Türkiye’de şirket kuran ya da mevcut bir şirkete ortak olan yabancıların en sık yaptığı hata, ortaklığın kendiliğinden çalışma hakkı verdiğini varsaymaktır. Oysa 6735 sayılı Kanun şirket ortağını, şirketteki rolüne göre üç ayrı rejime ayırır: çalışma izni alması gereken yönetici ortaklar, belirli sürelerle muafiyetten yararlananlar ve şirkette hiç çalışmayan pasif ortaklar.
Kısa özet: Limited şirkette ortak-müdür, anonim şirkette ortak-yönetim kurulu üyesi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirkette yönetici komandite ortak çalışma izni alarak çalışır (6735 s.K. m.10/5). Bu kişilere Yönetmelik m.29/1-c uyarınca bağımsız çalışma izni verilebilir. Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyeleri ve yönetici olmayan ortaklar ise üç aya kadar muafiyet kapsamındadır.
Bu yazıda neler var?
🏢 Ortağın Rolüne Göre Üç Rejim
- Yönetici ortaklar: 6735 s.K. m.10/5’e göre limited şirketin şirket ortağı olan müdürü, anonim şirketin şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin yönetici komandite ortağı olan yabancılar çalışma izni alarak çalışabilir. Yönetmelik m.29/1-ç, 6102 sayılı Kanuna göre kurulmuş diğer şirketlerin ortak ve yöneticisi olan yabancıları da aynı gruba ekler.
- Muafiyet kapsamındakiler: Kanun m.13/7 ve Yönetmelik m.48/1-ç uyarınca anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyeleri, diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortakları ve ortak olmayıp en üst seviyede temsil ve ilzama yetkili kişiler üç aya kadar çalışma izni muafiyetiyle çalışabilir. Bu muafiyet, aynı kapsamda on iki ay geçmeden yeniden alınamaz (m.53/1).
- Pasif ortaklar: Yalnızca pay sahibi olup şirkette herhangi bir iş yapmayan yabancı bakımından çalışma izni gündeme gelmez; ancak Türkiye’de kalış için ayrı bir ikamet dayanağı gerekir.
🧑💼 Bağımsız Çalışma İzni
Yönetici ortaklara Yönetmelik m.29/1-c uyarınca bağımsız çalışma izni verilebilir. Bu izin bir işverene bağlı değildir ve yabancı adına düzenlenir (m.24/2). Kanun m.10/8’e göre bağımsız çalışma izni, bir yıl, iki yıl, üç yıl şeklindeki süre basamaklarına tabi olmadan süreli olarak verilir. Başvurusunu tamamlayan yabancıya, talep etmesi hâlinde harca tabi olmayan bir müracaat belgesi de verilebilir (m.29/4).
Bağımsız izin sahibi yabancı, sistem üzerinden başvuru yapmak ve mevzuata uymak kaydıyla birden fazla işyerinde çalışma hakkı da elde edebilir (m.29/3). Bağımsız ve süresiz izin arasındaki farklar süresiz ve bağımsız çalışma izni yazısında ayrıca karşılaştırılmıştır.
📋 Başvuru Nasıl Değerlendirilir?
Bağımsız çalışma izni başvurusunda yabancının eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin ekonomiye ve istihdama etkisi ile şirketteki sermaye payı dikkate alınır (Kanun m.10/7, Yönetmelik m.29/5). Genel değerlendirme kriterleri arasında ise şirketin ödenmiş sermayesi, öz kaynağı, brüt satışları, ihracat ve yatırım tutarları, toplam istihdamı ve Türk-yabancı çalışan oranı yer alır (m.22/1-b).
Sermaye ve istihdam için sayısal eşikler Yönetmelik metninde değil, Genel Müdürlüğün yayımladığı değerlendirme kriterlerinde yer alır ve altı aylık dönemlerle güncellenebilir (m.22/3). Eski yönetmelik dönemine ait rakamlarla planlama yapmak bu nedenle yanıltıcı olabilir. Nitelikli yatırımcı şartlarını karşılayan ortaklar ise istisnai rejimden yararlanarak beş yıla kadar izin alabilir (m.32).
🌐 Başvuru Yeri ve Ön Şartlar
- Yurt dışından: İşverene bağlı olmayan başvuru, yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine yapılır; belgeler temsilcilikçe sisteme yüklenir (m.17/1-b).
- Yurt içinden: Kural olarak yabancının en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izni bulunmalıdır (m.15/4). Bu ihtiyaç çoğu zaman kısa dönem ikamet izni ile karşılanır.
- Kimlik ve tebligat: Yurt içi başvuruda yabancı kimlik numarası, bağımsız izin başvurusunda ise yabancının elektronik tebligat adresi zorunludur (m.16/1-a ve b).
Şirketin kuruluşu ve sermaye yapısına ilişkin ticaret hukuku boyutu limited şirket kuruluşu yazısında anlatılmıştır.
🛑 Sonradan Doğan Yükümlülükler ve İptal
Bağımsız çalışma izni sahibi yabancı, çalışmanın başlaması ve sona ermesi ile iptali gerektiren durumları on beş gün içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür (Kanun m.22/1, Yönetmelik m.61). Sosyal güvenlik yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi (m.56/1-o), çalışmanın sağlık veya zorunlu kamu hizmeti gibi sebepler dışında aralıksız üç aydan ya da bir yıl içinde toplam altı aydan fazla kesintiye uğraması (m.56/1-d) ve aralıksız bir yıldan uzun süre yurt dışında kalınması (m.56/1-h) iznin iptal sebepleridir.
Dikkat: Çalışma izni, geçerli olduğu sürece ikamet izni yerine geçer (Yönetmelik m.57). İzin iptal edildiğinde buna bağlı ikamet hakkı da sona erer; yabancının ayrıca geçerli bir ikamet dayanağı yoksa kalış hakkı da etkilenir.
İlgili yazılar: İstisnai Çalışma İzni, Sınır Ötesi Hizmet Sunucusu, yabancı yatırımcı için ikamet.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Şirket kurdum, otomatik olarak çalışabilir miyim?
Hayır. Yönetici ortak olarak çalışacaksanız çalışma izni gerekir (6735 s.K. m.10/5); ortaklık tek başına çalışma hakkı vermez.
Türkiye’de oturmayan yönetim kurulu üyesi için izin gerekir mi?
Üç aya kadar çalışma izni muafiyeti kapsamındadır (Yönetmelik m.48/1-ç); daha uzun çalışmalar için çalışma izni alınmalıdır (m.53/4).
Bağımsız çalışma izni kaç yıllık verilir?
Süre basamaklarına tabi olmadan süreli olarak düzenlenir (Kanun m.10/8); nitelikli yatırımcı statüsünde beş yıla kadar verilebilir.
Başvurum reddedilirse ne olur?
Ret kararına tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. Dosyanın değerlendirilmesi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Şirket ortağı yabancıların çalışma izni hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
