Sel ve Su Baskınında Belediyeye Tazminat Davası: Hizmet Kusuru, Süreler ve Emsal Kararlar

Sağanak yağış sonrası caddeleri, alt geçitleri ve bodrum katları basan su çoğu zaman yalnızca “doğa olayı” olarak görülür. Oysa yağmur suyunu uzaklaştırmak, kanalları ve dereleri ıslah etmek, mazgalların bakımını yapmak kanunla belirli kamu idarelerine verilmiş bir görevdir. Bu görev hiç, geç veya gereği gibi yerine getirilmediğinde ortaya çıkan zarar, hizmet kusuru esasına göre idareden istenebilir. Kaskosu veya konut sigortası olmayanlar için de bu yol açıktır.

🏛️ Sel Zararında Hangi İdare Sorumlu Olabilir?

Sel ve su baskınında zarar çoğu zaman tek bir idarenin değil, birden fazla kurumun görev alanının kesiştiği noktada doğar. Bu nedenle dava açmadan önce zarara yol açan altyapının kime ait olduğunun doğru tespit edilmesi gerekir. Yanlış idareye yöneltilen bir talep, hem zaman hem hak kaybına yol açabilir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, birden fazla idare aleyhine açılan tam yargı davalarında her idarenin kendi kusuru ile sınırlı olarak sorumlu tutulması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle dava dilekçesinde sorumlu olabilecek idarelerin tamamının gösterilmesi ve her birinin görev alanının ayrı ayrı açıklanması, ileride kusur paylaştırması yapılırken davacı aleyhine bir boşluk oluşmasını önler.

🔎 Hizmet Kusuru Nasıl Ortaya Konur?

Hizmet kusuru, kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel aksaklık olarak tanımlanır: hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi. Sel davalarında bu kavram somut teknik bulgulara dayanır. Davacının, zararın idari faaliyetle bağlantısını (illiyet bağını) ortaya koyması gerekir.

🌧️ “Olağanüstü Yağış” Savunması: Mücbir Sebep Her Zaman Kabul Edilmez

İdarelerin sel davalarındaki en yaygın savunması, yağışın olağanüstü olduğu ve mücbir sebep teşkil ettiğidir. Meteoroloji kayıtlarında “fevkalade (olağanüstü) olay raporu” bulunması bu savunmayı güçlendirir; ancak tek başına davayı sona erdirmez. Mücbir sebepten söz edilebilmesi için olayın idarenin iradesi dışında, öngörülemez ve önlenemez nitelikte olması ve zarar ile idari faaliyet arasındaki illiyet bağını tamamen kesmesi gerekir.

⚖️ Görevli Yargı Yeri: İdare Mahkemesi mi, Asliye Hukuk mu?

Kural olarak kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında verilen zarar için açılacak dava, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesindeki tam yargı davasıdır ve idare mahkemesinde görülür. Uyuşmazlık Mahkemesi de idarenin plan ve projesine göre kurduğu yol, kanal, su yolu ve şebeke gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında verilen zararlarda idari yargının görevli olduğunu kabul etmektedir.

Bununla birlikte uygulamada, özellikle su ve kanalizasyon idareleri aleyhine adli yargıda haksız fiil hükümlerine göre görülüp sonuçlanan davalar da bulunmaktadır. Örneğin Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, rögar kapaklarından taşan yağmur suyuyla dolan ve kullanılamaz hâle gelen araç için hükmedilen tazminatı onamıştır (E.2022/7419, K.2025/7065, T.05.05.2025). Davalının bir özel hukuk sözleşmesiyle (örneğin ücretli otopark) ilişkili olduğu durumlarda ise uyuşmazlık adli yargıda görülür; bu konu otopark ve bodrum katı su basması yazısında ele alınmıştır.

⏳ Başvuru ve Dava Süreleri

İdari eylemden doğan zararlarda doğrudan dava açılamaz; önce idareye başvurmak gerekir. İYUK m.13 uyarınca hakları ihlal edilenler, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak zararlarının ödenmesini ister. İstek kısmen veya tamamen reddedilirse ret işleminin tebliğinden, otuz gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde (İYUK m.7 uyarınca kural olarak altmış gün) dava açılır.

Başvuru dilekçesinde olayın tarihi ve yeri, zarar kalemleri, talep edilen tutar ve dayanılan deliller açıkça gösterilmeli; birden fazla idare varsa her birine ayrı başvuru yapılmalıdır. Başvurunun yapıldığı tarih, faizin başlangıcı bakımından da önem taşır.

💰 Hangi Zararlar İstenebilir?

Ölüm veya yaralanma hâlinde destekten yoksun kalma ve manevi tazminat gibi kalemler ayrıca gündeme gelir; bu konu sel felaketinde ölüm ve yaralanma tazminatı yazısında anlatılmıştır. Tam yargı davasının genel yapısı için tam yargı davası ve idari tazminat yazısına bakılabilir.

📉 Kusur Paylaşımı ve Tazminattan İndirim

İdarenin sorumluluğu, zarar görenin veya üçüncü kişinin kusuru oranında azalabilir, hatta tamamen ortadan kalkabilir. Sel davalarında karşılaşılan başlıca indirim sebepleri şunlardır:

Danıştay’a yansıyan bir dosyada, ruhsatı olmayan ve fiilen otopark olarak kullanılan özel bir alandaki onaysız altyapının yetersizliğinden doğan zarar için idarelerin sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddi istinaf aşamasında yerinde görülmüştür (Danıştay 8. Daire, E.2019/946, K.2023/1657). İdarenin hangi hâllerde kusur aranmaksızın sorumlu olabileceği ise idarenin kusursuz sorumluluğu yazısında anlatılmıştır.

🧪 Delil ve Bilirkişi İncelemesi

Sel davalarının kaderini çoğu zaman bilirkişi raporu belirler. Danıştay kararları, kusur incelemesinde inşaat veya hidrolik mühendisinin yanında meteoroloji mühendisinin de bulunduğu heyetler oluşturulmasını ve gerekirse mahallinde keşif yapılmasını aramaktadır. Bu nedenle olayın hemen ardından toplanan deliller büyük önem taşır:

Delil toplama sürecinin ayrıntıları sigortada delil tespiti ve hasar belgeleme ve idari yargıda bilirkişi ve keşif yazılarında anlatılmıştır. Sel sonrasında atılacak adımların tamamı için sel hasarından sonra ne yapılmalı rehberine, araç hasarına özgü durumlar için selde araç hasarı yazısına bakılabilir. Görevli mahkemenin işleyişi için idare mahkemesi yazısı tamamlayıcıdır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular