Anlaşmalı boşanmada dosyanın kaderini belirleyen şey, çoğu zaman dava dilekçesi değil ona eklenen protokoldür. Türk Medeni Kanunu, eşlerin birlikte başvurmasını tek başına yeterli görmez; hâkimin tarafları bizzat dinlemesini ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmasını arar. Bu nedenle dilekçe ile protokol tek bir bütün olarak kurgulanır: dilekçede dava sebebi ve talep gösterilir, protokolde ise nafaka, tazminat, mal rejimi, velayet ve kişisel ilişki kalemlerinin tamamı boşluk bırakılmadan düzenlenir. Aşağıda anlaşmalı boşanma dosyalarında kullanılan bir dava dilekçesi ile protokol örneği ve bölümlerin işlevi yer almaktadır.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede Açılır?
Anlaşmalı boşanma davası aile hukukundan doğduğu için görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki bakımından 4721 sayılı Kanun m.168 iki seçenek tanır: eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Anlaşmalı boşanmada taraflar birlikte hareket ettiğinden yetki itirazı gündeme gelmez, ancak dilekçede yetkinin hangi seçeneğe dayandığı yazılır.
Dava, tek dilekçeyle birlikte başvuru şeklinde açılabileceği gibi, bir eşin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesi yoluyla da anlaşmalı hâle gelebilir. Her iki durumda da m.166/3’ün aradığı bir yıllık evlilik süresi şartı ve hâkimin tarafları duruşmada bizzat dinlemesi zorunluluğu değişmez. Sürecin genel çerçevesi anlaşmalı boşanma süreci ve protokolü yazımızda, hâkimin protokol üzerindeki denetim yetkisi ise anlaşmalı boşanmada hâkimin denetimi yazımızda ele alınmaktadır.
📄 Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ve Protokol Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Dilekçe ile protokol birbirine atıf yapacak biçimde ve m.166/3’ün aradığı sıraya göre kısa tutulmuştur.
Büromuzun hazırladığı dilekçe ve protokoller; nüfus kayıtları, tarafların SGK ve vergi kayıtları, tapu, trafik ve banka sorguları ile varsa yurt dışı unsuru tek tek incelenerek yazılır. Nafaka, tazminat ve mal rejimi kalemleri birbirine bağlı biçimde, infazda tereddüt doğurmayacak şekilde düzenlenir; velayet ve kişisel ilişki maddeleri çocuğun yaşı ve öğrenim durumu gözetilerek kurulur. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak metin, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACILAR: 1) [Ad Soyad], T.C. No: [ ], Adres: [ ] 2) [Ad Soyad], T.C. No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
KONU: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca tarafların anlaşmalı olarak boşanmalarına ve ekte sunulan protokolün onaylanarak hüküm fıkrasına yazılmasına karar verilmesi talebidir.
HARCA ESAS DEĞER: [Maktu harç / protokolde kararlaştırılan tazminat tutarı] TL.
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar [tarih] tarihinde evlenmiş olup evlilik birliği dava tarihi itibarıyla [ ] yıldır devam etmektedir. Evlilik, 4721 sayılı Kanun m.166/3’ün aradığı bir yıllık süreyi doldurmuştur (Ek-1).
2. Evlilik birliğinden [doğum tarihi] doğumlu müşterek çocuk [ad] dünyaya gelmiştir. / Evlilik birliğinden müşterek çocuk bulunmamaktadır.
3. Taraflar arasındaki ortak hayat, kendilerinden sürdürmeleri beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmıştır. Eşler, evlilik birliğinin devamında bir yarar kalmadığı hususunda hemfikir olup karşılıklı suçlama ve kusur tartışmasına girmeksizin boşanma iradelerini birlikte ortaya koymuşlardır.
4. Taraflar; boşanmanın mali sonuçları ile müşterek çocuğun velayeti, kişisel ilişki, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi–manevi tazminat ve mal rejiminin tasfiyesi hususlarının tamamında anlaşmış ve [tarih] tarihli protokolü birlikte imzalamışlardır (Ek-2). Protokol, işbu dilekçenin ayrılmaz parçasıdır.
5. 4721 sayılı Kanun m.166/3 uyarınca boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Taraflar, duruşmada hazır bulunarak beyanda bulunacaklarını şimdiden bildirmektedir.
6. Aynı Kanun m.184/5’e göre boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.04.2019 tarihli, 2017/2650 E. ve 2019/485 K. sayılı kararında; hâkim tarafından onaylanmayan anlaşmaların hukuki sonuç doğurmayacağı, tarafların mali sonuçlar ve çocukların durumu hakkındaki düzenlemelerden birinde dahi anlaşmaya varmamış olmalarının m.166/3 uyarınca boşanma kararı vermeye engel olduğu ve onaylanan anlaşma hükümlerinin infazda sıkıntı doğurmaması için hüküm fıkrasında aynen yer alması gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle protokolün hüküm fıkrasına aynen yazılması talep olunmaktadır.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3, 168, 174, 175, 182, 184, 202 ve devamı; 6100 sayılı HMK m.119 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, [tarih] tarihli anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların duruşmadaki beyanları, varsa tapu ve trafik sicil kayıtları ile banka kayıtları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davanın kabulü ile tarafların 4721 sayılı Kanun m.166/3 uyarınca anlaşmalı olarak BOŞANMALARINA,
2. Ekte sunulan [tarih] tarihli protokolün onaylanarak hüküm fıkrasında aynen yer almasına,
3. Müşterek çocuk [ad]’ın velayetinin protokolde kararlaştırıldığı şekilde düzenlenmesine,
karar verilmesini müvekkiller adına saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacılar Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Nüfus kayıt örneği 2) [Tarih] tarihli anlaşmalı boşanma protokolü 3) Vekâletname
ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ
TARAFLAR: [Ad Soyad], T.C. No: [ ] (bundan sonra “birinci taraf”) ile [Ad Soyad], T.C. No: [ ] (bundan sonra “ikinci taraf”) aşağıdaki hususlarda serbest iradeleriyle anlaşmışlardır.
1. BOŞANMA: Taraflar, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul ederek 4721 sayılı Kanun m.166/3 uyarınca anlaşmalı olarak boşanmayı kabul ve beyan eder. Taraflar boşanmaya ilişkin olarak birbirlerine kusur isnadında bulunmamaktadır.
2. VELAYET: [Doğum tarihi] doğumlu müşterek çocuk [ad]’ın velayeti [birinci / ikinci] tarafa bırakılacaktır. Velayet kendisine bırakılmayan taraf, çocuğun sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararına aykırı davranmamayı kabul eder.
3. KİŞİSEL İLİŞKİ: Velayet kendisine bırakılmayan taraf ile çocuk arasında; her ayın [ ] ve [ ] haftası [gün] günü saat [ ]’dan [gün] günü saat [ ]’a kadar, dinî bayramların ikinci günü saat [ ]’dan üçüncü günü saat [ ]’a kadar, her yıl [ ] Temmuz – [ ] Ağustos tarihleri arasında ve yarıyıl tatilinin [ ] günü şeklinde kişisel ilişki kurulacaktır. Teslim ve iade yeri [adres] olarak kararlaştırılmıştır.
4. İŞTİRAK NAFAKASI: Velayet kendisine bırakılmayan taraf, çocuk için aylık [ ] TL iştirak nafakasını her ayın [ ]’inde [banka – IBAN] hesabına ödeyecektir. Nafaka her yıl [Ocak] ayında bir önceki yılın [TÜİK TÜFE] oranında artırılacaktır. Nafaka, çocuğun ergin olmasıyla; ergin olduktan sonra öğrenimi devam ediyorsa öğrenimi sona erinceye kadar ödenmeye devam edecektir.
5. YOKSULLUK NAFAKASI: [Birinci / ikinci] taraf lehine aylık [ ] TL yoksulluk nafakası ödenecektir. / Taraflar, birbirlerinden yoksulluk nafakası talep etmediklerini ve bu haklarından karşılıklı olarak feragat ettiklerini beyan eder.
6. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT: Taraflar, 4721 sayılı Kanun m.174 kapsamındaki maddi ve manevi tazminat taleplerinden karşılıklı olarak feragat etmişlerdir. / [Birinci / ikinci] tarafa [ ] TL maddi tazminat, kararın kesinleşmesinden itibaren [ ] gün içinde ödenecektir.
7. MAL REJİMİNİN TASFİYESİ: [İl/ilçe] ilinde bulunan [ada–parsel] sayılı taşınmaz [birinci / ikinci] tarafa devredilecek, devir işlemi kararın kesinleşmesinden itibaren [ ] gün içinde tapu müdürlüğünde gerçekleştirilecektir. [Plaka] sayılı araç [birinci / ikinci] tarafta kalacaktır. Taraflar, banka hesapları, ziynet eşyası ve ev eşyası bakımından paylaşımın fiilen tamamlandığını, mal rejiminden kaynaklanan başkaca bir alacak ve talepleri bulunmadığını kabul eder.
8. SOYADI: [İkinci] taraf, boşanmayla birlikte evlenmeden önceki soyadını kullanacaktır. / Taraflar, 4721 sayılı Kanun m.173 uyarınca boşanmadan sonra da eski eşin soyadının kullanılmasına izin verilmesi hususunda anlaşmıştır.
9. YARGILAMA GİDERLERİ: Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti [taraflar üzerinde eşit olarak / birinci taraf üzerinde] bırakılacaktır.
10. YÜRÜRLÜK: İşbu protokol [ ] madde ve [ ] nüsha olarak taraflarca serbest iradeleriyle imzalanmıştır. Protokol, mahkemece onaylanıp hüküm fıkrasına yazıldığı ve karar kesinleştiği takdirde geçerli olacaktır. [Tarih]
Birinci Taraf
[Ad Soyad] – İmza İkinci Taraf
[Ad Soyad] – İmza
🧭 Dilekçe ve Protokoldeki Bölümler Neden Önemli?
