Yanındaki metruk bina tehlike yaratıyor ya da kendi yapınız için «yıkılacak derecede tehlikeli» tespiti yapıldı. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 39. maddesi bu iki durumu birlikte düzenler: tebligat, otuz güne kadar süre, idarenin yıkımı ve masrafın yüzde 20 fazlasıyla tahsili.
🧱 İki Ayrı Tespit, Tek Usul
Madde iki yapı grubunu kapsar:
- Metruk yapılar: Genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiği valilikçe tespit edilenler,
- Tehlikeli yapılar: Bir kısmı veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafından tespit edilenler.
Tespitten sonra, tehlikenin giderilmesi için yapı sahiplerinin adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adreslerine, tehlike derecesine göre belediye veya valilikçe üç gün içinde tebligat yapılır.
Uyarı: Bu madde, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespitinden farklı bir usuldür; tespit mercii, süreler ve sonuçları ayrıdır. İki sürecin karıştırılması, yanlış itiraz yoluna başvurulmasına yol açar.
📐 Tebligat Yapılamazsa: İlan ve Zabıt
4/7/2019 tarihli 7181 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle değiştirilen fıkra, adreste tebligat yapılamaması hâli için üç aşamalı bir yol kurar:
- Durum, tebligat yapan idarenin internet sayfasında 30 gün süreyle ilan edilir,
- Tebligat varakası, tebliğ yerine kaim olmak üzere tehlikeli yapıya asılır,
- Keyfiyet muhtarla birlikte bir zabıtla tespit edilir.
Ayrıca malik dışında binada ikamet amacıyla oturanlara da tahliye için ayrıca tebligat yapılır. Yani kiracı veya fiilî oturan, malike yapılan tebligatla bağlı sayılmaz; kendisine ayrı bildirim yapılır.
🧾 Süre ve İdarenin Yıkımı
Tebligatı veya ilanı müteakip, 30 günü geçmemek üzere ilgili idarece belirlenen süre içinde yapı sahibi tehlikeli durumu ortadan kaldırmazsa; tehlikenin giderilmesi veya yıkım işleri belediye veya valilikçe yapılır.
Masraf ise yapı sahibine bırakılmaz: masrafı yüzde 20 fazlasıyla yapı sahibinden tahsil edilir.
Sürenin otuz gün olması değil, otuz günü geçmemek üzere idarece belirlenmesi önemlidir. Tehlikenin derecesine göre idare daha kısa bir süre verebilir; bu nedenle tebligatta yazan süre dikkatle okunur.
⚖️ Fakruhal ve Derhal Tahliye
Madde iki özel durum daha öngörür:
- Fakruhal: Alakalının fakruhali (yoksulluğu) tevsik olunursa — yani belgelenirse — masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karşılanır. Yüzde 20 fazlasıyla tahsil kuralı bu hâlde uygulanmaz.
- Derhal tahliye: Tehlike durumu o yapı ve civarının boşaltılmasını icap ettiriyorsa, mahkeme kararına lüzum kalmaksızın zabıta marifetiyle derhal tahliye ettirilir.
İkinci kural, maddenin en sert hükmüdür ve can güvenliği gerekçesine dayanır. Tahliyenin yargı kararı olmadan yapılabilmesi, tehlike tespitinin doğruluğunu ve usulüne uygunluğunu dosyanın merkezine taşır: tespit hangi tarihte, hangi teknik incelemeye dayanılarak, hangi idare tarafından yapılmıştır?
📌 İlgili Konular
Ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılarda izlenen süreç için yapı tatil tutanağı ve mühürleme, geçici yapılar için muvakkat yapı, kullanma izni için yapı kullanma izni ve abonelik yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Metruk yapı tespitini kim yapar?
Genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiği valilikçe tespit edilir.
Tehlikeli yapı tespitini kim yapar?
Bir kısmı veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafından tespit edilir.
Ne kadar sürem olur?
Tebligatı veya ilanı müteakip, 30 günü geçmemek üzere ilgili idarece belirlenen süre tanınır.
Adresimde bulunamazsam ne olur?
Durum idarenin internet sayfasında 30 gün ilan edilir, tebligat varakası yapıya asılır ve keyfiyet muhtarla birlikte zabıtla tespit edilir.
Yıkımı idare yaparsa masrafı kim öder?
Masraf yüzde 20 fazlasıyla yapı sahibinden tahsil edilir.
Ödeme gücüm yoksa ne olur?
Alakalının fakruhali tevsik olunursa masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karşılanır.
Binada kiracı var, ona da bildirim yapılır mı?
Malik dışında binada ikamet amacıyla oturanlara da tahliye için ayrıca tebligat yapılır.
Metruk ve Yıkılacak Derecede Tehlikeli Yapılarda Yıkım hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
