Kripto varlıklar sınır tanımayan bir altyapı üzerinde kayıtlıdır; buna karşılık yargı yetkisi ülkeseldir. Yurt dışında yerleşik bir platformla kurulan ilişkilerde hangi ülkenin hukuku ve hangi mahkeme sorusu ilk belirlenmesi gereken meseledir.
🌍 Yabancılık Unsuru Ne Zaman Doğar
Bir hukuki ilişkide taraflardan biri yurt dışında yerleşikse, sözleşme yurt dışında kurulmuşsa veya edim yurt dışında ifa ediliyorsa yabancılık unsuru bulunur. Kripto varlık ilişkilerinde bu unsur çok sık karşımıza çıkar.
Platformun yurt dışında kurulu olması, sunucuların başka ülkede bulunması veya kullanıcı sözleşmesinin yabancı hukuka tabi kılınmış olması bu kapsamdadır.
Not: Milletlerarası unsurlu uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuk ve yetki, her somut olayda ayrıca değerlendirilir.
📙 Uygulanacak Hukuk
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, yabancılık unsuru taşıyan ilişkilerde uygulanacak hukukun nasıl belirleneceğini düzenler. Sözleşmeden doğan ilişkilerde kural olarak tarafların hukuk seçimi esas alınır.
Ancak hukuk seçimi sınırsız değildir; tüketici sözleşmeleri gibi zayıf tarafın korunduğu alanlarda ve kamu düzenine ilişkin konularda sınırlamalar bulunur. Bu nedenle kullanıcı sözleşmesindeki hukuk seçimi kaydı, tek başına belirleyici olmayabilir.
⚖️ Türk Hukukunun Doğrudan Uygulanan Kuralları
Bazı kurallar, yabancı hukuk seçilmiş olsa dahi uygulanır. 6362 sayılı Kanun’un izin rejimine ilişkin hükümleri bu nitelikte değerlendirilebilir: Türkiye’de yerleşiklere yönelik faaliyet, düzenleyici çerçeveye tabi olma sorusunu doğurur.
Nitekim Kanun, izne tabi faaliyetin izinsiz yürütülmesini 109/A maddesinde suç olarak düzenlemiştir. Bu, düzenlemenin kapsamının yalnızca yurt içinde kurulu kuruluşlarla sınırlı olmadığı yönündeki tartışmayı gündeme getirir. Ayrıntı için izinsiz faaliyet suçu yazımıza bakılabilir.
🏛️ Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
Yetki, uygulanacak hukuktan ayrı bir sorudur. Sözleşmede yetkili mahkeme kararlaştırılmış olabilir; ancak bu tür yetki anlaşmalarının geçerliliği de koşullara bağlıdır.
Yetki anlaşması bulunmayan hâllerde genel yetki kuralları ve uyuşmazlığın niteliğine göre özel yetki kuralları devreye girer. Zayıf tarafın korunduğu ilişkilerde yetki anlaşmasının etkisi sınırlanabilir.
🔗 Kararın Uygulanabilirliği
Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda, karar alınması ile kararın uygulanması arasında önemli bir mesafe bulunur. Yurt dışında yerleşik bir kuruluşa karşı alınan kararın icrası, tanıma ve tenfiz süreçlerini gerektirebilir.
Bu nedenle bir uyuşmazlıkta stratejinin baştan, kararın uygulanabilirliği gözetilerek kurulması önem taşır. Uluslararası standartların bu alandaki çerçevesi için FATF standartları ve AB MiCA düzenlemesi yazılarımıza bakılabilir.
📌 İlgili Konular
İspat ve elektronik delil · AB MiCA düzenlemesi · Dünyada kripto düzenlemeleri
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Yurt dışı platformlarla ilişkide hangi hukuk uygulanır?
Milletlerarası özel hukuk kuralları çerçevesinde belirlenir; sözleşmeden doğan ilişkilerde kural olarak tarafların hukuk seçimi esas alınır.
Kullanıcı sözleşmesindeki hukuk seçimi her zaman geçerli midir?
Hayır. Zayıf tarafın korunduğu alanlarda ve kamu düzenine ilişkin konularda sınırlamalar bulunur.
Türk mevzuatı yurt dışı platformlara uygulanır mı?
İzin rejimine ilişkin hükümler, Türkiye’de yerleşiklere yönelik faaliyetler bakımından değerlendirmeye açıktır; Kanun izinsiz faaliyeti suç olarak düzenlemektedir.
Yetkili mahkeme nasıl belirlenir?
Sözleşmedeki yetki anlaşması ile genel ve özel yetki kuralları birlikte değerlendirilir; yetki anlaşmasının geçerliliği koşullara bağlıdır.
Yabancı bir kuruluşa karşı alınan karar nasıl uygulanır?
Kararın icrası tanıma ve tenfiz süreçlerini gerektirebilir; bu nedenle uygulanabilirlik baştan gözetilmelidir.
Kripto Varlıkta Yabancılık Unsuru ve Yetkili Mahkeme hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Kripto varlık mevzuatı hızla değişmektedir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez. Yatırım tavsiyesi değildir.
