Ehliyetsiz Kişiye Araç Kullandırma Cezası 2026: KTK 36, Araç Sahibinin Sorumluluğu ve Sigorta Rücusu
Aracını sürücü belgesi olmayan bir yakınına, çalışanına veya tanıdığına kullandıran araç sahibi, yalnızca idari para cezasıyla değil, olası bir kazada trafik sigortacısının rücu davasıyla da karşılaşabilir. 2026 yılında Karayolları Trafik Kanununda yapılan değişiklikle ehliyetsiz araç kullanma ve kullandırma cezaları önemli ölçüde artırıldı.
Kısa özet: KTK m.36/3 uyarınca sürücü belgesi olmadan araç kullanana, belgesi geri alınmış veya iptal edilmişken kullanana ve aracın sürülmesine izin veren işletene ayrı ayrı idari para cezası verilir. Sürücü araç sürmekten men edilir; araç, işletene veya belgeli başka bir sürücüye teslim edilir. Kazada trafik sigortacısı zarar görene ödeme yapar, sonra sigorta ettirene rücu edebilir (Genel Şartlar B.4/b).
Bu yazıda neler var?
🚨 Sürücüye ve Araç Sahibine Cezalar
| Durum | Yaptırım (KTK madde 36/3, 2026) |
|---|---|
| Sürücü belgesi olmadan araç kullanma | Sürücüye 40.000 TL idari para cezası |
| Belgesi geçici veya tedbiren geri alınmışken kullanma | Sürücüye 200.000 TL idari para cezası |
| Belgesi iptal edilmişken kullanma | Sürücüye 200.000 TL idari para cezası |
| Aracın sürülmesine izin veren işleten | Tescil plakası üzerinden 40.000 TL idari para cezası |
Tutarlar 2026 yılı için Kanunda öngörülen tutarlardır ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. İşletene verilen ceza tescil plakası üzerinden düzenlenir; aracın şirkete ait olması hâlinde ceza şirket adına çıkar. Şirket araçlarının çalışanlara kullandırılması için şirket araç filosu ve leasing yazısına bakılabilir.
🚫 Sürücünün Men Edilmesi ve Araç
Kanun metninde ehliyetsiz kullanım nedeniyle araç için süreli bir trafikten men yaptırımı öngörülmemiştir. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.125 uyarınca sürücü araç sürmekten men edilir; araç sahibine, işletene veya geçerli sürücü belgesi olan başka bir sürücüye teslim edilir. Teslim alacak kimse bulunmazsa araç muhafaza altına alınır ve otopark masrafları gündeme gelir.
⚖️ Ceza Hukuku Boyutu
Ehliyetsiz araç kullanmak tek başına suç olarak düzenlenmemiştir. Ancak araç başkalarının hayatı, sağlığı veya malı için tehlikeli olabilecek şekilde kullanılırsa TCK m.179/2’deki trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu gündeme gelebilir. Kazada ölüm veya yaralanma olması hâlinde ise taksirle öldürme veya yaralama hükümleri uygulanır. Alkollü araç kullanımı için alkollü araç kullanma cezası yazısına bakılabilir.
🛡️ Trafik Sigortası ve Rücu
KTK m.95 uyarınca trafik sigortacısı, sözleşmeden veya kanundan doğan bir sebeple sigortalıya karşı rücu hakkı olsa bile zarar görene ödeme yapmakla yükümlüdür. Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarının B.4/b maddesi, aracın gerekli sürücü belgesi olmayan, belgesi geçersiz olan veya belgesine el konulmuş kişi tarafından kullanılması hâlinde sigortacının sigorta ettirene rücu edebileceğini öngörür. Bu nedenle kaza mağdurunun tazminat hakkı korunurken, yükün son aşamada araç sahibine dönmesi mümkündür.
📚 Yargıtay Kararları
- Rücunun muhatabı: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ehliyetsizlik nedeniyle açılan rücu davasının sözleşmeye dayandığını ve muhatabının poliçedeki sigorta ettiren olduğunu; aracın uzun süreli kiraya verilmiş olmasının sigorta ettirenin davalı sıfatını ortadan kaldırmadığını belirtmiştir (E.2022/1129, K.2023/1234, 13.12.2023).
- Rücunun kapsamı: Kapatılmış 17. Hukuk Dairesi, sigortacının sürücünün kusur oranı ve zarar görenin gerçek zararı kadar rücu edebileceğini, bunların bilirkişiyle belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (E.2019/2833, K.2020/362, 03.02.2020).
- Tahkim kararıyla ödenen tutar: Aynı Daire, sigorta tahkim kararıyla ödenen tutarın tamamının rücu edilebileceğine ve faizin ödeme tarihinden işleyeceğine hükmetmiştir (E.2016/18784, K.2019/6712, 23.05.2019).
📝 İtiraz Yolu
KTK m.36 kapsamında tek başına verilen idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; Danıştay 15. Dairesi bu cezalara karşı idari yargının görevli olmadığını kabul etmiştir (E.2016/6228, K.2017/3929, 19.06.2017). Dilekçe için trafik cezasına itiraz dilekçesi örneği yazısına; aracın satıştan sonra başkası tarafından kullanılması hâli için satılan aracın trafik cezası yazısına bakılabilir. Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Aracımı ehliyetsiz birine kullandırırsam ne ceza alırım?
Aracın sürülmesine izin veren işletene tescil plakası üzerinden idari para cezası verilir.
Ehliyetsiz sürücüyle yakalanan araç trafikten men edilir mi?
Kanunda araç için süreli men yoktur; sürücü men edilir ve araç belgeli bir sürücüye teslim edilir.
Ehliyetsiz sürücünün yaptığı kazada sigorta öder mi?
Sigortacı zarar görene öder; ardından sigorta ettirene rücu edebilir.
Bu cezaya nereye itiraz edilir?
Tek başına verilen cezaya 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir.
Davam için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Ehliyetsiz kişiye araç kullandırma hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
