Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır? Başvuru ve Süreç

🏗️ Riskli Yapı Tespiti Nedir?

Riskli yapı tespiti, bir binanın deprem ve diğer afetler karşısında yıkılma veya ağır hasar görme riskini bilimsel ve teknik verilere dayanarak belirleyen resmi bir değerlendirme sürecidir. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında düzenlenen bu tespit, kentsel dönüşüm sürecinin başlangıç noktasını oluşturmaktadır.

Savun Hukuk

Riskli yapı tespiti yalnızca Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisans verilen kuruluşlar tarafından yapılabilir. Lisanssız kuruluşların hazırladığı raporlar geçersiz sayılmakta ve hukuki sonuç doğurmamaktadır.

🏗️ Riskli Yapı Tespiti İçin Kimler Başvurabilir?

Riskli yapı tespiti başvurusu yapabilecek kişiler kanunla belirlenmiştir. Yapı maliklerinden herhangi biri veya kanuni temsilcisi başvuruda bulunabilir. Tüm maliklerin birlikte başvurması zorunlu değildir; tek bir malik bile tespit sürecini başlatabilmektedir.

Kiracılar doğrudan riskli yapı tespiti başvurusu yapamamaktadır. Ancak kiracılar, yapının risk taşıdığını düşünüyorlarsa malik aracılığıyla veya Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne bildirimde bulunarak süreci dolaylı olarak başlatabilmektedir. Ayrıca Kentsel Dönüşüm Başkanlığı da resen (kendiliğinden) riskli yapı tespiti yapabilmekte veya yaptırabilmektedir.

🏗️ Riskli Yapı Tespiti Başvuru Süreci

Adım 1: Lisanslı Kuruluşun Belirlenmesi

Riskli yapı tespiti yaptırmak isteyen malik, öncelikle Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisans verilen bir kuruluş belirlemelidir. Lisanslı kuruluşların güncel listesine Kentsel Dönüşüm Başkanlığının internet sitesinden veya il Kentsel Dönüşüm Müdürlüklerinden ulaşılabilmektedir.

Adım 2: Başvuru ve Sözleşme

Lisanslı kuruluş ile iletişime geçildikten sonra tespit için başvuru yapılır ve taraflar arasında sözleşme düzenlenir. Tespit masrafları başvuruyu yapan malik tarafından karşılanmaktadır. Tespit ücretleri yapının büyüklüğüne, kat sayısına ve bağımsız bölüm sayısına göre değişmektedir.

Adım 3: Yerinde Teknik İnceleme

Lisanslı kuruluş, yapıya gelerek yerinde teknik inceleme gerçekleştirir. Bu aşamada yapının taşıyıcı sistemi detaylı olarak incelenir. Kolon, kiriş ve perde elemanlarından beton karot numuneleri alınır, donatı tespiti yapılır ve yapının genel fiziksel durumu değerlendirilir. Ayrıca yapının projesinin mevcut olup olmadığı araştırılır ve mimari ölçümler yapılır.

Adım 4: Laboratuvar Testleri

Yapıdan alınan beton karot numuneleri akredite laboratuvarlara gönderilir. Laboratuvarda beton basınç dayanımı testleri yapılır ve sonuçlar raporlanır. Bu veriler yapının deprem performans analizinde kullanılacak temel parametreleri oluşturmaktadır.

Adım 5: Performans Analizi

Yerinde inceleme ve laboratuvar test sonuçları elde edildikten sonra yapının deprem performans analizi gerçekleştirilir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) esaslarına göre yapılan bu analizde, yapının tasarım depremi altındaki davranışı bilgisayar modelleri üzerinde simüle edilir. Analiz sonucunda yapının performans düzeyi belirlenir.

Adım 6: Tespit Raporunun Hazırlanması

Tüm teknik verilerin değerlendirilmesinin ardından lisanslı kuruluş, riskli yapı tespit raporunu hazırlar. Raporda yapının teknik özellikleri, test sonuçları, performans analizi bulguları ve sonuç olarak yapının riskli olup olmadığına dair değerlendirme yer almaktadır. Rapor elektronik sistem üzerinden ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne iletilir.

Adım 7: İdari İnceleme ve Onay

Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü, lisanslı kuruluş tarafından sunulan raporu inceler. Raporda eksiklik veya hata tespit edilmesi halinde rapor düzeltilmek üzere kuruluşa geri gönderilir. Rapor uygun bulunduğunda onaylanır ve yapının bulunduğu taşınmazın tapu kaydına riskli yapı şerhi konulması için ilgili tapu müdürlüğüne bildirim yapılır.

🏗️ Tespit Sonrası Süreç

Tebligat

Riskli yapı tespitinin kesinleşmesinin ardından tüm yapı maliklerine tebligat yapılır. Tebligatta yapının riskli olarak tespit edildiği, 15 gün içinde itiraz hakkının bulunduğu ve itiraz edilmediği veya itirazın reddedildiği takdirde 60 gün içinde yapının yıktırılması gerektiği bildirilir.

İtiraz Hakkı

Malikler, riskli yapı tespit raporuna karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne itiraz edebilmektedir. İtiraz, teknik heyet tarafından değerlendirilir ve sonuçlandırılır. İtirazın reddi halinde idari yargıda iptal davası açılabilmektedir.

Tahliye ve Yıkım

İtiraz süresinin dolması veya itirazın reddedilmesinin ardından maliklere yapının yıktırılması için 60 günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapı tahliye edilmeli ve yıktırılmalıdır. Aksi halde Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından idari yoldan yıkım gerçekleştirilebilmektedir.

🏗️ Riskli Yapı Tespiti Ücreti

Riskli yapı tespiti ücretleri sabit bir tarife üzerinden belirlenmemekte olup yapının büyüklüğüne, kat sayısına ve bağımsız bölüm adedine göre değişmektedir. Tespit masrafları başvuruyu yapan malik tarafından karşılanır. Ancak tespit sonucunda yapının riskli çıkması halinde, ödenen ücretin Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından karşılanıp karşılanmayacağı konusunda yönetmelik hükümlerine bakılması gerekmektedir.

🏗️ Sık Sorulan Sorular

Riskli yapı tespiti ne kadar sürer?

Riskli yapı tespiti süreci, lisanslı kuruluşun yerinde incelemesi, laboratuvar testleri ve performans analizi dahil olmak üzere ortalama 2 ila 4 hafta arasında tamamlanmaktadır. Ancak bu süre yapının büyüklüğüne ve karmaşıklığına göre değişebilir.

Riskli çıkmazsa ne olur?

Yapılan tespit sonucunda yapının riskli olmadığı belirlenirse herhangi bir kentsel dönüşüm süreci başlatılmaz. Yapı mevcut haliyle kullanılmaya devam eder ve tapuya herhangi bir şerh konulmaz.

Bir malik karşı çıksa da tespit yaptırılabilir mi?

Evet, tek bir malikin başvurusu riskli yapı tespiti için yeterlidir. Diğer maliklerin onayı veya rızası aranmamaktadır. Tespit sonucu tüm malikleri bağlayıcı niteliktedir.