Murisi Öldüren Mirastan Yoksun – Yargıtay 7. HD 2026/3870

Kırk yılı aşkın bir süre önce verilmiş bir mirasçılık belgesi, aile içinde yaşanmış bir ölüm olayına rağmen mirasbırakanı öldürdüğü ceza mahkemesince kesin hükümle sabit görülen kişileri de mirasçı olarak gösteriyorsa, bu belge yıllar sonra düzeltilebilir mi? Davalı tarafın “aradan onlarca yıl geçti, dava intikam amacıyla açıldı” savunması sonucu değiştirir mi? Mirastan yoksun kalan kişinin sonradan doğan çocukları, annelerinin yerine mirasçı olabilir mi? Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bir mirasçılık belgesinin iptali davasında bu soruların hepsine dokunan bir dosyayı onayarak kesinleştirdi.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 14.09.2026 tarihli ve E.2026/4520, K.2026/3870 sayılı kararıyla, mirasbırakanı öldüren eş ile kızın mirasçı gösterildiği 1988 tarihli mirasçılık belgesini iptal eden ve mirası diğer beş çocuk arasında eşit paylaştıran ilk derece kararını oy birliğiyle ve kesin olarak onamıştır.
🕯️ Dosyanın arka planı
Karar metnine göre davacı, babasının 1981 yılında annesi ve ablası tarafından planlanarak öldürüldüğünü ileri sürmüştür. Salihli Ağır Ceza Mahkemesinin 25.09.1986 tarihli ve 1986/214 Esas, 1986/209 Karar sayılı kararıyla iki davalı hakkında hapis cezasına hükmedilmiş ve bu hüküm kesinleşmiştir. Nüfus kayıtlarına göre mirasbırakanın ölüm tarihi 26.09.1981’dir.
Buna karşın Demirci Sulh Hukuk Mahkemesinin 12.09.1988 tarihli ve 1988/225 Esas, 1988/208 Karar sayılı mirasçılık belgesinde mirasbırakanın eşi ve öldürme eylemine katılan kızı da mirasçılar arasında gösterilmiştir. Davacı, bu durumun Türk Medeni Kanunu’nun 578. maddesine aykırı olduğunu belirterek belgenin iptalini ve yeni bir mirasçılık belgesi verilmesini istemiştir.
Davalılar ise cevap dilekçesinde, davalılardan birine 2000 yılında da aynı sulh hukuk mahkemesince veraset belgesi verildiğini, aradan yaklaşık 21 yıl geçtiğini, davanın taraflar arasındaki bazı olaylardan sonra intikam amacıyla açıldığını, bu nedenle talebin TMK 2. maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı olduğunu savunmuştur.
🧭 Davanın dört aşaması
Dosya, Yargıtay önüne ikinci kez gelmeden önce uzun bir yol izlemiştir. Karar metninden çıkan aşamalar şöyledir:
- İlk karar (14.04.2022, 2021/227 E., 2022/84 K.): İlk derece mahkemesi eş ve kızın mirasçı olamayacağını kabul etmiş; ancak TMK 579 uyarınca kızın payını onun altsoyuna vermiş ve mirası 12 pay üzerinden dağıtmıştır.
- İstinaf (05.07.2024): İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, kasten öldürme nedeniyle mirastan mahrumiyet değerlendirmesini ve yeni pay dağılımını yerinde bularak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
- İlk temyiz – bozma: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesinde mirasçı gösterilen diğer kişilerin ve yoksun kızın altsoyunun davada yer almadığını tespit ederek, iptalden etkilenecek herkesin davaya dâhil edilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.
- Bozmadan sonra (2025/183 E., 2026/64 K.): İlk derece mahkemesi bozmaya uymuş, taraf teşkilini tamamlamış ve bu kez mirası 5 eşit paya ayırarak davayı kabul etmiştir.
Bozmadan sonraki kararı davalılardan biri temyiz etmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 14.09.2026 tarihinde temyiz itirazlarını reddederek kararı onamıştır. Karar kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.
⚖️ TMK 578: Mirastan yoksunluğun sebepleri
Mirastan yoksunluk, kanunun belirli ağır davranışlara bağladığı ve mirasbırakanın ayrıca bir işlem yapmasına gerek olmayan bir sonuçtur. TMK 578’e göre aşağıdaki kişiler mirasçı olamayacakları gibi ölüme bağlı tasarrufla da hak edinemezler:
- Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler,
- Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirenler,
- Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruf yapmasını veya bundan dönmesini aldatma, zorlama ya da korkutma yoluyla sağlayanlar veya engelleyenler,
- Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ölüme bağlı tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıranlar ya da bozanlar.
Maddenin son fıkrasına göre yoksunluk ancak mirasbırakanın affıyla ortadan kalkar. Öldürme eyleminde mirasbırakanın affetme imkânı çoğu zaman bulunmadığından, bu bent bakımından yoksunluk fiilen kalıcı bir sonuç doğurur.
