Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretmeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m.611). Özellikle yaşlı ebeveynlerin bir çocuk, akraba veya yakınıyla yaptığı bu sözleşme, mirasçılar arasında en sık tartışma konusu olan işlemlerden biridir.
Kısa özet: Sözleşme, mirasçı atanması içermese bile miras sözleşmesi şeklinde, yani resmî vasiyetname şekline uygun olarak resmî memur ve iki tanık önünde yapılmadıkça geçerli değildir (TBK m.612; TMK m.545). Taşınmaz devri ayrıca tapuda yapılır. Edimler arasında önemli oransızlık varsa altı ay önceden bildirimle fesih mümkündür (m.616).
Bu yazıda neler var?
🏛️ Şekil Şartı
TBK m.612/1, sözleşmenin miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmayacağını düzenler. TMK m.545’e göre miras sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde düzenlenir; taraflar arzularını resmî memura (sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkili kılınan diğer görevli) aynı anda bildirir ve düzenlenen metni memur ve iki tanık önünde imzalar. Devletçe tanınmış bir bakım kurumuyla yapılan sözleşmelerde yazılı şekil yeterlidir (m.612/2).
Dikkat: Uygulamada sözleşme çoğu zaman noterde miras sözleşmesi şeklinde düzenlenir; taşınmazın bakım borçlusuna devri ise ayrıca tapu müdürlüğünde yapılır. Sözleşmenin şekline uyulmuş olması, tapu devrinin de yapıldığı anlamına gelmez.
🤝 Bakım Borcunun Kapsamı
TBK m.614’e göre bakım alacaklısı sözleşmenin kurulmasıyla bakım borçlusunun aile topluluğuna katılır. Bakım borçlusu, aldığı malların değerine ve bakım alacaklısının önceki sosyal durumuna göre hakkaniyetin gerektirdiği edimleri ifa eder; özellikle uygun gıda ve konut sağlamak, hastalığında özenle bakmak ve tedavi ettirmek zorundadır.
📄 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Taslağı
Aşağıdaki metin, resmî memur önünde düzenlenecek sözleşmede yer alacak hükümlerin içeriğini gösteren bir taslaktır.
Büromuzun hazırladığı bakma sözleşmeleri; malvarlığının değeri, aile yapısı, saklı paylar ve olası tenkis ve muvazaa riskleri değerlendirilerek hazırlanır; bu nedenle ailenize özel metin buradaki taslaktan çok daha kapsamlı olur. Size özel metin ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ (TASLAK)
BAKIM ALACAKLISI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Doğum tarihi: [ ], Adres: [ ]
BAKIM BORÇLUSU: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ], Bakım alacaklısıyla ilişkisi: [ ]
Madde 1 – Bakım borcu: Bakım borçlusu, bakım alacaklısını ölünceye kadar kendi aile topluluğu içinde barındırmayı; beslenme, giyim, temizlik, ısınma gibi gündelik ihtiyaçlarını karşılamayı; hastalığında bakmayı, tedavi ettirmeyi ve gerekli sağlık giderlerini ödemeyi üstlenir.
Madde 2 – Devredilecek değerler: Bakım alacaklısı, bu bakıma karşılık [İl/İlçe, Ada, Parsel, Bağımsız Bölüm] bilgilerindeki taşınmazın mülkiyetini bakım borçlusuna [sözleşme tarihinden itibaren [ ] gün içinde tapuda devretmeyi / ölümünde geçmek üzere] üstlenir. [Varsa:] Bakım alacaklısı taşınmazda ölünceye kadar oturma hakkını saklı tutar.
Madde 3 – Değer beyanı: Taraflar, devredilecek taşınmazın sözleşme tarihindeki değerinin yaklaşık [ ] TL olduğunu ve bakım alacaklısının yaşı ile sağlık durumu dikkate alınarak edimlerin dengeli olduğunu beyan ederler.
Madde 4 – Sona erme: Sözleşmenin feshi ve sona ermesinde TBK m.616-619 hükümleri uygulanır.
Madde 5 – Şekil: İşbu sözleşme, TBK m.612 ve TMK m.545 uyarınca resmî memur ve iki tanık önünde düzenlenmiştir.
BAKIM ALACAKLISI İmza: …… BAKIM BORÇLUSU İmza: …… TANIKLAR İmza: …… / ……
🔚 Fesih ve Sona Erme
- Önelli fesih: Edimler arasında önemli ölçüde oransızlık varsa ve fazla alan taraf bağış amacını ispat edemezse diğer taraf altı ay önceden bildirerek sözleşmeyi her zaman feshedebilir (m.616).
- Önelsiz fesih: Borca aykırılık nedeniyle devam çekilmez hâle gelirse veya başka önemli sebepler varsa önel vermeksizin fesih mümkündür; kusurlu taraf aldığını geri verir ve tazminat öder. Hâkim fesih yerine aile topluluğu içinde yaşamaya son verip bakım alacaklısına ömür boyu gelir bağlayabilir (m.617).
⚖️ Mirasçılar Açısından
Bakma sözleşmesi, gerçekte bağış olduğu hâlde mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapılmışsa muris muvazaası iddiasıyla tapu iptal davasına konu olabilir. Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımı bakma akdinde muvazaa ispatı yazısında, sözleşmenin miras haklarına etkisi ise ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve miras yazısında ele alınmıştır. Bakımın ömür boyu gelire dönüştürülmesi için bakma sözleşmesinde ömür boyu gelir yazısına bakılabilir.
İlgili yazılar: mirastan feragat sözleşmesi örneği, miras payının devri sözleşmesi örneği, vasi tayini dilekçesi örneği.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Adi yazılı bakma sözleşmesi geçerli mi?
Hayır. Devletçe tanınmış bakım kurumlarıyla yapılanlar dışında miras sözleşmesi şekli şarttır (TBK m.612).
Bakım borçlusu bakmazsa ne olur?
Sözleşmeye aykırılık önelsiz fesih sebebi olabilir; kusurlu taraf aldığını geri verir (m.617).
Diğer çocuklar itiraz edebilir mi?
Muvazaa veya saklı pay ihlali iddiasıyla dava açabilirler; sonuç somut olaya göre değişir.
Taşınmaz ne zaman devredilir?
Sözleşmeye göre hemen veya ölümde; devir tapuda ayrıca yapılır. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
