Boşanma dava dilekçesi tebliğ edildiğinde davalı eş için kısa bir süre işlemeye başlar. Bu süre içinde verilen cevap dilekçesi yalnızca davacının anlattığı olaylara itiraz edilen bir metin değildir; yetki itirazı, karşı dava, kusur tespiti, nafaka, tazminat ve velayet talepleri de çoğu zaman bu dilekçeyle yargılamaya girer. Süresinde cevap verilmemesi ise davalıyı tüm vakıaları inkâr etmiş sayılan, ama kendi olaylarını ve delillerini sonradan ileri sürmekte ciddi sınırlarla karşılaşan bir konuma düşürür. Aşağıda, çekişmeli boşanma davasında davalı eş adına Aile Mahkemesi’ne verilen, karşı dava talebini de içeren bir cevap dilekçesinin örneği ve bölümlerinin işlevi yer almaktadır.
🏛️ Cevap Dilekçesi Nereye ve Ne Zaman Verilir?
Cevap dilekçesi, boşanma davasının görüldüğü Aile Mahkemesi‘ne verilir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Dilekçe UYAP üzerinden ya da herhangi bir mahkemenin tevzi bürosu aracılığıyla sunulabilir; örnekte davanın İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görüldüğü varsayılmıştır.
Süre, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Dosyanın hazırlanmasının bu süre içinde çok zor ya da imkânsız olduğu durumlarda, yine iki haftalık süre dolmadan mahkemeye başvurulursa, cevap süresinin bitiminden başlamak ve bir ayı geçmemek üzere tek seferlik ek süre verilebilir (HMK m.127). Ek süre talebinin reddedilme ihtimali nedeniyle uygulamada talep, gerekçesiyle birlikte ve sürenin ilk günlerinde yapılır. Çekişmeli boşanma davasının genel akışı boşanma davası nasıl açılır yazımızda anlatılmaktadır.
⚖️ Cevap Dilekçesinde Neler Yer Alır?
HMK m.129 cevap dilekçesinin zorunlu unsurlarını sayar. Boşanma davasına özgü olarak dilekçede genellikle şu başlıklar birlikte bulunur:
- Usule ilişkin itirazlar: TMK m.168’e göre boşanma davasında eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesi yetkilidir. Bu yetki kesin olmadığından yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülür; sonraki dilekçelerde dinlenmez (HMK m.116-117). Konu boşanma davasında yetki itirazı yazımızda ele alınmaktadır.
- Vakıalara cevap: Davacının anlattığı her olay tek tek kabul ya da inkâr edilir ve davalının kendi anlatımı sıra numarasıyla ortaya konur.
- Kusur savunması: TMK m.166/2’ye göre davacının kusuru daha ağırsa davalının davaya itiraz hakkı vardır; bu itiraz ancak hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında korunmaya değer yarar kalmamışsa boşanmaya engel olmaz.
- Karşı dava ve fer’i talepler: Davalı da boşanmayı istiyorsa karşı dava açar; yoksulluk nafakası (TMK m.175), maddi ve manevi tazminat (TMK m.174), velayet ve kişisel ilişki (TMK m.182) ile dava süresince tedbir nafakası ve diğer geçici önlemler (TMK m.169) bu dilekçede talep edilir.
- Deliller: Her vakıanın hangi delille ispat edileceği gösterilir; tanıkların hangi olay için dinleneceği belirtilir. Delil türleri için boşanma davasında deliller sayfamıza bakılabilir.
📄 Boşanma Davasına Cevap Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, TMK m.166/1’e dayanılarak açılan bir boşanma davasında davalı eşin, kusurun davacıda olduğunu savunduğu, kendisi de boşanmayı istediği için karşı dava açtığı ve ortak çocuğun velayetini talep ettiği bir dosya kurgusuna göre hazırlanmıştır. Davalı boşanmak istemiyorsa, anlaşmalı boşanmaya geçiş söz konusuysa ya da dava özel bir boşanma sebebine (zina, hayata kast, terk gibi) dayanıyorsa metin buna göre değişir.
