Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası, kanun gereği koca kabul edilir. Bu babalık karinesi, gerçeği yansıtmadığında yalnızca soybağının reddi davasıyla ve kısa hak düşürücü süreler içinde çürütülebilir. 7531 sayılı Kanun’la 2024 yılında yapılan değişiklikle dava hakkı ananın da kullanabileceği biçimde yeniden düzenlenmiştir. Aşağıda aile mahkemesine sunulan bir soybağının reddi davası dilekçesinin örneği, kimlerin hangi sürede dava açabileceği ve dilekçeye eklenen belgeler yer alıyor.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?
Görevli ve yetkili mahkeme. Soybağına ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu görevi asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla yürütür. Yetki bakımından dava, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır (TMK m.283). Örnekte kocanın yerleşim yerinin Kadıköy olduğu kabul edilerek İstanbul Anadolu Nöbetçi Aile Mahkemesi esas alınmıştır. Aile mahkemesinin görev alanı için aile mahkemesi yazımıza bakabilirsiniz.
Davalılar. 7531 sayılı Kanun’la değişik TMK m.286’ya göre dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır. Kocanın açtığı davada ana ve çocuk birlikte davalı gösterilir. Ergin olmayan çocuk ile onu temsil eden ana arasında menfaat çatışması bulunduğundan, çocuğa temsil kayyımı atanması gündeme gelir (TMK m.426/2); dilekçede bu yönde talep yer alır.
Doğru dava türü. Babalık karinesiyle kurulmamış, örneğin gerçeğe aykırı beyanla başkasının çocuğu gibi yapılmış bir nüfus kaydı, soybağının reddi değil nüfus kaydının düzeltilmesi davasının konusudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu ayrımı nüfus düzeltme mi soybağı reddi mi – Yargıtay HGK 2026/256 kararında ortaya koymuştur; yanlış nitelendirme hem görevli mahkemeyi hem de uygulanacak süreyi değiştirir.
⏳ Kim, Hangi Sürede Dava Açabilir?
| Dava açan | Süre başlangıcı | Süre |
|---|---|---|
| Koca | Doğumu ve baba olmadığını (veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle ilişkisini) öğrenme | 1 yıl (TMK m.289/1) |
| Ana | Doğum | 1 yıl (TMK m.289/2) |
| Çocuk | Ergin olma | 1 yıl (TMK m.289/2) |
| Çocuğa atanan kayyım | Atama kararının tebliği | 1 yıl (TMK m.291/2) |
| Baba olduğunu iddia eden kişi, kocanın altsoyu, anası veya babası (koca süre dolmadan ölmüş, gaip ya da sürekli ayırt etme gücünü yitirmişse) | Doğumu ve bu durumu öğrenme | 1 yıl (TMK m.291/1) |
Haklı sebep. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa bir yıllık süre, bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.289/3). Süreler hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir; bu nedenle öğrenme tarihi ve haklı sebep dilekçede somut olgulara bağlanarak anlatılır. Hak düşürücü sürenin başlangıcına ilişkin bir uygulama örneği için aldatma ile tanımanın iptali ve hak düşürücü süre incelememize bakabilirsiniz.
Sınırlı sayıdaki davacılar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 01.10.2025 tarihli E.2024/298, K.2025/595 sayılı kararında, ölen kocanın sonraki eşinin açtığı davada, DNA raporu kocanın biyolojik baba olmadığını gösterse bile kanunda sayılmayan kişinin dava açamayacağını, bu hakkın mirasçılara geçmediğini ve eksikliğin sıfat yokluğu olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kararın ayrıntıları soybağının reddini kim açabilir – Yargıtay HGK 2025/595 yazımızda yer alıyor.
📄 Soybağının Reddi Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, evlilik devam ederken doğan çocuğun kendisinden olmadığını sonradan öğrenen kocanın, ana ve ergin olmayan çocuk aleyhine açtığı dava üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı soybağının reddi dilekçeleri; nüfus kayıtları, evlilik ve ayrılık süreci, öğrenmeye ilişkin yazışma ve belgeler, varsa daha önce yapılmış genetik incelemeler ile süreye ilişkin olgular birlikte değerlendirilerek, karine sisteminin hangi fıkrasına dayanılacağı ve delillerin hangi sırayla isteneceği gözetilerek yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALILAR: 1- [Ana: Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]2- [Çocuk: Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Doğum tarihi] — atanacak temsil kayyımı aracılığıyla
DAVA KONUSU: Davacı ile davalı [Çocuk] arasındaki babalık karinesine dayalı soybağının reddi; çocuk için temsil kayyımı atanması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil ile davalı [Ana], [tarih] tarihinde evlenmiştir. [Evlilik devam etmektedir / [tarih] tarihinde kesinleşen kararla boşanmışlardır.] Davalı [Çocuk], [tarih] tarihinde doğmuş ve evlilik içinde doğduğu için TMK m.285 uyarınca nüfusa müvekkilin çocuğu olarak kaydedilmiştir.
2. Müvekkil, [tarih] tarihinde [öğrenmeye yol açan olay: yazışmalar / davalının beyanı / tıbbi tetkik sonucu vb.] ile çocuğun kendisinden olmadığını öğrenmiştir. Dava, bu tarihten itibaren TMK m.289/1’de öngörülen bir yıllık süre içinde açılmaktadır. [Varsa: Gecikme, [haklı sebep] nedeniyle olup bu sebep [tarih] tarihinde ortadan kalkmıştır (TMK m.289/3).]
