Uzun yıllar gürültülü, tozlu ya da tekrarlayan hareket gerektiren işlerde çalışan bir sigortalıda ortaya çıkan işitme kaybı, solunum yolu hastalığı veya kas-iskelet rahatsızlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından meslek hastalığı sayılmadığında sigortalının sürekli iş göremezlik geliri ve tazminat hakları da belirsiz hâle gelir. Kurum kararına karşı iş mahkemesinde açılan meslek hastalığının tespiti davası, sigortalının hastalığı ile işyeri koşulları arasındaki bağın yargısal olarak belirlenmesini sağlar. Aşağıda bu davanın dilekçe örneği, dava öncesi zorunlu Kurum başvurusu ve dilekçeye eklenen belgeler yer alıyor.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?
Görevli mahkeme. Sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetkili mahkeme. İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 s.K. m.6/1-2). Örnekte işyerinin ve ilgili Sosyal Güvenlik Merkezinin Kadıköy’de bulunduğu kabul edilerek İstanbul Anadolu Nöbetçi İş Mahkemesi esas alınmıştır.
Davalılar. Tespit kararı Kurumun gelir bağlama işlemlerini ve işverenin sorumluluğunu doğrudan etkilediğinden, dava Sosyal Güvenlik Kurumu ile birlikte hastalığın kaynaklandığı ileri sürülen işyerinin işverenine karşı açılır. Sigortalı birden fazla işyerinde aynı riske maruz kalmışsa, ilgili dönemlerin işverenlerinin de davada yer alması gündeme gelir. Meslek hastalığına bağlı tazminat talepleri ise ayrı bir davanın konusudur; bu yönüyle iş kazası tazminat davası dilekçesi örneği yazımız fikir verir.
🩺 Dava Öncesi Aşamalar: Kurum Sağlık Kurulu ve Başvuru Zorunluluğu
| Aşama | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Bildirim | İşveren, meslek hastalığını öğrendiği günden itibaren üç işgünü içinde bildirgeyle Kuruma bildirir | 5510 m.14 |
| Tespit | Yetkili sağlık hizmet sunucusunun sağlık kurulu raporu ve gerekirse işyeri denetim raporları incelenerek Kurum Sağlık Kurulu karar verir | 5510 m.14 |
| Yüksek Sağlık Kurulu | Yönetmelik listesi dışındaki hastalıklar ve yükümlülük süresi aşılan hâllerde uyuşmazlık Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır | 5510 m.14 |
| Kuruma başvuru | Dava öncesi Kuruma başvuru zorunlu; 60 gün içinde cevap yoksa ret sayılır; bu süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere eklenmez | 7036 m.4/1 |
| Dava | Talebin reddi veya reddedilmiş sayılması üzerine iş mahkemesinde tespit davası; arabuluculuk aranmaz | 7036 m.3/3, m.4/1 |
Başvuru şartı ve sonuçları. Kuruma başvurulmadan açılan dava, dava şartı eksikliği nedeniyle sorun yaratır; bu nedenle Kurum başvurusunun tarihi ve ret yazısının (ya da altmış günlük sürenin dolduğunun) dilekçede açıkça gösterilmesi önemlidir. İşçilik alacaklarından farklı olarak bu davada arabuluculuk dava şartı bulunmaz (7036 s.K. m.3/3). Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklardaki tartışmalar için taraf değişikliğinde arabuluculuk dava şartı – Yargıtay HGK 2026/213 incelememize bakabilirsiniz.
İşten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan hastalık. Meslek hastalığı işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkmışsa, sigortalının haklardan yararlanabilmesi için işten fiilen ayrılması ile hastalığın meydana çıkması arasında yönetmelikte belirtilen süreden uzun bir zaman geçmemiş olması gerekir. Ancak hastalık klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlenmiş ve etken işyerindeki incelemeyle tespit edilmişse, yükümlülük süresi aşılmış olsa bile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla meslek hastalığı sayılabilir (5510 s.K. m.14/3).
