Boşanma kararı kesinleştiğinde evlilik sona erer, ancak evlilik boyunca edinilen ev, araç, birikim ve şirket payları üzerindeki hesaplaşma çoğu zaman yeni başlar. 1 Ocak 2002’den bu yana yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde bu hesaplaşmanın adı mal rejiminin tasfiyesidir; tapuda kimin adına kayıtlı olduğundan bağımsız olarak, her eş diğerinin edinilmiş mallarından kalan artık değerin yarısını isteyebilir. Bu yazıda katılma alacağının nasıl hesaplandığı, davanın hangi mahkemede açıldığı, 7589 sayılı Kanunla değişen talep artırma kuralı ve bir dilekçe örneği yer alıyor.
🧮 Katılma Alacağı Beş Adımda Nasıl Hesaplanır?
Katılma alacağı, bir malın “yarısının” doğrudan istenmesi değil, kanunun öngördüğü sıralı bir hesabın sonucudur. Dilekçe de bu sırayı izler:
- Sona erme tarihini belirleme. Boşanmada mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır (TMK m.225/2). Bu tarihten sonra edinilen mallar tasfiyeye girmez.
- Malları ayırma. Çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler edinilmiş maldır (TMK m.219). Evlilikten önce sahip olunan ya da miras ve bağış gibi karşılıksız yollarla kazanılan mallar kişisel maldır. Hangi eşe ait olduğu ispatlanamayan mal paylı mülkiyette sayılır (TMK m.222/2).
- Eklenecek değerleri katma. Sona ermeden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler hesaba eklenir (TMK m.229). Davanın kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye ihbarı, kararın ona karşı da ileri sürülebilmesi için önemlidir.
- Artık değeri bulma. Edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar düşülür; değer eksilmesi dikkate alınmaz (TMK m.231). Mallar tasfiye anındaki, eklenecek değerler ise devir tarihindeki değerleriyle hesaplanır (TMK m.235).
- Yarıyı ve takası hesaplama. Her eş diğerinin artık değerinin yarısını alır, karşılıklı alacaklar takas edilir (TMK m.236/1). Bir eşin diğerine ait malın edinilmesine katkısı varsa ayrıca değer artış payı doğabilir (TMK m.227).
Uygulamada “tasfiye anı” karar tarihine en yakın tarih olarak anlaşılır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesinin yaklaşık dört yıl önce belirlenen değerlerle hesap yapmasını bozma sebebi saymıştır; ayrıntı mal rejiminde dört yıllık değer – Yargıtay 2. HD 2026/6988 incelememizde. Rakamsal bir hesap örneği için mal rejimi tasfiyesi hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
🏛️ Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görev. Mal rejiminin tasfiyesi Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukuna ilişkin kitabından doğduğu için aile mahkemesinin görevindedir (4787 s.K. m.4); aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetki. TMK m.214 üç durumu ayırır: ölümle sona ermede ölenin son yerleşim yeri, boşanma veya evliliğin iptalinde bu davalarda yetkili olan mahkeme, diğer hâllerde davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi. Örnekte boşanma davasının İstanbul Anadolu’da görüldüğü kabul edilerek İstanbul Anadolu Nöbetçi Aile Mahkemesi esas alınmıştır.
Boşanma davasıyla ilişkisi. Tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte de açılabilir; bu durumda boşanma kararının kesinleşmesi genellikle bekletici mesele yapılır. Arabuluculuk, mal rejiminin tasfiyesi için kanunda dava şartı olarak öngörülmemiştir. Boşanma sürecindeki karşı talepler için boşanma davasına cevap dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
📈 Kısmi Dava ve 7589 Sonrası Talep Artırma
Katılma alacağının tutarı, taşınmaz ve araçların güncel değeri bilirkişi incelemesiyle belirlenmeden çoğu zaman bilinemez. Bu yüzden uygulamada davalar uzun süre “belirsiz alacak davası” olarak açılıyordu. 7589 sayılı Kanunla HMK m.107 yürürlükten kaldırılmış; buna karşılık HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkrayla, alacağın bir kısmının dava edildiği durumlarda talebin aynı davada bir defaya mahsus ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sonuna kadar artırılabileceği, zamanaşımının artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.