Büromuzun hazırladığı cevap dilekçeleri; dava dilekçesindeki her iddia, evlilik süresince yaşanan olayların tarih sırası, mesaj ve sosyal medya kayıtları, tanıkların hangi olaya tanıklık edeceği, tarafların ekonomik durumu ve çocuğun üstün yararına ilişkin veriler incelenerek yazılır. Usul itirazları, karşı dava, geçici önlem talepleri ve mal rejimi alacaklarının ayrı bir davada mı ileri sürüleceği tek bir strateji içinde belirlenir. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak metin, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU [ ]. AİLE MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO: [ ] Esas
CEVAP VEREN (DAVALI – KARŞI DAVACI): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVACI (KARŞI DAVALI): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: [Varsa davacı vekilinin adı ve adresi]
TEBLİĞ TARİHİ: [Dava dilekçesinin tebliğ tarihi]
KONU: Davacının TMK m.166/1’e dayalı boşanma davasına karşı cevaplarımızın sunulması ile TMK m.166/1 uyarınca karşı dava açılması, kusurun davacıda olduğunun tespiti, velayet, nafaka ve tazminat taleplerimizin bildirilmesidir.
I. USULE İLİŞKİN İTİRAZLAR
1. Cevap dilekçesi, dava dilekçesinin [tarih] tarihinde tebliğinden itibaren HMK m.127’deki iki haftalık süre içinde sunulmaktadır.
2. [Varsa: Tarafların davadan önce son altı ay birlikte oturduğu yer [ ] olup müvekkilin yerleşim yeri de [ ]’dir. Davacının yerleşim yeri ise [ ]’dir. Mahkemenizin TMK m.168 bakımından yetkili olmadığı, yetkili mahkemenin [ ] Aile Mahkemesi olduğu hususunda HMK m.116-117 uyarınca yetki itirazında bulunuyoruz.]
II. DAVAYA CEVAPLARIMIZ
3. Taraflar [evlilik tarihi] tarihinde evlenmiş olup bu evlilikten [doğum yılı] doğumlu ortak çocuk [ ] dünyaya gelmiştir.
4. Dava dilekçesinde müvekkile yüklenen [davacının iddialarının kısa özeti] şeklindeki vakıalar gerçeği yansıtmamaktadır. [Her iddiaya karşı ayrı ayrı: iddia – müvekkilin açıklaması – delil.] Bu vakıaları açıkça inkâr ediyoruz.
5. Evlilik birliğinin sarsılmasına davacının [somut kusurlu davranışlar: ekonomik şiddet, hakaret, eşine ve ailesine karşı ilgisizlik, ortak konutu terk vb. – tarih aralıklarıyla] şeklindeki davranışları neden olmuştur. Bu olaylar [mesaj kayıtları / tanık [ ] / belge] ile sabittir (Ek-1, Ek-2).
6. Müvekkile yüklenebilecek bir kusur bulunmadığından, davacının kusura dayalı tazminat ve yoksulluk nafakası talepleri TMK m.174 ve 175’teki şartları taşımamaktadır.
III. KARŞI DAVA
7. Yukarıda açıklanan olaylar nedeniyle evlilik birliği, ortak hayatın sürdürülmesi müvekkilden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmıştır. Müvekkil de boşanmayı talep etmekte olup HMK m.132-133 uyarınca işbu cevap dilekçesiyle karşı dava açmaktadır; karşı dava harcı dilekçeyle birlikte yatırılmıştır.
8. Ortak çocuk [yaş] yaşında olup doğumundan bu yana bakım ve gözetimi fiilen müvekkil tarafından sağlanmaktadır. Çocuğun eğitim, sağlık ve sosyal çevresi bakımından üstün yararı, velayetin müvekkile verilmesini gerektirmektedir. Davacı ile çocuk arasında çocuğun yararına uygun kişisel ilişki kurulmasına itirazımız yoktur.
