Sulh hukuk mahkemesi, Kanunun özellikle saydığı dava ve işlere bakan, tek hâkimli ilk derece hukuk mahkemesidir. Kira uyuşmazlıkları, ortaklığın giderilmesi ve zilyetlik davaları başta olmak üzere günlük hayatta en sık karşılaşılan pek çok uyuşmazlık burada görülür. Vesayet makamı da sulh hukuk mahkemesidir.
Kısa özet: Sulh hukuk mahkemeleri, değer veya tutara bakılmaksızın; kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklara (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç), ortaklığın giderilmesi davalarına, zilyetliğin korunmasına yönelik davalara ve kanunların görevlendirdiği diğer işlere bakar (HMK m.4). Çekişmesiz yargı işleri de kural olarak sulh hukuk mahkemesindedir.
Bu yazıda neler var?
⚖️ Görev Alanı (HMK m.4)
- Kira uyuşmazlıkları: Kira ilişkisinden doğan alacak davaları dâhil tüm uyuşmazlıklar ve bunlara karşı açılan davalar; tahliye, kira tespiti, uyarlama ve kira alacağı davaları burada görülür. İİK’ya göre ilamsız icra yoluyla tahliye ise bu kapsamın dışındadır.
- Ortaklığın giderilmesi: Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalar (izale-i şuyu).
- Zilyetlik davaları: Yalnızca zilyetliğin korunmasına yönelik davalar (el atmanın önlenmesi zilyetlik temelli ise, saldırının def’i).
- Diğer kanunlarla verilen işler: Kat mülkiyeti uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, mirasçılık belgesi, tereke işlemleri ve benzerleri.
Kira davalarında dava şartı arabuluculuk kuralı gözetilmelidir. Tahliye konusunda pratik belgeler için ihtiyaç nedeniyle tahliye ihtarnamesi örneği ve tahliye taahhütnamesi örneği yazılarına bakılabilir.
📂 Çekişmesiz Yargı ve Vesayet
HMK m.383 uyarınca kanunda aksine hüküm bulunmadıkça çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Mirasın reddi, mirasçılık belgesi verilmesi, tereke tespiti gibi işler bu kapsamdadır. TMK uyarınca vesayet makamı de sulh hukuk mahkemesidir; kısıtlama ve vasi tayini burada istenir. Örnek metinler için mirasın reddi dilekçesi örneği ve vasi tayini dilekçesi örneği yazılarına bakılabilir.
📜 Yargılama Usulü
Sulh hukuk mahkemesinde görülen davaların önemli bir kısmında, özellikle kira ilişkisinden doğan ve tahliyeye ilişkin davalarda, HMK m.316 kapsamında basit yargılama usulü uygulanır. Bu usulde dilekçeler aşaması kısadır ve tahkikat daha hızlı yürütülür. Ortaklığın giderilmesi davalarında ise satış veya aynen taksim seçenekleri ve satış memurluğu süreci önem kazanır; mirasçılar arasında bu konuda mirasta önalım (şufa) hakkı yazısı da ilgilidir.
📤 Kanun Yolu
Sulh hukuk mahkemesi kararlarına karşı da istinaf yoluna gidilir (HMK m.345, iki hafta). Ancak HMK m.362/1-b uyarınca, miktar veya değeri itibarıyla temyiz edilebilen kira alacağı davaları, kira ilişkisinden doğup üç aylık kira tutarı temyiz sınırını aşan diğer davalar ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundan doğup taşınmazın aynına ilişkin davalar hariç olmak üzere, sulh hukuk mahkemesinin görevindeki davalarda verilen bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez. Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar da temyize kapalıdır (m.362/1-ç).
İlgili yazılar: asliye hukuk mahkemesi, icra mahkemesi.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kira tespit davası hangi mahkemede açılır?
Kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklar gibi sulh hukuk mahkemesinde (HMK m.4/1-a).
Ortaklığın giderilmesi davası nerede görülür?
Değerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesinde (m.4/1-b).
Mirasçılık belgesini nereden alabilirim?
Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir.
Sulh hukuk kararı Yargıtaya gider mi?
Çoğu dava türünde istinaf kararı kesindir; istisnalar m.362’de sayılmıştır. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Sulh hukuk mahkemesi hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
