Trafik kazasında hayatını kaybeden bir yolcunun yakınlarına ödenecek destekten yoksun kalma tazminatı, kusur oranı belirlendikten sonra bile sabit bir rakam değildir. Araçta bulunma nedeninin ne olduğu, tazminatın son miktarını doğrudan etkiler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 18.02.2026 tarihli, 2023/7141 E. ve 2026/1757 K. sayılı kararı, “hatır taşıması” savunmasının nasıl değerlendirileceğini ve bu def’inin ispatında hayatın olağan akışının hangi rolü üstlendiğini gösteriyor.
🚗 Kaza, Başvuru ve Talep Edilen Tazminat
Uyuşmazlık, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle sigortalı bir aracın karıştığı trafik kazasından doğmuştur. Kaza 04.10.2021 tarihinde meydana gelmiş, araçta yolcu olarak bulunan destek hayatını kaybetmiştir.
Davacı anne ve baba, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla önce ayrı ayrı 10.000,00 TL tazminat talep etmiş; bedel artırım dilekçesiyle taleplerini davacılardan biri için 240.917,94 TL, diğeri için 189.082,06 TL‘ye yükseltmiştir.
Sigorta şirketi cevap dilekçesinde; başvurunun usulüne uygun olmadığını, kusur ve zararı kabul etmediklerini, desteğin araçta hatır için taşındığını ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini savunarak talebin reddini istemiştir. Böylece hatır taşıması def’i, daha ilk cevap aşamasında ve süresinde ileri sürülmüştür; bu ayrıntı kararın sonucu bakımından belirleyici olacaktır.
⚖️ Hakem Heyetlerinin Kararları
Uyuşmazlık Hakem Heyeti, başvuru sahiplerinin talebini kabul etmiş ve talep edilen tutarların tamamına, 14.05.2022 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte hükmetmiştir. Sigorta şirketinin itirazı üzerine dosyayı inceleyen İtiraz Hakem Heyeti ise itirazın reddine karar vermiştir.
İtiraz Hakem Heyeti, hatır taşımasına yönelik itirazı iki gerekçeyle reddetmiştir: hatır için taşındığına dair somut delil bulunmaması ve ölen desteğin sürücünün kızının arkadaşı olduğu belirtilse de taşımanın kimin yararına yapıldığının belirli olmaması. Sigorta şirketi temyiz dilekçesinde; yetiştirme giderinin mahsubunu, aktüeryal hesabın hatalı olduğunu, hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini ve vekâlet ücretinin oranını tartışmaya açmıştır.
📏 Hakem Kararlarında Temyiz Kesinlik Sınırı
Daire, esasa girmeden önce bir usul meselesini çözmüştür. 28.02.2023 tarihli ve 32118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliği uyarınca, yürürlük tarihinden itibaren verilen İtiraz Hakem Heyeti kararları bakımından 238.730,00 TL‘nin üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında itiraz üzerine verilen hakem kararları temyiz edilebilmektedir.
Kararda ayrıca, miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen nihai kararların HMK’nın 362. maddesi uyarınca temyiz edilemeyeceği; bu durumda HMK’nın 366. maddesi atfıyla 352/1-b hükmü gereğince temyiz dilekçesinin reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kritik nokta şudur: ihtiyari dava arkadaşı olan davacılar yönünden temyiz sınırı, her dava arkadaşının davası için ayrı ayrı belirlenir. Dosyada hüküm altına alınan ve temyize konu edilen miktar davacılardan biri için 189.082,06 TL olup kesinlik sınırının altında kaldığından, bu davacı yönünden temyiz dilekçesi miktardan reddedilmiştir. Temyiz incelemesi yalnızca 240.917,94 TL’ye hükmedilen davacı yönünden yapılabilmiştir. Sigorta uyuşmazlıklarında tahkim yolunun işleyişine ilişkin bir başka örnek için trafik sigortasında değer kaybı hesabına ilişkin hakem kararı incelenebilir.
🤝 Hatır Taşıması Nedir, Hangi Ölçütle Belirlenir?
Kararın esasa ilişkin bölümü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87. maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 51. maddesine dayanır. KTK 87/1 uyarınca, yaralanan veya ölen kişi hatır için karşılıksız taşınmaktaysa ya da araç bu kişiye hatır için karşılıksız verilmişse, işletenin sorumluluğu genel hükümlere tâbidir. TBK 51 ise hâkimin tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceğini düzenler.