9. Müvekkilin [düzenli geliri bulunmamaktadır / geliri [ ] düzeyindedir]; davacı ise [meslek ve gelir durumu]. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan müvekkil lehine TMK m.175 uyarınca yoksulluk nafakası, çocuk için TMK m.182 uyarınca iştirak nafakası, dava süresince TMK m.169 uyarınca tedbir nafakası talep edilmektedir.
10. Davacının kusurlu davranışları müvekkilin mevcut ve beklenen menfaatlerini zedelemiş ve kişilik haklarına saldırı niteliği taşımıştır; TMK m.174 uyarınca maddi ve manevi tazminat talep edilmektedir. [Varsa ziynet eşyası ve mal rejimine ilişkin taleplerin ayrı dava konusu yapılacağına dair saklı tutma beyanı.]
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166, 168, 169, 174, 175, 182; 6100 sayılı HMK m.116, 117, 127, 129, 132, 133 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nüfus kayıtları, mesaj ve e-posta yazışmaları, [sosyal medya kayıtları], banka hesap hareketleri, SGK ve gelir kayıtları, [hastane / kolluk kayıtları], tanık beyanları (tanık listesi ayrıca sunulacaktır), sosyal inceleme raporu, bilirkişi incelemesi, her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1. [Varsa: Yetki itirazımızın kabulü ile dosyanın yetkili [ ] Aile Mahkemesi’ne gönderilmesine,]
2. Asıl davada davacının kusura dayalı tazminat ve nafaka taleplerinin reddine,
3. Karşı davamızın kabulü ile tarafların TMK m.166/1 uyarınca boşanmalarına, ağır kusurun davacıda olduğunun tespitine,
4. Ortak çocuğun velayetinin müvekkile verilmesine, davacı ile çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenmesine,
5. Dava süresince müvekkil ve çocuk için tedbir nafakasına, karar kesinleştikten sonra devam etmek üzere çocuk için iştirak nafakasına ve müvekkil için yoksulluk nafakasına,
6. Müvekkil lehine [ ] TL maddi ve [ ] TL manevi tazminata,
7. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine,
karar verilmesini müvekkil adına saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davalı – Karşı Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Yazışma kayıtları 2) Belge delilleri 3) Gelir durumunu gösteren belgeler 4) Karşı dava harç makbuzu 5) Vekâletname
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Tebliğ tarihi ve süre beyanı, dilekçenin HMK m.127’deki süre içinde verildiğini ilk bakışta gösterir. Süresinden sonra verilen cevap dilekçesi hukuken cevap dilekçesi sayılmaz; davalı yalnızca davacının vakıalarını inkâr etmiş kabul edilir (HMK m.128) ve kendi olaylarını, yetki itirazını ve karşı davasını bu dilekçeye dayanarak ileri süremez.
Vakıalara tek tek cevap verilmesi, ispat yükünün doğru dağılmasını sağlar. Açıkça kabul edilen bir vakıa artık ispat konusu olmaz; genel ve belirsiz bir inkâr ise mahkemenin kusur değerlendirmesinde davalının kendi anlatımını zayıflatabilir. Bu nedenle örnekte her iddia için “iddia – açıklama – delil” düzeni önerilmiş, davalının kendi olayları ise tarih aralıklarıyla anlatılmıştır.
Karşı dava, davalının da boşanmayı istediği ve kusur, nafaka, tazminat taleplerini kendi davası üzerinden ileri sürmek istediği durumlarda önem taşır. Asıl dava reddedilse bile karşı dava üzerinden boşanma kararı verilebilir; karşı dava için ayrıca harç yatırılır. Kilit içtihat: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 26.12.2022 tarihli ve E.2022/8070, K.2022/10754 sayılı kararında, cevap süresinden sonra verilen ancak karşı dava niteliği taşıyan dilekçenin bölge adliye mahkemesince yok sayılmasını bozma sebebi yapmış; kusur, yoksulluk nafakası, tazminat ve velayetin sağlıklı değerlendirilebilmesi için karşılıklı boşanma davalarının birlikte görülmesi gerektiğini belirtmiştir. Karar, karşı davanın cevap süresi içinde ve açık bir başlık altında ileri sürülmesinin neden önem taşıdığını gösterir; ayrıntılar geç açılan karşı boşanma davası yazımızda yer almaktadır.
