Boş bir arsadaki enkaz yığını, gürültü çıkaran bir tesis ya da açıkta kalmış bir kuyu; 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 40. maddesi bunların hepsini tek bir başlık altında toplar ve idareye giderme yetkisi verir. 7 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanun’la maddeye eklenen fıkra ise yangın güvenliği için ayrı bir takvim kurmuştur.
🗃️ Madde Neleri Kapsıyor?
Arsalarda, evlerde ve sair yerlerde bulunan şu durumların mahzurlarının giderilmesi ve bunların zuhuruna meydan verilmemesi ilgililere tebliğ edilir:
- Umumun sağlık ve selametini ihlal eden, şehircilik, estetik veya trafik bakımından mahzurlu görülen enkaz veya birikintiler,
- Gürültü ve duman tevlit eden tesisler,
- Hususi mecra, lağım, çukur, kuyu, mağara ve benzerleri.
Kapsam geniştir ve yalnızca yapıları değil boş arsaları da içine alır. Komşu parseldeki bir birikinti veya açık çukur için başvurulacak hüküm budur.
Not: 7579 sayılı Kanun 7/5/2026 tarihlidir ve İmar Kanunu ile Yapı Denetimi Hakkında Kanun’da birden çok değişiklik yapmıştır. Yangın güvenliği fıkrası bu değişikliklerden yalnızca biridir.
🔧 İki Seçenekli Yaptırım
Tebliğde belirtilen müddet içinde tebliğe riayet edilmediği takdirde, madde idareye iki ayrı yol gösterir:
- Belediye veya valilikçe mahzur giderilir ve masrafı yüzde 20 fazlasıyla arsa sahibinden alınır,
- veya mahzur tevlit edenlerin faaliyeti durdurulur.
İkinci seçenek, gürültü ve duman çıkaran tesisler bakımından özellikle anlamlıdır: idare mahzuru fiilen gidermek yerine kaynağı durdurabilir.
Yüzde 20 fazlası kuralı, 39. maddedeki tehlikeli yapı rejimiyle aynıdır; ikisi de idarenin yerine getirdiği işin maliyetini artırılmış biçimde yükümlüye yansıtır.
🧮 7579 ile Gelen Yangın Güvenliği Fıkrası
7/5/2026 tarihli 7579 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle maddeye eklenen fıkra, yangın güvenliğini ayrı bir başlık hâline getirmiştir:
- Yangın güvenliğine yönelik periyodik kontrollerde tespit edilen eksiklikler, altı aydan fazla olmamak üzere ilgili idaresince verilen süre içinde giderilir ve geçerli yangın güvenlik raporu alınır.
- Esaslı tadilat gerektiren eksiklikler, ilgili idaresinden alınacak ruhsat veya izin ile yapılır.
- Bu hâlde ilgili idarece verilecek süre, ruhsat veya izin tarihinden itibaren başlar.
Son cümle pratikte kritiktir: esaslı tadilat gereken bir eksiklikte altı aylık süre, tespitten değil ruhsatın veya iznin alındığı tarihten işlemeye başlar. Ruhsat sürecinde geçen zaman, yükümlünün aleyhine sayılmaz.
🚧 Hangi Maddeye Başvurulmalı?
Uygulamada 39, 40 ve 32. maddeler sık karıştırılır. Ayrım şöyledir:
- 39. madde: Yapının kendisi metruk ya da yıkılacak derecede tehlikeli. Sonuç: yıkım, masraf %20 fazlasıyla, gerekirse derhal tahliye.
- 40. madde: Yapı ayakta ama arsada veya çevresinde umumun sağlık ve selametini ihlal eden bir durum var. Sonuç: mahzurun giderilmesi (masraf %20 fazlasıyla) veya faaliyetin durdurulması.
- 32. madde: Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı. Sonuç: mühürleme, bir ay süre, encümen kararı.
Başvurunun doğru maddeye dayandırılması, idarenin vereceği cevabın ve izlenecek yolun belirleyicisidir.
📌 İlgili Konular
Tehlikeli ve metruk yapılar için metruk ve tehlikeli yapılarda yıkım, inşaat sırasındaki tedbirler için yol işgali ve güvenlik tedbirleri, ruhsata aykırılık için yapı tatil tutanağı yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Komşu arsadaki moloz yığını için ne yapılabilir?
Umumun sağlık ve selametini ihlal eden enkaz veya birikintilerin giderilmesi ilgililere tebliğ edilir; riayet edilmezse idare giderir.
Masrafı kim öder?
İdarece giderilmesi hâlinde masraf yüzde 20 fazlasıyla arsa sahibinden alınır.
Gürültü çıkaran tesis için hangi yol izlenir?
Madde, mahzurun giderilmesi veya mahzur tevlit edenlerin faaliyetinin durdurulması seçeneklerini birlikte öngörmüştür.
Yangın güvenliği eksikliği için ne kadar süre verilir?
Altı aydan fazla olmamak üzere ilgili idaresince verilen süre içinde giderilir ve geçerli yangın güvenlik raporu alınır.
Eksiklik esaslı tadilat gerektiriyorsa süre ne zaman başlar?
Bu hâlde verilecek süre, ruhsat veya izin tarihinden itibaren başlar.
Bu madde boş arsalar için de geçerli mi?
Madde, arsalarda, evlerde ve sair yerlerde bulunan durumları birlikte kapsamaktadır.
Arsalarda Mahzurların Giderilmesi ve Yangın Güvenlik Raporu hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
