılında işlemlerin miktarı, yoğunluğu ve sürekliliği karşısında iştirak iradesinin sabit olduğunu belirterek bu kararı bozmuştur.

Adli para cezası nasıl belirlenir?

6362 sayılı Kanun’un 107/1 maddesine göre adli para cezası, suçun işlenmesiyle elde edilen menfaatten az olamaz. Bu dosyada SPK raporunda sanıkların sağladığı menfaat 13.192 TL ve 86.248 TL olarak tespit edilmiş, mahkeme 83.320,00 TL ve 86.251,00 TL adli para cezasına hükmetmiştir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; sermaye piyasası suçlarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde sanıkların adları yer almamaktadır; metindeki hesap numaraları PDF’ten çıkarılmıştır. Kararda ulaşılan sonuç, somut dosyadaki SPK raporu, bilirkişi incelemesi ve bozma ilamındaki değerlendirmelere dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; suç tarihine, uygulanacak kanuna, hesaplar arasındaki bağlantılara ve mahkemenin delil değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud