SPK Değerleme Talebine Uymamak – Danıştay 13. D 2025/256

Borsada işlem gören bir yatırım şirketi, 2013 yılında bir gayrimenkul şirketinin paylarını genel kurul kararıyla devralır. Yıllar sonra Sermaye Piyasası Kurulu, bu payların şirketin bağlı ortaklığına devredildiği tarihteki değerinin tespit edilmesini ister. Kurulun amacı, işlemin örtülü kazanç aktarımı ve güveni kötüye kullanma hükümleri bakımından değerlendirilmesine esas olacak bir değerleme raporu elde etmektir. Belirlenen son gün olan 31.12.2019’a kadar rapor yaptırılmaz ve Kurula sunulmaz. Kurul, yönetim kurulu başkanına 478.846,00 TL idari para cezası verir.

Danıştay 13. Dairesi, 16.01.2025 tarihli ve E.2023/1252, K.2025/256 sayılı kararıyla, bu cezaya karşı açılan davanın reddine ve istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararı oy birliğiyle onamıştır. Böylece “aradan yedi yıl geçti”, “değerleme yükümlülüğü şirkete aittir” ve “ticaret mahkemesi zaten bilirkişi incelemesi yaptırdı” savunmaları sonuç vermemiştir.

🏢 Arka plan: 2013’teki pay devri

Davacı, payları borsada işlem gören bir sınai, ticari ve mali yatırımlar şirketinin yönetim kurulu başkanıdır. Karar metnine göre, bir gayrimenkul yatırım ve inşaat şirketinin payları, 08.10.2013 tarihli genel kurul kararıyla alınmıştır. Bu gayrimenkul şirketi daha sonra halka açık şirketin bağlı ortaklığı olan bir yatırım, gayrimenkul ve enerji şirketine devredilmiştir.

Kurul, bu devir zincirinde halka açık şirketin malvarlığının azalıp azalmadığını incelemek istemiştir. Karar metninde, yapılan inceleme sonucunda halka açık şirketin faiz hariç en az 73.098.500,00 TL zarara uğratıldığı ve davacının hisseleri devreden kişi olarak bu durumdan menfaat elde eden konumunda bulunduğu belirtilmiştir.

📋 Kurulun talebi ve kaçırılan süre

Kurul, aralarında davacının da bulunduğu yönetim kurulu üyelerine bir karar bildirmiştir. Bu kararla şunlar istenmiştir:

SPKn m.21, halka açık ortaklıkların ve bağlı ortaklıklarının ilişkili kişilerle emsallerine ve basiret ilkelerine aykırı işlemler yaparak kâr veya malvarlığını azaltmasını örtülü kazanç aktarımı olarak yasaklar. SPKn m.110/1-b ve c ise benzer işlemlerle halka açık ortaklığın kârını veya malvarlığını azaltmayı güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâli olarak düzenler. Talep edilen değerleme, bu iki hükmün uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin değerlendirmenin dayanağı olacaktı.

Süre dolduğunda değerleme çalışması yapılmamış ve Kurula sunulmamıştır. Kurul, kararının gereği yerine getirilmediği gerekçesiyle davacıya 478.846,00 TL idari para cezası vermiştir. Karar metninde cezanın dayandığı kanun maddesi ayrıca anılmamaktadır. SPKn’da Kurulca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara aykırı hareket genel olarak m.103/1’de yaptırıma bağlanmıştır.

⚖️ İdare mahkemesinin üç tespiti

İlk derece idare mahkemesi davayı reddetmiştir. Gerekçe üç başlıkta toplanabilir:

1. İhlal gerçekleşmiştir. Kurul kararı davacıya da bildirilmiş, buna rağmen değerleme çalışması verilen süre içinde yapılmamış ve Kurula sunulmamıştır. Bu nedenle ceza verilmesinde hukuka aykırılık yoktur.

2. Üst sınırdan ceza yerindedir. Davacı, cezanın üst sınırdan verilmesine itiraz etmiştir. Mahkeme; şirketin faiz hariç en az 73.098.500,00 TL zarara uğratıldığını ve davacının hisseleri devreden kişi olarak menfaat elde ettiğini dikkate alarak bu itirazı kabul etmemiştir.

3. Zamanaşımı dolmamıştır. Davacı, soruşturmanın zamanaşımına uğradığını savunmuştur. Mahkemeye göre ceza, 2013’teki pay devri nedeniyle değil, değerleme çalışmasının 31.12.2019’a kadar yaptırılıp Kurula iletilmesini isteyen Kurul kararının gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle verilmiştir. Bu nedenle zamanaşımı itirazı yerinde görülmemiştir.

Bölge idare mahkemesi, ilk derece kararını usul ve hukuka uygun bulmuş ve 2577 sayılı İYUK m.45/3 uyarınca istinaf başvurusunu reddetmiştir.

🗂️ Temyizdeki savunmalar ve Kurulun cevabı

Davacı temyiz dilekçesinde şu itirazlara dayanmıştır:

Kurul ise savunmasında meselenin özünü vurgulamıştır: Ceza, pay devri sırasında değerleme yapılmamasından dolayı verilmemiştir. Ceza, Kurul kararının yerine getirilmemesinden dolayı verilmiştir. Bu nedenle ihlal, raporun sunulması için belirlenen son gün olan 31.12.2019 itibarıyla gerçekleşmiştir. Yaptırım da bu tarihten itibaren bir yıldan kısa süre içinde tesis edilerek davacıya bildirilmiştir.

🏛️ Danıştay’ın onama kararı

Danıştay 13. Dairesi, bölge idare mahkemesi kararlarının ancak İYUK m.49’da sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde bozulabileceğini hatırlatmıştır. Temyiz edilen kararın usul ve hukuka uygun olduğuna, ileri sürülen temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğine karar vermiştir.

Daire, davacının temyiz istemini reddetmiş ve bölge idare mahkemesi kararını ONAMIŞTIR. Temyiz giderleri davacı üzerinde bırakılmıştır. Karar 16.01.2025 tarihinde kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.

🔎 Karar yatırımcı açısından ne anlatıyor?

Halka açık bir şirketin küçük pay sahibi açısından bu dosya, örtülü kazanç incelemelerinin nasıl işlediğini gösterir. Kurul, şüpheli bir pay devrinin şirketi zarara uğratıp uğratmadığını anlamak için önce bir değer tespiti ister. Bu tespit yapılmazsa inceleme yavaşlar. Kurul da bu durumda doğrudan yönetim kurulu üyelerini yaptırımla karşılaşabilecek kişiler olarak görmüştür.

Kararın ayırt edici yönü, ihlalin zamanının belirlenmesidir. Davacı, yedi yıl önceki pay devrini başlangıç noktası olarak göstermiş; mahkeme ise Kurul kararında verilen sürenin dolduğu günü esas almıştır. Böylece eski bir işlemle ilgili sonradan verilen bir talimata uyulmaması, kendi başına yeni ve bağımsız bir ihlal sayılmıştır.

İkinci önemli nokta, aynı taşınmazlar hakkında bir ticaret mahkemesinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olmasının Kurul talebini ortadan kaldırmamasıdır. Talep, “Kurul düzenlemelerine uygun” bir değerleme çalışmasıdır. Mahkemeler, başka bir yargılamadaki bilirkişi raporunu bu talebin yerine geçen bir belge olarak kabul etmemiştir.

Yönetim kurulu üyelerinin SPK yaptırımlarındaki kişisel sorumluluğu sitedeki başka kararlarda farklı açılardan ele alınmıştır. Kusursuz SPK cezası olmaz kararında cezaların şahsiliği, örtülü kazançta şirketin dava ehliyeti kararında ise örtülü kazanç tespitine karşı dava açma yetkisi incelenmiştir.

💡 Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; halka açık şirketlere ilişkin diğer yargı kararları Emsal Kararlar sayfasında izlenebilir.