Komisyon sözleşmesi, komisyoncunun ücret karşılığında, kendi adına ve vekâlet verenin hesabına taşınır mal veya kıymetli evrak alıp sattığı sözleşmedir (TBK m.532). Komisyoncu üçüncü kişiye karşı kendi adıyla görünür; ancak işlemin ekonomik sonucu vekâlet verene aittir. Bu yönüyle komisyon, hem vekâletten hem de simsarlıktan ayrılır.
Kısa özet: Komisyon sözleşmesine, kendi hükümleri saklı kalmak üzere vekâlet hükümleri uygulanır (m.532/2). Komisyoncu vekâlet vereni bilgilendirmek (m.533), belirlenen fiyat sınırına uymak (m.535) ve özen göstermekle yükümlüdür. Komisyoncu açıkça garanti vermedikçe alıcının ödememesinden sorumlu olmaz (m.537).
Bu yazıda neler var?
🔀 Simsarlık ve Vekâletten Farkı
- Komisyon: Komisyoncu kendi adına işlem yapar; alıcı veya satıcı karşısında taraf odur (m.532).
- Simsarlık: Simsar yalnızca sözleşme kurulması imkânını hazırlar veya aracılık eder; sözleşmeyi taraflar kurar. Taşınmaz simsarlığı yazılı yapılmadıkça geçerli değildir (m.520/3).
- Vekâlet: Vekil genellikle vekâlet verenin adına ve hesabına hareket eder; temsil yetkisi ayrıca verilir.
Emlak aracılığı simsarlık niteliğindedir; bu konu emlakçı komisyonu ve kira sözleşmesi yazısında ele alınmıştır. Vekâlet ilişkisinin kendisi için vekâlet sözleşmesi örneği yazısına bakılabilir.
📋 Komisyoncunun Borçları
- Bilgilendirme: Komisyoncu yaptığı iş hakkında bilgi vermek, özellikle talimatın yerine getirildiğini hemen bildirmekle yükümlüdür; talimat yoksa malı sigorta ettirmek zorunda değildir (m.533).
- Özen: Kendisine açıkça ayıplı gönderilen eşya için taşıyıcıya karşı hakları korumak, zararı tespit ettirmek ve vekâlet vereni hemen bilgilendirmek zorundadır; çabuk bozulan eşyayı bilgi vererek satmakla yükümlüdür (m.534).
- Fiyat sınırı: Belirlenen bedelin altında satan komisyoncu, zorunluluğu ispat edemezse farkı öder; daha iyi şartlarla yaptığı işlemden doğan farkı ise kendisine alıkoyamaz (m.535).
- Garanti: Yetkisiz veresiye satış dışında komisyoncu, alıcının ödememesinden sorumlu değildir; açıkça garanti vermişse sorumludur ve bunun için ayrıca ücret isteyebilir (m.537).
📄 Komisyon Sözleşmesi Örneği
Büromuzun hazırladığı ticari sözleşmeler; tarafların iş modeli, fatura ve teslim düzeni ile vergi sonuçları birlikte değerlendirilerek yazılır; bu nedenle işinize özel metin buradaki örnekten çok daha kapsamlı olur. Size özel metin ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
SATIŞ KOMİSYONU SÖZLEŞMESİ
VEKÂLET VEREN: [Unvan], Vergi No: [ ], Adres: [ ]
KOMİSYONCU: [Unvan / Ad Soyad], Vergi No: [ ], Adres: [ ]
Madde 1 – Konu: Komisyoncu, vekâlet verene ait aşağıdaki malları kendi adına ve vekâlet verenin hesabına satmayı üstlenir: [mal cinsi, miktarı, nitelikleri].
Madde 2 – Fiyat: Mallar birim başına en az [ ] TL’ye satılacaktır. Daha yüksek fiyatla yapılan satıştan doğan fark vekâlet verene aittir (TBK m.535/2).
Madde 3 – Ödeme şekli: Satışlar [peşin / en fazla [ ] gün vadeli] yapılabilir. Bunun dışındaki veresiye satışlar vekâlet verenin yazılı onayına bağlıdır.
Madde 4 – Komisyon ücreti: Komisyoncu, tahsil edilen net satış bedelinin %[ ]’i oranında komisyon ücretine hak kazanır. [Varsa:] Alıcıların ödemelerini garanti etmesi karşılığında ayrıca %[ ] garanti ücreti ödenir.
Madde 5 – Bildirim ve hesap: Komisyoncu her satışı en geç [ ] iş günü içinde alıcı, miktar, fiyat ve vade bilgileriyle bildirir; her ayın [ ]. gününe kadar hesap verir ve tahsil ettiği bedeli komisyonu düşerek [IBAN] numaralı hesaba aktarır.
Madde 6 – Depolama ve sigorta: Mallar [depo adresi]’nde muhafaza edilir. Sigorta [vekâlet veren / komisyoncu] tarafından yaptırılacaktır.
Madde 7 – Süre ve fesih: Sözleşme [ ] tarihine kadar geçerlidir. Taraflar [ ] gün önceden yazılı bildirimle sözleşmeyi sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda yapılan fesihten doğan zarar saklıdır.
Madde 8 – Uyuşmazlık: [ ] mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir; ticari davalarda dava şartı arabuluculuk hükümleri saklıdır.
VEKÂLET VEREN İmza: …………… KOMİSYONCU İmza: ……………
⚠️ Dikkat Edilecekler
Komisyoncu kendi adına satış yaptığı için fatura ve vergi düzeninin baştan kurgulanması gerekir. Sürekli bir dağıtım ilişkisi söz konusuysa sözleşmenin acentelik veya distribütörlük niteliği taşıyıp taşımadığı da değerlendirilmelidir; bu ilişkiler farklı tazminat ve fesih kurallarına tabidir. Ticari sözleşmelerde sık görülen diğer konular B2B hizmet sözleşmesi ve franchise sözleşmesi yazılarında anlatılmıştır.
İlgili yazılar: gizlilik sözleşmesi örneği, teslim tesellüm tutanağı örneği.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Komisyoncu alıcı ödemezse sorumlu mu?
Açıkça garanti vermediyse veya yetkisiz veresiye satış yapmadıysa sorumlu değildir (TBK m.537).
Komisyoncu malı daha pahalıya satarsa fark kimin?
Fark vekâlet verene aittir; komisyoncu alıkoyamaz (m.535/2).
Komisyon sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?
Kanunda özel şekil yoktur; ispat için yazılı yapılması gerekir.
Emlakçı komisyon sözleşmesi bu kapsamda mı?
Hayır; emlak aracılığı simsarlıktır ve taşınmaz simsarlığı yazılı yapılmalıdır. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Komisyon sözleşmesi hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