📄 Meslek Hastalığı Tespit Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, uzun süre yüksek gürültülü bir üretim bölümünde çalışan ve işitme kaybı Kurum tarafından meslek hastalığı sayılmayan bir sigortalının, Kuruma yaptığı başvurunun reddi üzerine açtığı dava üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı meslek hastalığı tespit dilekçeleri; sigortalının hizmet dökümü, işyeri kayıtları, tüm sağlık raporları ve Kurum yazışmaları birlikte incelenerek, illiyet bağının hangi tıbbi ve teknik delillerle kurulacağı, hangi kurul veya bilirkişi heyetinden rapor isteneceği ve sonraki gelir ile tazminat talepleri gözetilerek yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Sigorta Sicil No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALILAR: 1- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı — [İl Müdürlüğü / Sosyal Güvenlik Merkezi Adresi]2- [İşveren Unvanı], [İşyeri Sicil No], [Adres]
DAVA KONUSU: Davacıdaki [hastalık] rahatsızlığının davalı işverene ait işyerindeki çalışmadan kaynaklanan meslek hastalığı olduğunun tespiti.
KURUMA BAŞVURU: [Tarih] tarihli başvuru; [tarih ve sayılı ret yazısı / başvurudan itibaren altmış gün içinde cevap verilmemesi] (7036 s.K. m.4/1).
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, [tarih] – [tarih] tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinin [bölüm adı] bölümünde [görev] olarak 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a bendi kapsamında sigortalı çalışmıştır. Çalıştığı bölümde [yüksek gürültü / toz / kimyasal / tekrarlayan hareket] etkenine [günlük süre] boyunca maruz kalmıştır.
2. Müvekkilde [tarih] tarihinde [hastane] tarafından [tanı] tespit edilmiş, [hastane] sağlık kurulu raporuyla bu rahatsızlığın mesleki etkenle ilişkili olduğu belirtilmiştir. Ancak Kurum Sağlık Kurulu [tarih ve sayılı kararı] ile [gerekçe] gerekçesiyle rahatsızlığı meslek hastalığı olarak kabul etmemiş; [varsa: Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu da [tarih] tarihli kararla itirazı reddetmiştir].
3. Kurum kararı, işyerindeki çalışma şartları ve maruziyet süresi araştırılmadan, yalnızca tıbbi belgeler üzerinden verilmiştir. Oysa 5510 sayılı Kanun’un 14. maddesi, gerekli hâllerde işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbi sonuçları ortaya koyan denetim raporlarının da incelenmesini öngörür. İşyerine ait ortam ölçüm raporları, işe giriş ve periyodik muayene kayıtları ile kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri incelenmemiştir.
4. Hastalık ile işyeri koşulları arasındaki illiyet bağının belirlenmesi için Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan rapor alınması, raporlar arasında çelişki doğması hâlinde bu çelişkinin giderilmesi ve gerekmesi hâlinde meslek hastalıkları alanında uzman bilirkişi heyetinden görüş alınması gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 5510 sayılı Kanun m.4, 14; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3, 4, 6; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası, Kurum Sağlık Kurulu ve Yüksek Sağlık Kurulu kararları ile dayanağı tıbbi belgeler, hastane ve sağlık kurulu raporları, işyeri ortam ölçüm raporları, işe giriş ve periyodik muayene kayıtları, iş güvenliği kayıtları, Kuruma başvuru ve ret yazısı, tanık beyanları, keşif, Adli Tıp Kurumu raporu, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davalı işverene ait işyeri kayıtları ile müvekkilin Kurumdaki tüm sağlık dosyasının celbine,
2. İlliyet bağı yönünden Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan rapor alınmasına, çelişki hâlinde çelişkinin giderilmesine,
3. Müvekkildeki [hastalık] rahatsızlığının davalı işverene ait işyerindeki çalışmadan kaynaklanan meslek hastalığı olduğunun tespitine,
4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine,
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Hizmet dökümü 3) Sağlık kurulu raporları 4) Kurum Sağlık Kurulu / Yüksek Sağlık Kurulu kararları 5) Kuruma başvuru ve ret yazısı
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Kuruma başvuru satırı. 7036 s.K. m.4/1, Kuruma karşı dava açılabilmesi için taleplerin reddedilmesini veya reddedilmiş sayılmasını şart koşar. Başvuru ve ret tarihlerinin dilekçenin başında ayrı bir satırda gösterilmesi, mahkemenin dava şartını ilk incelemede görmesini sağlar.
