Sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunan bir vasiyetname, yasal mirasçıların beklediği paylaşımı bir anda değiştirebilir: bir taşınmaz tek bir mirasçıya, bir vakfa ya da aileden olmayan birine bırakılmış olabilir. Vasiyetnamenin mirasbırakanın gerçek iradesini yansıtmadığı, o tarihte ayırt etme gücünün bulunmadığı ya da kanundaki şekle uyulmadan düzenlendiği düşünülüyorsa, Türk Medeni Kanunu bu tasarrufun iptali için ayrı bir dava yolu öngörür. Bu yazıda davanın hangi mahkemede açıldığı, dört iptal sebebinin dilekçeye nasıl yansıdığı, kısa hak düşürücü süreler ve bir dilekçe örneği yer alıyor.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?
Görev ve yetki. Vasiyetnamenin iptali, mal varlığına ilişkin çekişmeli bir dava olduğundan asliye hukuk mahkemesinde görülür. Ölüme bağlı tasarrufların iptali davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11/1-a); taraflar başka bir yer mahkemesini kararlaştıramaz. Örnekte mirasbırakanın son yerleşim yerinin Kadıköy olduğu kabul edilerek İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi esas alınmıştır.
Sulh hukuk aşamasından farkı. Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın sulh hâkimince açılır ve ilgililere okunur (TMK m.596); her hak sahibine kendisine ilişkin kısmın onaylı örneği tebliğ edilir (TMK m.597). Bildirimden itibaren bir ay içinde yapılan itiraz, atanmış mirasçıya veya vasiyet alacaklısına belge verilmesini engeller; ancak kanun, ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkını ayrıca saklı tutar (TMK m.598/2, 598/4). Bu nedenle sulh hukuktaki itiraz ile asliye hukuktaki iptal davası birbirinin yerine geçmez.
Taraflar. Davacı, iptalden menfaati olan yasal veya atanmış mirasçı ya da başka bir vasiyet alacaklısıdır (TMK m.558/1). Davalı, vasiyetnameyle kendisine kazandırma yapılan kişi veya kişilerdir; mirasçı atanması varsa atanmış mirasçılar, belirli mal bırakılması varsa vasiyet alacaklıları davada yer alır. Genel çerçeve için vasiyetnamenin iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.
⚖️ Dört İptal Sebebi ve Dilekçedeki Karşılığı
TMK m.557 iptal sebeplerini dört bentte sayar. Dilekçede hangi sebebe dayanıldığı ve bu sebebi hangi delilin destekleyeceği açıkça yazılır; birden fazla sebep birlikte ileri sürülebilir.
| İptal sebebi | Dilekçede öne çıkan olgular ve deliller |
|---|---|
| Ehliyetsizlik (m.557/1) | Vasiyet için ayırt etme gücü ve on beş yaşın doldurulması gerekir (TMK m.502). Düzenleme tarihine yakın hastane kayıtları, tanı ve ilaç bilgileri, vesayet veya kısıtlılık dosyası; Adli Tıp Kurumu incelemesi talebi. |
| İrade sakatlığı (m.557/2) | Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama; lehine tasarruf yapılan kişinin mirasbırakan üzerindeki etkisi, bakım ilişkisi, yalnızlaştırma iddiaları, tanıklar ve yazışmalar. |
| Hukuka veya ahlâka aykırılık (m.557/3) | Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşul veya yükleme; vasiyetname metninin kendisi temel delildir. |
| Şekle aykırılık (m.557/4) | El yazılı vasiyetnamede tarih (yıl, ay, gün), baştan sona el yazısı ve imza zorunludur (TMK m.538); resmî vasiyetnamede memur ve iki tanığın katılımı, okuyamayan veya imzalayamayan mirasbırakan için tanık beyanları (TMK m.535). Noterlik dosyası ve tanık şerhleri istenir; el yazısında grafoloji incelemesi gündeme gelir. |
Şekil iddialarında Yargıtay’ın tutumu sınırlayıcıdır. Hukuk Genel Kurulu 06.05.2026 tarihli, E.2025/218, K.2026/290 sayılı kararında; okuma yazma bilmeyen mirasbırakanın resmî vasiyetnamesinde tanık beyanının kanundaki kalıbı harfiyen tekrar etmemesini, işlemin başından sonuna tanıkların hazır bulunduğu ve beyanın onların huzurunda yapıldığı vasiyetnamenin bütününden anlaşıldığı için iptal sebebi saymamış, direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur. Kararın ayrıntısı okur-yazar olmayanın vasiyetnamesi – Yargıtay HGK 2026/290 incelememizde yer alıyor. Bu yaklaşım, şekle aykırılığa dayanan dilekçelerde eksikliğin yalnız bir ifade farkı değil, iradenin doğrulanmasını gerçekten etkileyen bir eksiklik olarak somutlaştırılmasını önemli kılar. Ehliyet tartışmasının ölçütleri için ölüme bağlı tasarrufta ehliyet, irade sakatlıkları için ölüme bağlı tasarrufta irade sakatlığı yazılarımıza bakabilirsiniz.
