Takograf ve SRC Belgesi Cezaları 2026: KTK 31 ve 49, 4925 Sayılı Kanun, Sürücü ve İşleten Sorumluluğu
Kamyon, tır ve otobüs sürücüleri ile taşımacılık şirketleri için takograf ve SRC belgesi denetimleri günlük çalışmanın parçasıdır. 2026 yılında Karayolları Trafik Kanununda yapılan değişiklikle takograf kullanmama ve takografa müdahale cezaları önemli ölçüde artırıldı, sürüş ve dinlenme süreleri ihlalleri kademeli bir ceza sistemine bağlandı. Cezaların kime verildiği ve nereye itiraz edileceği, sürücü ile işletenin sorumluluğunu ayırır.
Kısa özet: Azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’ı aşan yük taşıtları ve sürücü dahil 17’den fazla oturma yeri olan yolcu taşıtlarında takograf zorunludur (KTK m.31). Takograf kullanmama, sürücü kartı kullanmama ve takografa müdahale ağır cezalara, müdahalede ehliyetin geri alınmasına bağlanmıştır. SRC belgesi olmadan ticari taşıma yapan şoföre ve işletmeciye 4925 sayılı Kanun uyarınca ayrı cezalar verilir. Cezalara 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir.
Bu yazıda neler var?
⏱️ Takograf Zorunluluğu ve Cezalar
| İhlal | Yaptırım (KTK madde 31, 2026) |
|---|---|
| Takograf bulunmaması veya kullanılmaması | Sürücüye 75.000 TL |
| Takografa müdahale (manipülasyon) | 185.000 TL; bir yıl içinde tekrarında 370.000 TL; ehliyet 30 gün, tekrarında 90 gün geri alınır |
| Sürücü kartı kullanmamak veya başkasının kartını kullanmak | 75.000 TL; tekrarında 150.000 TL |
| Sürücü işleten değilse yükümlülüğünü yerine getirmeyen işleten | Sürücü cezasının 2 katı |
| Kullanım, kalibrasyon ve kayıt saklama ihlalleri | Yönetmelikte belirlenen hâllere göre kademeli cezalar |
Tutarlar 7574 sayılı Kanunla belirlenen 2026 tutarlarıdır ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Eski araçlar için takograf zorunluluğunun geçiş takvimi KTK geçici m.27’de düzenlenmiştir.
😴 Sürüş ve Dinlenme Süreleri
KTK m.49, 7574 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Sürüş ve dinlenme sürelerine uymayan sürücüye ihlalin ağırlığına göre kademeli idari para cezası verilir. Sürücü aynı zamanda işletense ceza iki kat uygulanır; değilse işletene de iki kat ceza verilir. Bu düzenleme, sürücüyü sürelere uymaya zorlamaktan çok işletenin iş planlamasını da denetime tabi tutar.
📇 SRC Belgesi
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 5. maddesi, ticari taşımacılıkta mesleki yeterlilik belgesi (SRC) şartı arar. 2025 yılında yapılan değişiklikle Kanunun 26. maddesindeki cezalar sabit tutardan alt ve üst sınırlı bir aralığa dönüştürülmüştür; belgesiz şoföre ve işletmeciye ayrı ayrı ceza verilir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca sürücü kartı ihlali ve manipülasyonda yetki belgesi sahibine ayrıca uyarma puanı uygulanır. Ağır vasıta sürücülerinin iş kazaları için sürücü ve ulaştırma sektöründe iş kazaları yazısına bakılabilir.
👤 Ceza Kime Verilir?
Cezaların şahsiliği ilkesi gereği, ihlali gerçekleştirmeyen araç sahibine yalnızca ruhsat sahibi olduğu için ceza verilemez; Kanunda işletene ayrıca ceza öngörülen hâller ise bunun istisnasıdır. Takograf ve sürüş süresi ihlallerinde sürücü ile işletenin sorumluluğu Kanunda ayrı ayrı düzenlendiğinden, tutanakta kimin hangi fiil nedeniyle cezalandırıldığının açıkça gösterilmesi gerekir. Ticari araç işletmelerinin diğer yükümlülükleri için ticari araçta ayıp ve kazanç kaybı yazısına bakılabilir.
⚖️ İtiraz Yolu
Takograf ve SRC cezalarına karşı Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Ceza, trafikten men gibi idari yargının görev alanına giren bir işlemle birlikte verilmişse itiraz her ikisine birlikte idare mahkemesinde yapılır. Dilekçe için trafik cezasına itiraz dilekçesi örneği ve idari para cezasına itiraz yazılarına bakılabilir.
📚 Yargı Kararları
- Şehir içi muafiyeti: Yargıtay 19. Ceza Dairesi, şehirlerarası ticari yolcu taşıyan aracın belediye sınırları içinde takografı kapatması hâlinde şehir içi muafiyetinden yararlanamayacağını belirterek kanun yararına bozma kararı vermiştir (E.2018/7272, K.2020/1308, 12.02.2020).
- Cezaların şahsiliği: Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Anayasa Mahkemesi kararına atıfla yalnızca ruhsat sahibi olduğu için araç sahibine ceza verilemeyeceğine hükmetmiştir (E.2022/7227, K.2022/13789, 11.10.2022).
- SRC olmadan servis taşımacılığı: Aynı Daire, SRC belgesi olmadan servis aracıyla yolcu taşınmasında işletmeciye verilen cezanın kaldırılamayacağına karar vermiştir (E.2021/16037, K.2021/17565, 08.12.2021).
- İşçi taşıyan sürücü: Danıştay 8. Dairesi, ticari plakalı araçla işçi taşıyan sürücüye verilen SRC cezasını hukuka uygun bulmuştur (E.2021/7323, K.2024/2820, 14.05.2024).
Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Hangi araçlarda takograf zorunlu?
Azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’ı aşan yük taşıtları ve sürücü dahil 17’den fazla oturma yeri olan yolcu taşıtlarında.
Takografa müdahale edilirse ehliyet alınır mı?
Evet. Sürücü belgesi 30 gün, tekrarında 90 gün geri alınır.
SRC belgesi olmadan taşıma yapılırsa kime ceza verilir?
Şoföre ve işletmeciye ayrı ayrı idari para cezası verilir.
Takograf cezasına nereye itiraz edilir?
Tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine; trafikten menle birlikte verilmişse idare mahkemesine.
Davam için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Takograf ve SRC cezaları hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
