Suç üstlenme, işlemediği bir suçu işlediğini veya o suça katıldığını yetkili makamlara gerçeğe aykırı biçimde bildiren kişinin cezalandırıldığı bir adliyeye karşı suçtur. Uygulamada en sık, bir yakını kurtarmak için suçu üzerine alan kişilerde görülür. Kanun bu hâli tamamen cezasız bırakmaz; ancak cezanın indirilmesine veya kaldırılmasına imkân tanır.
Kısa özet: TCK m.270 uyarınca yetkili makamlara, gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir. Fiil üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmişse ceza dörtte üçe kadar indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir. Suç şikâyete bağlı değildir; re’sen soruşturulur.
Bu yazıda neler var?
⚖️ Suçun Unsurları
- Bildirim yetkili makama yapılmalıdır: Cumhuriyet savcılığı, kolluk veya mahkeme gibi suçu soruşturma ya da kovuşturma yetkisine sahip bir makama yapılan beyan gerekir. Sosyal medyada veya bir arkadaşa yapılan “ben yaptım” açıklaması bu suçu oluşturmaz.
- Beyan gerçeğe aykırı olmalıdır: Kişi suçu ya hiç işlememiştir ya da üstlendiği kadar katılmamıştır. Gerçekten suça katılmış birinin kendi rolünü büyütmesi tartışmalı olup somut olaya göre değerlendirilir.
- Gerçekte işlenmiş bir suç bulunmalıdır: Hiç işlenmemiş bir suçu işlenmiş gibi gösteren kişi bakımından suç uydurma (TCK m.271) gündeme gelir.
- Kast: Fail, beyanının gerçeğe aykırı olduğunu bilerek hareket etmelidir.
👪 Yakınlar İçin İndirim ve Cezasızlık
m.270/1’in ikinci cümlesi, suçun üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi hâlinde hâkime iki seçenek tanır: Cezanın dörtte üçüne kadar indirilmesi veya tamamen kaldırılması. Bu bir zorunluluk değil, takdir yetkisidir. Hâkim; olayın ağırlığını, üstlenilen suçun niteliğini ve soruşturmanın ne kadar yanıltıldığını göz önünde tutar. Kayınvalide, amca veya arkadaş gibi kişiler bu listede yer almadığından onlar için yapılan suç üstlenmede indirim uygulanmaz.
🔍 Benzer Suçlardan Farkı
Suç üstlenme, aynı bölümde düzenlenen diğer suçlarla karıştırılabilir. Başkasını haksız yere suçlayan kişi iftira (TCK m.267), işlenmemiş bir suçu ihbar eden kişi suç uydurma (m.271), mahkemede gerçeğe aykırı tanıklık yapan kişi ise yalan tanıklık (m.272) suçunu işler. İftira için iftira suçu, diğer ikisi için yalan tanıklık ve suç uydurma yazılarına bakılabilir. Gerçek faile kaçması veya saklanması için yardım eden kişi ise suçluyu kayırma suçu kapsamında değerlendirilir.
📜 Yaptırım ve Usul
Suç, asliye ceza mahkemesinin görevindedir. Üst sınırı iki yıl olduğundan, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi veya adli para cezasına çevrilmesi gündeme gelebilir. Bu kurumlar için hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve adli para cezası yazılarına bakılabilir. Dava zamanaşımı, TCK m.66/1-e uyarınca sekiz yıldır; konu ceza hukukunda zamanaşımı yazısında anlatılmıştır.
Suç üstlenen kişinin beyanının gerçeğe aykırı olduğunun anlaşılması üzerine asıl fail hakkında soruşturma yeniden yürütülür. Üstlenilen suç nedeniyle haksız yere verilen bir hüküm varsa, yargılamanın yenilenmesi yolu gündeme gelir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Babam için suçu üstlenirsem ceza alır mıyım?
Suç oluşur; ancak hâkim cezayı dörtte üçe kadar indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TCK m.270/1).
Arkadaşım için suçu üstlenmenin cezası nedir?
Arkadaş, Kanunda sayılan yakınlar arasında olmadığından iki yıla kadar hapis cezası indirimsiz uygulanır.
Suç üstlenme şikâyete bağlı mı?
Hayır, re’sen soruşturulur.
Beyanımı geri alırsam ne olur?
Somut duruma göre değerlendirilir. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Suç üstlenme hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