Karar metninde hatır ilişkisinin ölçütleri şöyle sıralanmıştır:
- Ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması ya da aracı kullanması gerekir,
- Taşıma veya kullanmada ölen ya da yaralananın menfaati bulunmalıdır,
- İşletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaati varsa hatır taşımasından söz edilemez,
- Taşıma ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de yapılabilir,
- Yakın akrabaların ve eşin taşınmasında menfaatten söz edilemeyeceği için hatır taşıması da bulunmaz,
- Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla mutlaka indirim yapmak zorunda değildir.
Son madde özellikle önemlidir: hatır taşımasının varlığı ile indirim yapılması otomatik olarak birbirine bağlı değildir; ancak indirim yapılmayacaksa bunun gerekçesi kararda tartışılmalıdır.
🔎 Def’inin İspatı ve Hayatın Olağan Akışı
Somut olayda İtiraz Hakem Heyeti, hatır taşımasının somut delille ispatlanmadığı sonucuna varmıştı. Daire bu değerlendirmeyi yerinde görmemiştir. Gerekçe, dosyadaki resmî belgeye dayanır: resmî görevlilerce düzenlenen olay tespit tutanağında desteğin, sigortalı araç sürücüsünün kızının arkadaşı olduğu belirtilmiştir.
Karara göre bu bilgi karşısında, desteğin taşıma için ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Bu kabulün aksi ispat edilemediğinden, sigorta şirketinin süresinde ileri sürdüğü hatır için taşıma savunmasına itibar edilmesi gerekir.
Böylece kararda ispat yükünün pratik işleyişi netleşmektedir: taşımanın karşılıksız olduğuna işaret eden bir ilişki (burada arkadaşlık) resmî bir tutanakla ortaya konulduğunda, karine niteliğindeki bu tespitin aksini ortaya koymak gerekir. Aksi ispat edilmediği sürece hatır taşımasının varlığı kabul edilmektedir.
🆕 Bozmanın Pratik Sonucu ve Uygulanan Oran
Daire, TBK’nın 51. maddesi gereğince Dairenin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerektiğini, bunun yerine yazılı şekilde hüküm kurulmasını doğru görmediğini belirtmiştir.
Karar, üç ayrı bentle sonuçlandırılmıştır: kesinlik sınırının altında kalan davacı yönünden temyiz dilekçesinin miktardan reddine; temyiz incelemesi yapılan davacı yönünden diğer temyiz itirazlarının (yetiştirme gideri, aktüeryal hesap, müterafik kusur ve vekâlet ücretine ilişkin itirazlar dâhil) reddine; hatır taşıması yönünden ise temyiz itirazlarının kabulü ile İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına. Karar 18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
Uygulama açısından iki sonuç öne çıkar. Birincisi, hatır taşıması bir def’i olduğundan süresinde ileri sürülmediğinde dikkate alınmayacaktır. İkincisi, def’i süresinde ileri sürülmüşse dosyadaki resmî tutanaklarda yer alan ilişki bilgisi, tek başına değerlendirme dışı bırakılamaz.
Bu karara konu türden bir uyuşmazlık hakkında detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Serideki diğer kararlar Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Hatır taşıması indirimi hangi oranda uygulanır?
Bu kararda Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kendi yerleşik uygulamasına göre TBK’nın 51. maddesi gereğince %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirtmiştir. Oran, her dosyanın kendi koşullarına göre değerlendirilir.
Yakın akraba veya eş taşınırken de hatır indirimi yapılır mı?
Karar metnine göre yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır taşımasından da bahsedilemez. Bu kararda ise ölen destek ile sürücü arasında arkadaşlık ilişkisi bulunduğu tutanakla ortaya konulmuştur.
Hatır taşımasını kim ispat eder?
Kararda, olay tespit tutanağındaki arkadaşlık bilgisi karşısında desteğin taşıma için ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmiş; bu durumun aksi ispat edilemediğinden sigorta şirketinin süresinde yaptığı hatır taşıması savunmasına itibar edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Sigorta Tahkim Komisyonu kararı her tutarda temyiz edilebilir mi?
Hayır. Karara göre 28.02.2023 tarihli tebliğ değişikliği uyarınca, o tarihten sonra verilen İtiraz Hakem Heyeti kararlarında temyiz sınırı 238.730,00 TL’dir ve ihtiyari dava arkadaşlığında bu sınır her dava arkadaşı için ayrı ayrı belirlenir. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; karar özeti ilgili Yargıtay kararının yayımlanmış metninden aktarılmıştır ve her somut olay kendi delilleriyle değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, şikâyet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