Bir yıllık süre ve birlikte başvuru anlaşmalı boşanmanın giriş kapısıdır. 4721 sayılı Kanun m.166/3, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını ve eşlerin birlikte başvurmasını ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesini arar. Bu nedenle dilekçenin ilk vakıası evlenme tarihi ve sürenin dolduğudur. Süre şartı tamamlanmadan açılan dosyalarda yargılamanın nasıl devam ettiği anlaşmalı boşanmanın çekişmeliye dönüşmesi yazımızda anlatılmaktadır.
Protokolün tamlığı dosyanın en kırılgan noktasıdır. Kanun, mali sonuçlar ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemenin bütününü hâkimin uygun bulmasını şart koşar; kalemlerden birinin boş bırakılması yeterli sayılmaz. Nafaka, tazminat, mal rejimi, velayet ve kişisel ilişki maddelerinin her biri ayrı ayrı ve infaz edilebilir biçimde yazılır. Protokolün hazırlanma tekniği anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Hâkimin onayı ve hüküm fıkrası protokolü kâğıt olmaktan çıkarıp ilam hâline getiren aşamadır. m.184/5 uyarınca fer’î sonuçlara ilişkin anlaşmalar onaylanmadıkça geçerli olmaz; onaylanan hükümlerin icra aşamasında tereddüt doğurmaması için karar metninde aynen yer alması aranır. Duruşmada beyandan dönülmesi hâlinde ortaya çıkan tablo anlaşmalı boşanmadan vazgeçme ve temyiz yazımızda; kesinleşmeden sonra ortaya çıkan uyuşmazlıklar ise anlaşmalı boşanma sonrası aldatma kararı yazımızda incelenmektedir.
Velayet ve kişisel ilişki maddeleri yalnızca tarafların iradesine bırakılmaz. m.182 uyarınca mahkeme, ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenlerken çocuğun sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararını esas alır; aynı maddeye 2021 yılında eklenen fıkra ile kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde velayetin değiştirilebileceğinin kararda ihtar edileceği hükme bağlanmıştır. Bu nedenle kişisel ilişki gün ve saat olarak, teslim yeri belirtilerek yazılır.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Nüfus kayıt örneği; evlenme tarihini, müşterek çocukların doğum tarihlerini ve bir yıllık süre şartının dolduğunu gösterir.
- Tarafların ıslak imzasını taşıyan, tarihli anlaşmalı boşanma protokolü; dilekçenin ayrılmaz parçası olarak sunulur.
- Protokolde taşınmaz veya araç devri kararlaştırılmışsa tapu kaydı ve trafik tescil belgesi örneği.
- Nafaka ödemesinin yapılacağı hesaba ilişkin IBAN bilgisi; protokol metninde yer alır.
- Çocuk bakımından öğrenim durumunu gösteren öğrenci belgesi; kişisel ilişki takviminin okul takvimiyle uyumu bakımından dosyaya girer.
- Vekil aracılığıyla açılıyorsa her iki taraf için ayrı ayrı düzenlenmiş vekâletname.
Tarafların anlaşamadığı bir kalem bulunduğunda dosya farklı bir hatta ilerler; bu ihtimalde izlenen usul çekişmeli boşanma davası ve dilekçesi yazımızda, boşanmadan sonra nafakanın yeniden belirlenmesi ise nafaka artırım dava dilekçesi örneği yazımızda yer alır. Dosyanıza özgü değerlendirme için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse anlaşmalı boşanma mümkün müdür?
4721 sayılı Kanun m.166/3, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar. Bu süre dolmadan açılan dosyada birlikte başvuru tek başına evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı sonucunu doğurmaz; yargılama m.166/1 kapsamında delil toplanarak sürdürülür.
Taraflar duruşmaya katılmadan, sadece vekil aracılığıyla boşanma kararı verilebilir mi?
Kanun maddesi, boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesini şart koşar. Bu nedenle anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmada hazır bulunması aranır; vekilin beyanı bu şartın yerine geçmez.
Hâkim protokolde değişiklik yapabilir mi?
m.166/3, hâkimin tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabileceğini düzenler. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/2650 E. – 2019/485 K. sayılı kararında, değişikliğin taraflara öneri olarak bildirilmesi ve kabul edilmemesi hâlinde yargılamanın çekişmeli boşanma olarak sürdürülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Protokolde kararlaştırılan tazminattan sonradan vazgeçilebilir mi?
Onaylanan ve hüküm fıkrasına yazılan protokol, kesinleşmeyle birlikte ilam niteliği kazanır. Bu nedenle protokolde feragat edilen tazminat ve mal rejimi talepleri kural olarak sonradan ayrı bir dava konusu yapılamaz; karar kesinleşmeden önceki aşamada ise irade değişikliğinin duruşmada açıkça bildirilmesi ve hâkim tarafından onaylanması gündeme gelir.
Dava hangi yer mahkemesinde açılır?
4721 sayılı Kanun m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla davaya bakar.
Bu dilekçe ve protokol örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyanın olayları, süreleri ve delilleri farklıdır ve metin buna göre düzenlenmelidir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
