Çalışanların çoğu, tehlikeli gördüğü bir işi reddetmesi hâlinde işten çıkarılacağını düşünür. Oysa iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, ciddi ve yakın tehlike hâlinde çalışana açık bir kaçınma hakkı tanımaktadır. Uygulamada en az bilinen ve en az kullanılan haklardan biri olan bu düzenleme, iş kazası dosyalarında da gündeme gelir. Bu yazıda konunun çerçevesi açıklanmaktadır.
🛑 Hakkın Kaynağı ve İşleyişi
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre, ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışan; iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurul bulunmayan işyerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep edebilir. Kurul acilen toplanır, işveren ise derhâl karar verir ve durum tutanakla tespit edilir.
Talep yönünde karar verilmesi hâlinde çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. Bu düzenlemenin ayrıntıları güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir.
Not: Kaçınma hakkının kullanıldığı hâllerde başvurunun ve verilen kararın yazılı olarak kayda geçirilmesi, sonraki uyuşmazlıklarda önem taşır.
💼 Ücret ve Diğer Haklar Saklıdır
Düzenlemenin en kritik yanı şudur: çalışanın kaçındığı dönemdeki ücreti ile kanundan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır. Yani usulüne uygun kullanılan bu hak, ücret kaybına yol açmaz.
Tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda çalışan, yukarıdaki usule uymak zorunda kalmaksızın işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek güvenli yere gidebilir; bu hareketi nedeniyle hakları kısıtlanamaz. Talep edilmesine rağmen gerekli tedbirler alınmazsa, çalışan tabi olduğu hükümlere göre iş sözleşmesini feshedebilir.
⚖️ İş Kazası Dosyalarındaki Yeri
Bu hak yalnızca kaza öncesini ilgilendirmez. Bir iş kazasının ardından yapılan kusur incelemesinde, çalışanın tehlikeyi bildiği hâlde kaçınma hakkını kullanmamış olması gündeme getirilebilir. Buna karşılık, çalışanı eğitmek, denetlemek ve güvenli çalışma ortamı sağlamak işverenin yükümlülüğü olduğundan değerlendirme bu bütün içinde yapılır.
Ayrıca ücretin ödenmemesi nedeniyle çalışmaktan kaçınma, bu haktan farklı bir kurumdur ve sonuçları ayrı değerlendirilir. Kusur oranı her dosyada somut verilere göre belirlenir.
📌 İlgili Konular
Konu işyeri hekimi ve OSGB sorumluluğu ve iş kazası sonrası fesih başlıklarıyla da bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Tehlikeli gördüğüm işi reddedersem işten çıkarılır mıyım?
Mevzuat, usulüne uygun kullanılan kaçınma hakkı nedeniyle çalışanın haklarının kısıtlanamayacağını öngörmektedir.
Çalışmadığım süre için ücretim kesilir mi?
Bu hakkın kullanıldığı dönemde ücret ve diğer hakların saklı olduğu düzenlenmiştir.
Tehlike çok yakınsa başvuru yapmadan uzaklaşabilir miyim?
Önlenemez tehlike hâlinde usule uymaksızın güvenli yere gidilebileceği öngörülmüştür.
Tedbir alınmazsa ne yapılabilir?
Talebe rağmen tedbir alınmaması hâlinde iş sözleşmesinin feshi gündeme gelebilir.
Çalışmaktan kaçınma hakkı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