3. [Seçenek A — TMK m.287: Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş olup müvekkilin baba olmadığı tıbbi incelemeyle ispat edilecektir.] [Seçenek B — TMK m.288: Çocuğun ana rahmine düştüğü [dönem], eşlerin [tarih] tarihinden itibaren ayrı yaşadığı döneme denk gelmektedir; bu hâlde davacının ayrıca kanıt getirmesi gerekmez.]
4. Uyuşmazlığın çözümü için müvekkil, davalı [Ana] ve davalı [Çocuk]’tan kan veya doku örneği alınarak Adli Tıp Kurumu’nda genetik inceleme yapılması zorunludur; taraflar HMK m.292 uyarınca bu incelemeye katlanmakla yükümlüdür.
5. Davalı [Çocuk] ergin değildir ve davalı [Ana] ile menfaatleri çatışmaktadır. Bu nedenle çocuğu davada temsil etmek üzere TMK m.426/2 uyarınca temsil kayyımı atanması için vesayet makamına müzekkere yazılması gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.283, 285, 286, 287, 288, 289, 426; 6100 sayılı HMK m.292; 4787 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nüfus kayıt örnekleri, evlilik ve [varsa] boşanma kararı, öğrenme tarihini gösteren belgeler ve yazışmalar, Adli Tıp Kurumu genetik inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davalı [Çocuk] için temsil kayyımı atanması amacıyla vesayet makamına müzekkere yazılmasına,
2. Taraflardan örnek alınarak Adli Tıp Kurumu’nda genetik inceleme yapılmasına,
3. Müvekkil ile davalı [Çocuk] arasındaki soybağının reddine ve kararın kesinleşmesinden sonra nüfus müdürlüğüne bildirilmesine,
4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı [Ana]’ya yükletilmesine,
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Nüfus kayıt örnekleri 3) Evlilik/boşanma belgeleri 4) Öğrenme tarihini gösteren belgeler
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Öğrenme tarihi. Kocanın açtığı davada süre doğumdan değil, doğumu ve baba olmadığını öğrenmeden başlar. Bu nedenle öğrenmeye yol açan olayın ne olduğu ve hangi tarihte gerçekleştiği, dilekçenin en kritik paragrafıdır. Tarihin belgeye bağlanması, davalı tarafın süre itirazına karşı dosyayı güçlendirir.
Karine fıkrasının seçimi. Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse davacı, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır (TMK m.287). Çocuk evlenmeden önce veya eşlerin ayrı yaşadığı sırada ana rahmine düşmüşse davacının ayrıca kanıt getirmesi gerekmez; ancak gebe kalma döneminde eşlerin cinsel ilişkide bulunduğuna dair inandırıcı kanıtlar varsa karine geçerliliğini korur (TMK m.288). Dilekçede hangi hükme dayanıldığının belirtilmesi ispat yükünü baştan netleştirir.
Genetik inceleme ve kayyım. HMK m.292, soybağının tespiti amacıyla herkesin kan veya doku alınmasına katlanmasını zorunlu tutar; haklı sebep olmaksızın kaçınılırsa zor kullanılarak inceleme yapılmasına karar verilebilir. Çocuk için kayyım talebinin dilekçede yer alması, taraf teşkilinin ilk duruşmada tamamlanmasını kolaylaştırır. Benzer delil sorunlarının babalık davası tarafındaki görünümü için babalık davası dilekçesi örneği yazımıza ve kimliksiz çocukta babalık davası ve DNA incelememize bakabilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Davacı, ana ve çocuğa ait nüfus kayıt örnekleri.
- Evlilik cüzdanı veya evlenme kaydı; varsa kesinleşmiş boşanma kararı.
- Eşlerin ayrı yaşadığı dönemi gösteren belgeler (varsa adres kayıtları, ayrılık kararı vb.).
- Baba olmadığının öğrenildiği tarihi gösteren belge, yazışma veya tıbbi kayıtlar.
- Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa bu sebebi ve sona erdiği tarihi gösteren belgeler.
- Vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname.
Evlilik dışında doğan çocuğun babasıyla soybağının nasıl kurulduğu için evlilik dışı doğan çocuğun baba tarafından tanınması yazımız fikir verir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Soybağının reddi davası kaç yıl içinde açılır?
Koca, doğumu ve baba olmadığını öğrendiği tarihten; ana doğumdan; çocuk ergin olduğu tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açabilir. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.289).
Anne soybağının reddi davası açabilir mi?
7531 sayılı Kanun’la değişik TMK m.286 uyarınca koca, ana veya çocuk soybağının reddi davasını açabilir. Ana için süre doğumdan itibaren bir yıldır (TMK m.289/2).
Koca öldükten sonra mirasçılar bu davayı açabilir mi?
Dava hakkı mirasçılara geçmez. Koca dava açma süresi dolmadan ölmüş, gaip ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü yitirmişse baba olduğunu iddia eden kişi, kocanın altsoyu, anası veya babası TMK m.291/1’deki bir yıllık süre içinde dava açabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kanunda sayılmayan kişinin açtığı davanın sıfat yokluğundan reddedileceğini kabul etmiştir (E.2024/298, K.2025/595).
DNA testine gitmeyi reddeden taraf zorlanabilir mi?
HMK m.292 uyarınca uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve sağlık yönünden tehlike oluşturmamak şartıyla herkes kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı sebep olmaksızın kaçınılırsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada doğum ve gebelik dönemi, eşlerin birlikte yaşama durumu, öğrenme tarihi ve dava açanın sıfatı farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak açılan dava ve yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