Maruziyetin somutlaştırılması. Meslek hastalığı, işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden ortaya çıkan hastalıktır. Bu nedenle dilekçede yalnızca tanının değil; çalışılan bölümün, etkenin türünün, günlük ve toplam maruziyet süresinin anlatılması, illiyet bağının değerlendirileceği zemini oluşturur. Bölüm değişiklikleri ve farklı işverenler dönemlere ayrılarak yazılır.
Rapor ve bilirkişi talepleri. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 01.07.2025 tarihli E.2025/201, K.2025/11010 sayılı kararında, illiyet bağı yönünden Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulundan ve çelişki hâlinde üst kuruldan rapor alınabileceğini; buna karşılık bir hastalığın genel olarak meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağının Adli Tıp Kurumu’nun görev alanına girmediğini ve uzman bilirkişi heyetiyle belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Bu ayrım, dilekçedeki delil taleplerinin hangi kurula ve hangi soruya yöneltileceğini doğrudan etkiler. İşyerindeki psikososyal risklerin farklı bir görünümü için mobbing tazminat davası dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- SGK hizmet dökümü ve işyeri bilgileri.
- Tanıyı gösteren hastane raporları ve tetkik sonuçları.
- Yetkili sağlık hizmet sunucusunun sağlık kurulu raporu.
- Kurum Sağlık Kurulu kararı ve varsa Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararı.
- Kuruma başvuru dilekçesi ve ret yazısı ya da başvuru tarihini gösteren belge.
- Elde bulunan işyeri belgeleri (görev tanımı, bölüm değişikliği yazıları, periyodik muayene sonuçları).
- Vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname.
İş sözleşmesinin sağlık nedeniyle sona ermesi hâlinde gündeme gelen haklar için kıdem ve ihbar tazminatı dava dilekçesi örneği yazımız ve bölgesel destek için Kadıköy iş kazası avukatı sayfamız fikir verir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Meslek hastalığı tespit davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. 7036 s.K. m.3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı uygulanmaz.
Dava açmadan önce SGK’ya başvuru zorunlu mu?
Evet. Sigortalılık süresinin tespiti talepleri dışında, Kuruma karşı dava açılmadan önce Kuruma başvurulması zorunludur. Başvuruya altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır ve başvuruda geçen süre zamanaşımı ile hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz (7036 s.K. m.4/1).
İşten ayrıldıktan yıllar sonra ortaya çıkan hastalık meslek hastalığı sayılabilir mi?
Kural olarak işten fiilen ayrılma ile hastalığın ortaya çıkışı arasındaki sürenin yönetmelikte belirtilen yükümlülük süresini aşmaması gerekir. Ancak hastalık klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlenmiş ve etken işyerindeki incelemeyle tespit edilmişse, süre aşılmış olsa bile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla meslek hastalığı sayılabilir (5510 s.K. m.14).
Tespit kararı tazminat için yeterli mi?
Tespit kararı, hastalığın meslek hastalığı olduğunu ve işle bağlantısını belirler; sürekli iş göremezlik oranı, Kurum gelirleri ve işverenden istenecek maddi-manevi tazminat ayrı değerlendirmelere ve gerektiğinde ayrı davalara konu olur. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada hastalığın türü, maruziyet süresi, işyerleri, sağlık kurulu kararları ve Kurum başvurusunun sonucu farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak açılan dava ve yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