Dilekçede bu nedenle dava “fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak” kısmi dava olarak kurulur, artırma hakkının HMK m.109/4 uyarınca kullanılacağı belirtilir. Kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe kısmi dava, geri kalan kısımdan feragat anlamına gelmez (HMK m.109/3).
📄 Katılma Alacağı Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, evlilik birliği içinde kredi ile satın alınıp davalı eş adına tescil edilen bir konut ile davalı adına kayıtlı bir araç için katılma alacağı, konutun peşinatına davacının evlilik öncesi birikiminden yapılan ödeme için de değer artış payı isteyen bir eşin davası üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı mal rejimi tasfiyesi dilekçeleri; tapu ve araç kayıtları, kredi sözleşmeleri ve ödeme planları, banka hesap hareketleri ile SGK ve şirket kayıtları birlikte incelenerek, her malın edinme tarihi ve kaynağına göre ayrı ayrı nitelendirildiği, eklenecek değerlerin ve üçüncü kişilere ihbarın gözetildiği biçimde yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
DAVA DEĞERİ: Fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik [ ] TL (HMK m.109 uyarınca kısmi dava)
DAVA KONUSU: Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi ile katılma alacağı ve değer artış payı alacağının karar tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsili.
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar [evlenme tarihi] tarihinde evlenmiş, aralarında mal rejimi sözleşmesi yapılmamıştır. [Mahkeme adı]nin [esas no] sayılı dosyasında [boşanma dava tarihi] tarihinde açılan boşanma davası sonunda verilen boşanma kararı [kesinleşme tarihi] tarihinde kesinleşmiştir. Mal rejimi, TMK m.225/2 uyarınca boşanma dava tarihi olan [tarih] itibarıyla sona ermiştir.
2. Evlilik birliği içinde, [tarih] tarihinde [il/ilçe, ada/parsel, bağımsız bölüm] konut davalı adına satın alınmıştır. Konut bedelinin [peşinat tutarı] TL’lik peşinatı, davacının evlilikten önce [işyeri / banka hesabı] üzerinden biriktirdiği kişisel birikimden ödenmiş; kalan kısım [banka adı] konut kredisiyle karşılanmış ve kredi taksitleri mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar davalının maaş gelirinden ödenmiştir.
3. Ayrıca [tarih] tarihinde [plaka] plakalı araç, davalının çalışma geliriyle davalı adına edinilmiştir. Bu mal TMK m.219/1 uyarınca edinilmiş maldır.
4. Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222/3). Davalının dava konusu mallara ilişkin bir kişisel mal savunması bulunuyorsa ispat yükü kendisindedir.
5. Davacı, kişisel birikiminden yaptığı peşinat ödemesi oranında konutta oluşan değer artışından pay talep etmekte (TMK m.227); konutun sona erme tarihine kadar ödenen kredi taksitlerine isabet eden kısmı ile aracın değeri yönünden ise davalının artık değerinin yarısını katılma alacağı olarak istemektedir (TMK m.231, 235, 236). Sona erme tarihinden sonra ödenen kredi taksitleri hesaplamada ayrıca gözetilmelidir.
6. Malların sürüm değerleri ancak keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenebileceğinden dava kısmi dava olarak açılmış olup talep, HMK m.109/4 uyarınca tahkikatın sonuna kadar artırılacaktır.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.202, 214, 219, 222, 225, 227, 229, 231, 235, 236, 239; 4787 sayılı Kanun m.4; 6100 sayılı HMK m.109 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Boşanma dosyası, nüfus kayıtları, tapu kayıtları ve tapu edinme akit tablosu, araç trafik tescil kaydı, konut kredisi sözleşmesi ve ödeme planı ile kredi hesap hareketleri, tarafların banka hesap hareketleri, SGK hizmet dökümleri ve maaş kayıtları, keşif, emlak ve araç değer bilirkişi incelemesi, hesap bilirkişisi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Tapu, trafik, banka ve SGK kayıtlarının ilgili kurumlardan celbine, konut ve araç yönünden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına,
2. Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [ ] TL katılma alacağının,
3. Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [ ] TL değer artış payı alacağının,
4. Karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
5. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine,
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Kesinleşme şerhli boşanma kararı 3) Tapu ve araç kayıtları 4) Kredi sözleşmesi ve ödeme planı 5) Banka hesap dökümleri 6) Tanık listesi
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Tarih zinciri. Evlenme tarihi, malın edinildiği tarih ve boşanma dava tarihi, hesabın iskeletini oluşturur. Kredi ile alınan mallarda sona erme tarihinden önce ve sonra ödenen taksitlerin ayrılması, alacağın tutarını doğrudan değiştirir.