Nafaka ve tazminat talepleri, TMK m.174 ve 175’teki kusur şartına bağlıdır: yoksulluk nafakası isteyen tarafın kusuru daha ağır olmamalı, tazminat isteyen taraf ise kusursuz veya daha az kusurlu olmalıdır. Bu nedenle kusur savunması ile mali talepler dilekçede birbirine bağlanarak kurulur. Nafaka türleri yoksulluk nafakası ve tedbir nafakası yazılarımızda anlatılmaktadır.
Güncel mevzuat notu: 7532 sayılı Kanun’la 14.11.2024 tarihinde değiştirilen TMK m.166/4’e göre, herhangi bir boşanma sebebiyle açılan davanın reddi kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Davalının boşanmaya itiraz ettiği dosyalarda bu hüküm, reddedilen bir davanın ardından tarafların durumunu doğrudan etkiler.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Vekâletname ve dava dilekçesinin tebliğ tarihini gösteren belge (UYAP tebliğ kaydı veya tebligat zarfı).
- Davalının anlattığı olayları destekleyen mesaj, e-posta ve sosyal medya kayıtlarının dökümü; tarih ve gönderen bilgisi görünecek şekilde.
- Varsa hastane, kolluk veya koruma kararı kayıtları ile olayların tarihini gösteren diğer resmî belgeler.
- Tarafların gelir ve malvarlığını gösteren belgeler: maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, banka hesap hareketleri, tapu ve araç kayıtları.
- Çocuğun okul, sağlık ve bakım düzenine ilişkin belgeler; velayet talebinin dayanağını oluşturur.
- Karşı dava açılıyorsa harç makbuzu; tanık listesi, mahkemenin vereceği süre içinde ayrıca sunulabilir.
Taraflar anlaşma zeminine gelirse izlenecek yol anlaşmalı boşanma dilekçesi ve protokol örneği sayfamızda yer almaktadır. Diğer türler için dilekçe örnekleri sayfamıza, aile hukukuna ilişkin kararlar için karar arama sayfamıza bakabilirsiniz. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davasında cevap süresi kaç gündür?
HMK m.127’ye göre cevap dilekçesi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilir. Bu süre içinde başvurulursa mahkeme, bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verebilir.
Cevap dilekçesi verilmezse ne olur?
Süresinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128). Ancak yetki itirazı ve cevap süresi içinde açılması gereken karşı dava gibi imkânlar bu aşamada kullanılmamış olur; kendi vakıalarını sonradan ileri sürmek de iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı nedeniyle sınırlıdır.
Karşı boşanma davası ayrı bir dilekçeyle açılabilir mi?
HMK m.133’e göre karşı dava cevap dilekçesiyle ya da esasa cevap süresi içinde verilecek ayrı bir dilekçeyle açılır ve harca tabidir. Süresinden sonra açılan karşı dava için mahkeme davaların ayrılmasına karar verir; ancak boşanma davalarında Yargıtay, karşılıklı davaların birlikte görülmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Boşanmak istemeyen eş davayı engelleyebilir mi?
TMK m.166/2’ye göre davacının kusuru daha ağırsa davalı açılan davaya itiraz edebilir. Bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa mahkeme yine boşanmaya karar verebilir.
Nafaka ve tazminat cevap dilekçesinde istenmezse sonradan istenebilir mi?
Tedbir nafakası ve çocuğa ilişkin önlemler hâkim tarafından kendiliğinden de değerlendirilir. Yoksulluk nafakası ve boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminat ise talebe bağlıdır; bu talepler boşanma davasında ileri sürülmezse TMK m.178 uyarınca boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımı süresi içinde ayrı bir davayla istenebilir.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her boşanma davasında olaylar, kusur durumu, çocukların yararı ve tarafların ekonomik koşulları farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
