Tahliye Sonrası Çekilme Sayılmadı – Danıştay 12. D 2025/5191

Tutukluluk, bir kamu görevlisinin hayatında yalnız ceza dosyasıyla sınırlı kalmayan sonuçlar doğurur. Tutuklu kalınan sürede maaşın üçte ikisi ödenir, görev fiilen boşalır, kurumla iletişim çoğu zaman kesilir. Tahliye kapısından çıkıldığında ise yeni bir soru belirir: Memur, kendisine hiçbir bildirim yapılmamışken göreve kendiliğinden mi dönmelidir, yoksa idarenin bir adım atmasını mı beklemelidir? Bu sorunun yanlış cevaplanması, 657 sayılı Kanun’un 94. maddesi uyarınca “memurluktan çekilmiş sayılma” gibi ağır bir sonuca yol açabilir. Danıştay 12. Dairesi, tahliyeden sonra iki ay boyunca göreve gitmeyen bir personel hakkında bu soruya oy çokluğuyla cevap verdi.
Danıştay 12. Dairesi, 24.11.2025 tarihli ve E.2023/4252, K.2025/5191 sayılı kararıyla, çekilmiş sayılma işlemini iptal eden bölge idare mahkemesi kararına karşı idarelerin temyiz istemlerini reddetmiş; kararı yalnız parasal haklara uygulanacak faizin başlangıç tarihi yönünden düzelterek onamıştır. Karar kesindir ve karşı oy içermektedir.
- Tutukluluktan açığa almaya: zaman çizelgesi
- Çekilmiş sayılma ve tutuklu memurun maaşı
- İdare mahkemesi ile bölge idare mahkemesi neden ayrıştı?
- Danıştay çoğunluğunun kararı ve faiz düzeltmesi
- Karşı oy: “üçte iki maaş bir bildirim değildir”
- Mazeret ve iyi niyet nasıl değerlendirildi?
- Akla gelen sorular
🗓️ Tutukluluktan açığa almaya: zaman çizelgesi
Uyuşmazlık büyük ölçüde tarihlerin okunmasına dayandığı için karar metnindeki tarihleri bir arada görmek yararlıdır:
- 23.09.2019: Davacı tutuklandı. Karar metnine göre tutuklama nedeniyle hakkında açığa alma işlemi tesis edilmedi.
- 09.01.2020: Davacı tahliye edildi.
- 13.01.2020: Yol süresi de hesaba katıldığında idareye göre göreve başlaması gereken tarih.
- 13.01.2020-22.01.2020: Davacının tutukluluk veya sağlık gibi bir engeli bulunmadığı hâlde göreve gelmediği kabul edilen ilk on günlük dönem.
- 19.03.2020: Davacı açığa alındı. İdareye göre tahliyeden bu tarihe kadar 69 gün göreve gelinmedi.
- 21.10.2020: Çekilmiş sayılma işleminin iptali ve parasal hakların ödenmesi istemiyle dava açıldı.
- 24.11.2025: Danıştay 12. Dairesinin kesin kararı.
📘 Çekilmiş sayılma ve tutuklu memurun maaşı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 94. maddesine göre memur, kurumuna yazılı başvuruyla memurluktan çekilebilir. Maddeye 1970 yılında eklenen hüküm ise ikinci bir yol öngörür: Mezuniyetsiz veya kurumca kabul edilen bir mazeret olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün sürmesi hâlinde, yazılı başvuru aranmaksızın çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır. Bu, disiplin cezası değil; memurun iradesinin kanun tarafından varsayıldığı bir sona erme hâlidir. Sonucu ağır olduğu için “mazeret” kavramının nasıl yorumlanacağı belirleyicidir.
Aynı Kanun’un 141. maddesi ise görevden uzaklaştırılan ya da herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisinin ödeneceğini düzenler. Karşı oyda ayrıca 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 65. maddesine yer verilmiştir; bu hükme göre açığa alınan ve tutuklananlara 141. maddeye göre aylık ödenir, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, beraate veya davanın düşmesine karar verilenlerin ödenmeyen ya da eksik ödenen özlük hakları sonradan ödenir.
Dosyadaki tartışma, bu iki hükmün kesiştiği noktadadır: Tahliyeden sonra maaşın ödenmeye devam etmesi ve idarenin sessiz kalması, memur bakımından görevi terk etmeyi haklı kılan bir mazeret yaratır mı?
🏛️ İdare mahkemesi ile bölge idare mahkemesi neden ayrıştı?
İdare mahkemesi davayı reddetmiştir. Gerekçeye göre davacının tahliyeden sonra tutukluluk veya sağlık gibi bir engeli kalmamıştır, hakkında açığa alma işlemi de yoktur. Görevde olması gereken 13.01.2020-22.01.2020 arasında ve açığa alındığı 19.03.2020’ye kadar makul sürede göreve başlamamasını haklı gösteren bir mazeret bulunmadığından, 94. maddeye dayanan işlem hukuka uygundur.
Bölge idare mahkemesi ise aynı olgulara farklı bir açıdan bakmıştır. İstinaf kararına göre davacının makul sürede göreve başlaması gerektiği doğrudur; ancak bu dönemde maaş ödemeleri sürmüş, davacı bu nedenle açıkta olduğunu sandığını belirtmiş, idare de göreve dönmesi için hiçbir bildirim yapmamıştır. Bu koşullarda davacının açıkta olduğunu düşünmesi hayatın olağan akışına aykırı değildir; mazeretsiz ve kesintisiz on gün göreve gelmeme fiili sübuta ermemiştir. Bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu kabul etmiş, işlemi iptal etmiş, parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren yasal faiziyle ödenmesine ve özlük haklarının iadesine hükmetmiştir.
Davalı idareler temyizde, davacının tahliye ile açığa alınma arasında 69 gün özürsüz olarak göreve gelmediğini ve işlemin hukuka uygun olduğunu ileri sürmüştür.
⚖️ Danıştay çoğunluğunun kararı ve faiz düzeltmesi
Danıştay 12. Dairesi çoğunluğu, bölge idare mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğunu, temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğini belirtmiştir. Böylece iptal hükmü ve bu hükmün dayandığı “maaş ödemeleri sürerken ve idare bildirim yapmamışken davacının açıkta olduğunu sanması olağan akışa aykırı değildir” değerlendirmesi kesinleşmiştir.
Daire, hükümde tek bir noktayı düzeltmiştir. Danıştay içtihatlarına göre idari işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemli davalarda yasal faiz; idareye başvuru varsa başvuru tarihinden, yoksa dava tarihinden işletilir. Bölge idare mahkemesinin faizi hak ediş tarihlerinden başlatması bu ilkeye aykırıdır; ancak yeniden yargılama gerektirmeyen bir yanlışlık olduğundan 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca hüküm, faizin 21.10.2020 dava tarihinden işletilmesi şeklinde düzeltilerek onanmıştır.
🗣️ Karşı oy: “üçte iki maaş bir bildirim değildir”
Azınlıkta kalan üyeler, işlemin hukuka uygun olduğu ve bölge idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşündedir. Karşı oyun ana hatları şöyledir:
- Kamu görevlilerinin göreve devam etmesi ve mazeretleri sona erdiği anda göreve başlaması gerektiği tartışmasızdır.
- Davacının göreve gelmediği tarihlerde bir mazereti yoktur ve kendisine görevden uzaklaştırıldığına dair bir tebligat yapılmamıştır.
- 657 sayılı Kanun’un 141. maddesi görevden uzaklaştırma ve tutukluluk hâllerinde maaşın üçte ikisinin ödeneceğini açıkça düzenlediğinden, “üçte iki maaş ödendiği için görevden uzaklaştırıldığımı sandım” savunmasına itibar edilemez.
- Kendisine yazılı olarak görevden uzaklaştırıldığı bildirilmediği sürece memur, görevine gitmesi gerektiğini bilmek zorundadır.
Bu çizgi yeni değildir. Aynı Daire, 26.05.2025 tarihli ve E.2021/8069, K.2025/2716 sayılı kararında, tahliyeden sonra yaklaşık yirmi gün geçerek kendiliğinden göreve dönen bir astsubay hakkında, üçte iki maaşın ödenmeye devam etmesinin yanıltıcı olduğu yönündeki gerekçeyi yeterli görmemiş ve iptal yönündeki bölge idare mahkemesi kararını oy çokluğuyla bozmuştu. Kasım 2025 tarihli kararda ise çoğunluk, iptal kararını korumuştur. İki dosyanın olguları birebir aynı değildir; ancak birlikte okunduklarında tahliye sonrası “mazeret” değerlendirmesinin Daire içinde tartışmalı olduğu görülmektedir.
🔎 Mazeret ve iyi niyet nasıl değerlendirildi?
Kararda öne çıkan olgular, 94. madde uygulamasında idarenin ve mahkemenin hangi unsurlara baktığını göstermektedir:
- Açığa alma işleminin bulunmaması: Tutuklama nedeniyle davacı hakkında açığa alma işlemi tesis edilmemiştir; davacının statüsü tahliyeden sonra belirsiz kalmıştır.
- Maaşın ödenmeye devam etmesi: Bölge idare mahkemesi bunu davacının açıkta olduğunu düşünmesini makul kılan bir olgu saymış; karşı oy ise 141. maddenin varlığı karşısında bu olgunun yanıltıcı sayılamayacağını belirtmiştir.
- İdarenin bildirimde bulunmaması: Göreve dönüş yönünde yazılı ya da sözlü bir çağrı yapılmamıştır.
- Sürenin uzunluğu: İdare, 69 günlük devamsızlığı öne çıkarmıştır; çoğunluk bunu tek başına belirleyici görmemiştir.
- Personel kayıtları: Mayıs 2025 tarihli kararda personel yoklama tutanaklarında davacının tahliyeden sonra da tutuklu görünmesi ilk derece mahkemesince dikkate alınmıştı; bu tür kayıtlar uygulamada idarenin kendi tutumunu yansıtması bakımından önem taşıyabilir.
Tutuklulukla bağlantılı diğer hukuki sonuçlar da bulunmaktadır. Haksız olduğu ileri sürülen tutuklama için tazminat başvurusunun nasıl hazırlanacağına ilişkin örnek metin haksız tutuklama tazminatı başvuru dilekçesi sayfasında; ceza davası sürerken memura verilen ihraç cezasına ilişkin bir başka Danıştay kararı ise ceza davası beklenmeden ihraç yazısında ele alınmıştır.
💬 Akla gelen sorular
Tahliye edilen memur göreve dönmezse otomatik olarak çekilmiş sayılır mı?
Tutuklu memura maaşın ne kadarı ödenir?
İptal kararından sonra geçmiş maaşlara faiz hangi tarihten işler?
Karar oybirliğiyle mi verildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; idare hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 12. Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan düzelterek onama kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları ve görev unvanı kaynakta anonimleştirilmiştir; tetkik hâkimi ve heyet bilgisi yazıya alınmamıştır. Sonuç; tahliye sonrası maaş ödemelerinin sürmesi, açığa alma işleminin ve göreve çağrı bildiriminin bulunmaması gibi somut olgulara dayanır ve oy çokluğuyla verilmiştir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; tebligat durumuna, devamsızlık süresine, idarenin tutumuna ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