⏳ Süreler: Bir Yıl, On Yıl, Yirmi Yıl
TMK m.559’daki süreler zamanaşımı değil hak düşürücü süredir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir:
- Bir yıl: Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlar. Üç unsurun birlikte öğrenilmesi gerekir; uygulamada vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp davacıya tebliğ edildiği tarih çoğu dosyada başlangıç olarak tartışılır.
- On yıl / yirmi yıl: Her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer.
- Def’i: Hükümsüzlük, def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.559/2); örneğin vasiyet alacaklısının açtığı tenfiz davasına karşı savunma olarak.
Dilekçede öğrenme tarihinin ve bu tarihi gösteren belgenin (tebliğ mazbatası, açılma tutanağı) açıkça yazılması, süre itirazına karşı ilk savunmayı oluşturur. Miras davalarındaki diğer süreler için mirasta hak düşürücü süreler yazımız fikir verir.
📄 Vasiyetnamenin İptali Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, hastanede yatmakta olduğu dönemde düzenlenen resmî vasiyetnameyle tek taşınmazını bakımını üstlenen bir kişiye bırakan mirasbırakanın yasal mirasçısı tarafından, öncelikle ehliyetsizlik, ikinci olarak şekle aykırılık sebebiyle açılan bir dava üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı vasiyetnamenin iptali dilekçeleri; noterlik dosyası, hastane ve ilaç kayıtları, vasiyetnamenin açılma ve tebliğ evrakı ile tapu kayıtları birlikte incelenerek, her iptal sebebinin ayrı delil planına bağlandığı ve iptal talebi reddedilirse terditli olarak tenkis isteminin de değerlendirildiği biçimde yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [Ad Soyad / Unvan], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
MİRASBIRAKAN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Ölüm Tarihi: [ ], Son Yerleşim Yeri: [Kadıköy / İstanbul]
DAVA DEĞERİ: [Vasiyet konusu malın değeri] TL (harca esas değer)
DAVA KONUSU: Mirasbırakanın [Noterlik adı] Noterliğinde [tarih] tarih ve [yevmiye no] yevmiye numarasıyla düzenlenen resmî vasiyetnamesinin TMK m.557/1 ve 557/4 uyarınca iptali.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, [tarih] tarihinde vefat eden mirasbırakanın [çocuğu / kardeşi] olup [Mahkeme / Noterlik] tarafından verilen mirasçılık belgesine göre yasal mirasçısıdır. Mirasbırakanın son yerleşim yeri Kadıköy olduğundan Mahkemeniz HMK m.11/1-a uyarınca kesin yetkilidir.
2. Dava konusu vasiyetname, [Sulh Hukuk Mahkemesi] [esas no] sayılı dosyasında [tarih] tarihinde açılmış ve müvekkile [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilmiştir. Müvekkil tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu bu tarihte öğrendiğinden, TMK m.559/1’deki bir yıllık süre içinde dava açılmıştır.
3. Vasiyetnameyle mirasbırakan, terekesinin tek önemli malvarlığı olan [il/ilçe, ada/parsel, bağımsız bölüm] taşınmazını davalıya bırakmıştır. Vasiyetnamenin düzenlendiği [tarih], mirasbırakanın [hastane adı]nda [tanı] tanısıyla yatarak tedavi gördüğü döneme denk gelmektedir. Epikriz ve hemşire gözlem kayıtlarında mirasbırakanın [bilinç bulanıklığı / yer-zaman yönelim bozukluğu] yaşadığı ve [ilaç adı] kullandığı görülmektedir. Bu nedenle mirasbırakan, vasiyetname tarihinde TMK m.502’de aranan ayırt etme gücüne sahip değildir.
4. Ayrıca vasiyetnamede, mirasbırakanın vasiyetnameyi bizzat okuyamadığı belirtildiği hâlde, TMK m.535 uyarınca tanıkların mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerine ve vasiyetnamenin kendi önlerinde okunduğuna dair beyanı [yer almamaktadır / tanıklardan birinin işlem sırasında hazır bulunmadığı noterlik kayıtlarından anlaşılmaktadır]. Bu eksiklik, iradenin tanıklar huzurunda doğrulanmasını engelleyen esaslı bir şekil eksikliğidir (TMK m.557/4).