Katılma alacağı ile değer artış payının ayrımı. Değer artış payı katkı oranına göre ve malın tasfiye anındaki değeri üzerinden hesaplanırken, katılma alacağı artık değerin yarısıdır. İki talebin ayrı kalemler olarak yazılması, bilirkişi hesabının da buna göre kurulmasını sağlar. Kavramsal fark için değer artış payı ve katkı payı alacağı yazımıza bakabilirsiniz.
Kişisel mal savunmasına hazırlık. Edinilmiş mal karinesi davacı lehinedir, ancak mutlak değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 22.10.2025 tarihli, E.2024/618, K.2025/646 sayılı kararında; satış bedelinin miktarı, alım tarihlerinin yakınlığı, taşınmazların konum ve değer denkliği ile görgüye dayalı tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde kişisel mal savunmasının ispatlanmış sayılabileceğini kabul etmiş ve direnme kararını bozmuştur. Bu nedenle dilekçede davalının olası savunmalarına karşı belgelerin baştan istenmesi önem taşır; ayrıntı kişisel mal mı edinilmiş mal mı – Yargıtay HGK 2025/646 incelememizde.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Kesinleşme şerhli boşanma kararı ve boşanma dava dilekçesinin açılış tarihini gösteren evrak.
- Tapu kayıtları ve edinme tarihini gösteren akit tablosu; araç tescil kayıtları.
- Kredi sözleşmesi, ödeme planı ve kredi hesap dökümü.
- Peşinat veya katkı için kullanılan birikimi gösteren banka kayıtları.
- Varsa şirket payı, yatırım hesabı ve bireysel emeklilik kayıtlarına ilişkin bilgiler.
- Tanıkların ad ve adresleri; vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname.
Hesaba eklenebilecek devirler için mal rejiminde eklenecek değerler, takı ve ziynet eşyalarının ayrı bir dava konusu olması nedeniyle ziynet eşyası alacağı davası dilekçesi örneği yazılarımız fikir verir. Konunun genel çerçevesi için katılma alacağı nedir yazımıza da bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Tapu eşimin üzerindeyse katılma alacağı istenebilir mi?
Evet. Katılma alacağı, malın kimin adına kayıtlı olduğuna değil, mal rejimi süresince karşılığı verilerek edinilip edinilmediğine bağlıdır. Her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1).
Mal rejimi hangi tarihte sona erer?
Boşanma veya evliliğin iptali hâlinde mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Ölüm hâlinde ise ölüm tarihi esas alınır. Malların değeri ise sona erme tarihindeki değil, tasfiye anındaki değerle belirlenir (TMK m.235/1).
Boşanmadan önce mal kaçırılmışsa ne olur?
Sona ermeden önceki bir yıl içinde rıza olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler, edinilmiş mallara değer olarak eklenir. Davanın kendisine ihbar edilmesi koşuluyla karar, devirden yararlanan üçüncü kişiye karşı da ileri sürülebilir (TMK m.229).
Katılma alacağı taksitle veya malın kendisiyle ödenebilir mi?
Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; derhâl ödeme ciddi güçlük doğuracaksa borçlu eş uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir (TMK m.239). Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada evlilik ve dava tarihleri, malların edinilme kaynağı, kredi ödemeleri ve tarafların karşılıklı alacakları farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak açılan dava ve yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
