Vakıf, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur (TMK m.101). Vakfın anayasası niteliğindeki belge vakıf senedidir: vakfın adı, amacı, malvarlığı, yönetim organları ve işleyişi bu senetle belirlenir.
Kısa özet: Vakıf kurma iradesi resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır; vakıf, yerleşim yeri mahkemesindeki sicile tescille tüzel kişilik kazanır (TMK m.102). Vakıf senedinde vakfın adı, amacı, özgülenen mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilir (m.106). Belli bir ırk veya cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz (m.101/4).
Bu yazıda neler var?
🏛️ Kuruluş Yolu
- Resmî senet: Vakfeden, vakıf kurma iradesini noterde düzenleme şeklinde resmî senetle açıklar. Temsilci aracılığıyla kurulacaksa, vakfın amacı ve özgülenecek mal ve haklar belirtilmiş noter düzenlemesi bir vekâletname gerekir (m.102/2).
- Ölüme bağlı tasarruf: Vakıf, vasiyetname veya miras sözleşmesiyle de kurulabilir.
- Mahkemeye başvuru: Resmî senetle kurulan vakıfta başvuruyu vakfeden yapar; mahkeme mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re’sen alır (m.102/3-4).
Vakfedilen malların vakfın amacını gerçekleştirmeye yetecek ölçüde olması gerekir. Asgari malvarlığı tutarı Vakıflar Genel Müdürlüğünün uygulamasıyla her yıl belirlendiğinden, kuruluş öncesinde güncel tutar teyit edilmelidir.
📋 Vakıf Senedinin Zorunlu İçeriği (TMK m.106)
- Vakfın adı,
- Vakfın amacı,
- Bu amaca özgülenen mal ve haklar,
- Vakfın örgütlenme ve yönetim şekli,
- Vakfın yerleşim yeri.
Bunlara ek olarak uygulamada; organların görev ve yetkileri, toplantı ve karar nisapları, gelirlerin kullanımı, denetim, senet değişikliği ve vakfın sona ermesi hâlinde malvarlığının nereye geçeceği de düzenlenir. Vakıfların vergi açısından durumu dernek ve vakıf iktisadi işletmesi vergisi yazısında ele alınmıştır.
📄 Vakıf Senedi Örneği (Temel Maddeler)
Büromuzun hazırladığı vakıf senetleri; kurucuların amacı, malvarlığı, vergi ve denetim yükümlülükleri ile mahkeme ve Vakıflar Genel Müdürlüğü uygulaması birlikte değerlendirilerek yazılır; bu nedenle size özel senet buradaki örnekten çok daha kapsamlı olur. Size özel metin ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
[VAKFIN ADI] VAKFI – VAKIF SENEDİ
Madde 1 – Vakfın adı: Vakfın adı “[ ] Vakfı”dır.
Madde 2 – Yerleşim yeri: Vakfın yerleşim yeri [il / ilçe]’dir. Vakıf, mevzuata uygun olarak şube ve temsilcilik açabilir.
Madde 3 – Amaç: Vakfın amacı; [örneğin: ihtiyaç sahibi öğrencilere burs vermek, eğitim kurumlarının donanımına katkı sağlamak ve eğitim alanında araştırmaları desteklemektir].
Madde 4 – Faaliyetler: Vakıf, amacını gerçekleştirmek için [burs verme, yurt açma, eğitim programları düzenleme, yayın yapma] faaliyetlerinde bulunur; mevzuata uygun olarak iktisadi işletme ve şirket kurabilir.
Madde 5 – Vakfedilen mal ve haklar: Vakfeden [Ad Soyad], vakfa başlangıç malvarlığı olarak [ ] TL nakit ve [taşınmaz bilgileri] taşınmazı özgülemiştir.
Madde 6 – Organlar: Vakfın organları Mütevelli Heyet, Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulu’dur. [Organların kuruluşu, üye sayısı, seçim usulü ve süreleri ayrıca düzenlenir.]
Madde 7 – Gelirlerin kullanımı: Vakıf gelirlerinin en az [ ]%’i amaca harcanır; kalanı yatırımlara ve vakıf malvarlığının korunmasına ayrılır.
Madde 8 – Denetim: Vakıf, Denetim Kurulu ve Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından mevzuata göre denetlenir.
Madde 9 – Senet değişikliği: Vakıf senedinin değiştirilmesi Mütevelli Heyetin [ ] çoğunluk kararı ve mahkeme kararıyla mümkündür.
Madde 10 – Sona erme: Vakfın sona ermesi hâlinde kalan malvarlığı [benzer amaçlı bir vakfa / Vakıflar Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kuruma] devredilir.
Vakfeden: [Ad Soyad] – İmza: …………… (Resmî senet noterde düzenlenir.)
📝 Tescil Süreci
Resmî senet düzenlendikten sonra vakfeden, vakfın yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesine tescil için başvurur. Mahkeme, senedin Kanuna ve amaca uygunluğunu, malvarlığının yeterliliğini inceler ve görüşünü alması gereken kurumları sürece dâhil eder. Tescil kararıyla vakıf tüzel kişilik kazanır ve kayıt merkezi sicile işlenir. Senette sonradan yapılacak değişiklikler de mahkeme kararıyla tamamlanır; bu nedenle maddelerin ilk kuruluşta özenle yazılması, ileride yeni bir yargılama ihtiyacını azaltır.
İlgili yazılar: vekâlet sözleşmesi örneği, mirastan feragat sözleşmesi örneği, ölünceye kadar bakma sözleşmesi örneği, gizlilik sözleşmesi örneği.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Vakıf senedi noterde mi yapılır?
Resmî senetle kuruluşta evet; noterde düzenleme şeklinde yapılır (TMK m.102).
Vakıf ne zaman tüzel kişilik kazanır?
Yerleşim yeri mahkemesi nezdindeki sicile tescille (m.102/1).
Vakfın amacı sonradan değiştirilebilir mi?
Kanunda öngörülen şartlarla ve mahkeme kararıyla mümkündür.
Ne kadar malvarlığı gerekir?
Amaca yetecek ölçüde olmalıdır; güncel asgari tutar kuruluş öncesinde teyit edilmelidir. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Vakıf senedi hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