5. Davalı, vasiyetname tarihinden kısa süre önce mirasbırakanın bakımını üstlenmiş, hastane ziyaretlerini düzenlemiş ve noterle görüşmeleri bizzat yürütmüştür. Bu olgular, ehliyet ve şekil sorunlarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken hususlardır.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.502, 531, 532 vd., 535, 557, 558, 559, 596, 597, 598; 6100 sayılı HMK m.11 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Vasiyetname ve noterlik işlem dosyası (tanık ve memur kayıtları dâhil), sulh hukuk mahkemesinin vasiyetnamenin açılmasına ilişkin dosyası ve tebliğ evrakı, mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları, tapu kayıtları, [hastane adı] tıbbi kayıtları ve epikriz raporları, e-Nabız ve reçete kayıtları, Adli Tıp Kurumu raporu, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Mirasbırakanın tıbbi kayıtlarının ilgili kurumlardan celbi ile vasiyetname tarihindeki tasarruf ehliyetinin tespiti için dosyanın Adli Tıp Kurumuna gönderilmesine,
2. [Noterlik adı] Noterliğinin [tarih] tarih ve [yevmiye no] yevmiye numaralı resmî vasiyetnamesinin iptaline,
3. [Gerekiyorsa: İptal talebinin kabul görmemesi hâlinde, müvekkilin saklı payının ihlali nedeniyle tasarrufun tenkisine,]
4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine,
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Vasiyetname örneği ve açılma tutanağı 3) Tebliğ evrakı 4) Mirasçılık belgesi 5) Tapu kaydı 6) Elde bulunan tıbbi kayıtlar 7) Tanık listesi
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Süre paragrafı. Bir yıllık süre yalnız vasiyetnamenin öğrenilmesine değil, iptal sebebinin de öğrenilmesine bağlıdır. Öğrenme tarihi belgeyle gösterildiğinde, davalının süre itirazı daha baştan karşılanmış olur.
Sebep ve delil eşleşmesi. Ehliyetsizlik iddiası, düzenleme tarihine yakın tıbbi kayıtlar olmadan genellikle soyut kalır; Adli Tıp Kurumu da kayıtlar üzerinden değerlendirme yapar. Şekle aykırılık iddiasında ise noterlik dosyasının tamamı ve tanıkların işleme katılım biçimi önem taşır.
Kademeli talep. İptal ile tenkis farklı sonuçlar doğurur: iptal kabul edilirse tasarruf ortadan kalkar; tenkis ise yalnız saklı payı aşan kısmı indirir. İptalin reddi ihtimaline karşı tenkis isteminin terditli olarak eklenmesi bu nedenle değerlendirilir. Tenkis davasının ayrıntısı için tenkis davası dilekçesi örneği, vasiyetname yerine sağlararası satış görünümlü devirlerde ise muris muvazaası tapu iptal davası dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Vasiyetnamenin onaylı örneği ve sulh hukuk mahkemesinin açılma-okunma tutanağı.
- Vasiyetnamenin davacıya tebliğine ilişkin evrak.
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği.
- Vasiyet konusu taşınmazların tapu kayıtları, diğer malvarlığı bilgileri.
- Mirasbırakanın düzenleme tarihine yakın tıbbi kayıtları, varsa vesayet dosyası.
- Tanıkların ad ve adresleri; vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname.
Mirasçılık belgesinin nasıl alındığı için veraset ilamı (mirasçılık belgesi) talep dilekçesi örneği, el yazılı vasiyetnamelerdeki tipik eksiklikler için el yazılı vasiyetnamede şekil eksikliği yazılarımız fikir verir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Sulh hukuk mahkemesinde vasiyetnameye itiraz etmek dava yerine geçer mi?
Geçmez. TMK m.598’e göre bildirimden itibaren bir ay içinde yapılan itiraz, lehine tasarruf yapılan kişiye belge verilmesini engeller; ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı ise ayrıca saklıdır ve asliye hukuk mahkemesinde kullanılır.
Vasiyetnamenin yalnız bir kısmı iptal ettirilebilir mi?
Evet. Dava tasarrufun tamamına veya bir kısmına yönelik olabilir (TMK m.558/2). Sakatlık, kazandırma yapılan kişinin veya yakınlarının düzenlemeye katılmasından kaynaklanıyorsa, tasarrufun tamamı değil yalnız bu kazandırmalar iptal edilir (TMK m.558/3).
Bir yıllık süre kaçırılırsa ne olur?
Dava hakkı düşer ve mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır. Bununla birlikte hükümsüzlük, örneğin vasiyet alacaklısının açtığı bir davaya karşı def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.559/2). Saklı payın ihlali varsa tenkis süreleri ayrıca değerlendirilir.
Noterde yapılan vasiyetnamede ehliyet tartışılabilir mi?
Tartışılabilir. Resmî şekil, memurun ve tanıkların mirasbırakanı ehil gördüğüne ilişkin beyanını içerir; ancak bu beyan, düzenleme tarihindeki sağlık durumunu gösteren tıbbi kayıtlar ve Adli Tıp Kurumu raporuyla çürütülmeye çalışılabilir. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada vasiyetnamenin türü, düzenlendiği tarihteki sağlık kayıtları, tebliğ ve öğrenme tarihleri ile tarafların durumu farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak açılan dava ve yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
