Disiplin cezası, kanunda sayılan bir usul izlenmeden verilemez. 5275 sayılı Kanun’un 47. maddesi soruşturmanın nasıl başlayacağını, ne kadar süreceğini ve savunmanın nasıl alınacağını ayrıntılı biçimde düzenler. Usule aykırılık, cezanın iptali sonucunu doğurabilecek bir şikâyet sebebidir.
⚡ Hangi Cezalar Soruşturmasız Verilir?
Maddenin birinci fıkrasına göre uyarma, kınama ve bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezaları kurumun en üst amiri tarafından verilir ve uygulanır.
Diğer disiplin cezaları için ise soruşturma zorunludur.
⏳ Soruşturma Ne Zaman Başlar, Ne Kadar Sürer?
Diğer disiplin cezalarını gerektiren eylemlerin öğrenilmesinden itibaren derhâl ve en geç beş gün içinde, kurum en üst amirince atanan bir görevli tarafından soruşturmaya başlanır.
Soruşturma en geç on beş gün içinde tamamlanır. Firar hâlinde bu süre hükümlünün yakalandığının öğrenildiği tarihte başlar. Düzenlenen rapor ve ekleri disiplin kuruluna sunulur.
2020 yılında getirilen bir imkân daha vardır: soruşturma süresi, eylemin ve soruşturmanın niteliğine göre infaz hâkiminin yazılı onayı ile yedi güne kadar uzatılabilir. Uzatma için infaz hâkiminin yazılı onayının aranması, bu sürenin idarenin tek taraflı takdirine bırakılmadığını gösterir.
🗣️ Savunma Alınmadan Ceza Verilemez
Maddenin dördüncü fıkrası açık bir kural koyar: savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Haklarında soruşturma yapılanlara; yüklenen eylemin niteliği ve sonuçları ile üç gün içinde savunmalarını vermeleri, aksi hâlde bu haklarından vazgeçmiş sayılacakları yazılı olarak bildirilir.
Savunma yazılı sunulabileceği gibi sözlü olarak da yapılabilir; sözlü savunma tutanakla saptanır. Türkçe bilmeyenlerle sağır ve dilsizlerin savunmaları tercüman aracılığıyla alınır.
📝 Karar Aşaması
Disiplin cezaları disiplin kurulunca evrak üzerinden görüşülerek en geç üç gün içinde karara bağlanır. Kurul, kanunda yazılı disiplin cezasının uygulanmasına ya da disiplin cezası verilmesine yer olmadığına karar verebilir.
Kararlar gerekçeli olarak yazılır ve kararda şikâyet mercii ile süresi açıkça gösterilir. Karar, haklarında soruşturma yapılanlara yönetim tarafından derhâl tebliğ edilir.
🏢 Yetkili Disiplin Kurulu ve Acil Hâller
2020 yılında eklenen sekizinci fıkra yetkiyi belirler: disiplin soruşturması, hükümlünün barındırıldığı ceza infaz kurumu disiplin kurulu tarafından yapılır. Hükümlünün kurum dışındaki eylemleri nedeniyle yapılacak soruşturma ise, hükümlünün eylem öncesi en son barındırıldığı kurumun disiplin kurulunca yapılır.
Kurumun iç düzeni ile hükümlülerin yaşam ve beden bütünlüklerinin ciddî tehlike altında bulunması nedeniyle derhâl tedbir alınması zorunlu olan hâllerde kurumun en üst amiri, 49. maddedeki tedbirleri almakla beraber soruşturmayı başlatır ve infaz hâkimine bilgi verir.
⚖️ Şikâyet Aşamasında Savunma Yeniden Alınır
Disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine şikâyet edildiğinde, 4675 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca infaz hâkimi de hükümlünün savunmasını almak zorundadır. Savunma, hazır bulunmak ve vekâletname ibraz etmek koşuluyla avukatla birlikte veya avukat aracılığıyla yapılabilir; infaz hâkimi gerekli görürse savunmayı kurumda da alabilir.
Böylece savunma hakkı iki aşamada güvence altına alınmıştır: soruşturma aşamasında ve yargısal denetim aşamasında.
📌 İlgili Konular
disiplin cezası türleri, hücreye koyma cezası ve infaz hâkimliğine şikâyet yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Savunmam alınmadan ceza verilebilir mi?
Hayır. Kanun, savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini açıkça düzenler.
Savunma için kaç günüm var?
Üç gün. Bu süre ve sonuçları yazılı olarak bildirilir.
Sözlü savunma yapabilir miyim?
Evet. Sözlü savunma tutanakla saptanır. Türkçe bilmeyenler ile sağır ve dilsizlerin savunmaları tercüman aracılığıyla alınır.
Soruşturma ne kadar sürer?
En geç on beş gün. İnfaz hâkiminin yazılı onayıyla yedi güne kadar uzatılabilir.
Kararda ne yazması gerekir?
Karar gerekçeli yazılır ve şikâyet mercii ile süresi açıkça gösterilir.
Cezaevi disiplin soruşturması süreciniz için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