Somut dosyada eylemin kasten ve hukuka aykırı olarak gerçekleştirildiği, kesinleşmiş ağır ceza mahkûmiyetiyle ortaya konmuştur. İlk derece mahkemesi, istinaf dairesi ve Yargıtay bu noktada aynı sonuca ulaşmıştır: Mirasbırakanın eşi ve kızı, TMK 578/1-1 uyarınca mirasçı olamaz. Uyuşmazlık bu nedenle asıl olarak yoksunluğun kendisinde değil, yoksun olanın payının kime geçeceği ve davanın kimlere karşı yürütülmesi gerektiği konusunda yoğunlaşmıştır.
👶 Yoksun olanın çocukları neden pay alamadı?
TMK 579’a göre mirastan yoksunluk yalnız yoksun olanı etkiler; yoksun olanın altsoyu, mirasbırakandan önce ölen kimsenin altsoyu gibi mirasçı olur. İlk derece mahkemesi 2022’deki ilk kararında bu kuralı uygulayarak yoksun kızın payını onun iki çocuğuna vermiş ve mirası 12 pay üzerinden dağıtmıştı.
Bozmadan sonraki yargılamada ise nüfus kayıtları ayrıntılı biçimde incelenmiş ve şu tespitler yapılmıştır:
- Mirasbırakanın 26.09.1981 tarihinde öldüğü ve altı çocuğunun bulunduğu,
- Yoksun kızın iki çocuğunun, mirasbırakanın ölüm anında henüz doğmamış olduğu,
- Dolayısıyla yoksun kızın ölüm tarihi itibarıyla altsoyunun bulunmadığı.
Bu tespitin hukuki dayanağı TMK 580’dir: Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak şarttır. TMK 579’daki “altsoyun yoksun olanın yerine geçmesi” kuralı, bu genel şartı ortadan kaldırmaz. Mirasın açıldığı anda var olmayan bir torun, yoksun annesinin yerine geçerek mirasçı olamaz. Sonuç olarak mahkeme, mirası yalnızca mirasbırakanın diğer beş çocuğu arasında, her birine 1 pay olmak üzere 5 eşit paya ayırmıştır.
Bu ayrıntı, mirasçılık belgesi davalarında pay hesabının ölüm anındaki fiilî duruma göre yapıldığını açıkça göstermektedir. İlk karardaki 12 paylık dağılım ile ikinci karardaki 5 paylık dağılım arasındaki fark, yalnızca doğum tarihlerinin kontrol edilmesinden kaynaklanmıştır.
👥 Taraf teşkili: bozmanın nedeni
Dosyanın ilk kez Yargıtay’a geldiği aşamada Daire, esasa ilişkin değerlendirmeye girmeden önce usule ilişkin bir eksikliği tespit etmiştir. Davacı yalnızca kendilerine pay verilen iki davalıyı hasım göstermiş; belgede mirasçı olarak yer alan diğer kardeşler ile yoksun kızın çocukları davada yer almamıştı.
Daireye göre mirasçılık belgesinin iptali davasında, iptalden etkilenecek tüm mirasçıların davada taraf olarak yer alması gerekir. Bir mirasçının payı değiştiğinde diğer herkesin payı da değişir; bu nedenle karar bütün mirasçılar bakımından aynı olmak zorundadır. Bozma kararında, belgede mirasçı gösterilenlerle birlikte yoksun kızın altsoyunun da davaya dâhil edilmesi, taraf teşkili sağlandıktan sonra esasın incelenmesi istenmiştir.
Bu yaklaşım sonucu doğrudan etkilemiştir: Torunların davaya dâhil edilmesi ve nüfus kayıtlarının bu çerçevede incelenmesiyle, onların ölüm anında doğmamış oldukları ortaya çıkmış ve pay dağılımı tamamen değişmiştir. Mirasçılık belgesine ilişkin diğer bir taraf ve husumet meselesi için sitemizdeki Hazinenin veraset ilamı davası ile çelişkili veraset ilamlarının iptali yazılarına bakılabilir.
⏳ Yıllar sonra dava açılması ve kötüniyet savunması
Davalılar, mirasçılık belgesinin üzerinden onlarca yıl geçtiğini ve davanın intikam amacıyla açıldığını ileri sürerek TMK 2’ye dayanmıştır. Ne istinaf dairesi ne de Yargıtay bu savunmayı sonucu değiştirecek nitelikte görmüştür; Daire, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulmamıştır.
Bu sonucun arka planında mirasçılık belgesinin hukuki niteliği yatar. TMK 598/3’e göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Mirasçılık belgesi, mirasçılık sıfatını kesin olarak belirleyen bir hüküm değil, aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir belgedir. Kanunun mirasçı olamayacağını açıkça belirttiği bir kişinin belgede yer alması, belgenin gerçek hukuki durumu yansıtmadığı anlamına gelir.
Dosyada ayrıca şu noktalar dikkat çekicidir:
- Yoksunluk sebebi kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyetine dayandığından, eylemin varlığı hukuk mahkemesinde yeniden tartışılmamıştır.
- Davacının hangi saikle dava açtığı, kanunda düzenlenen yoksunluk sonucunu ortadan kaldırmamıştır.
- Bozmaya uyulduktan sonra, karşı taraf yararına usulî kazanılmış hak oluşturan yönlerin yeniden incelenmesi mümkün görülmemiştir.
Mirasçılık belgesine ilişkin farklı bir alt soy meselesi, sitemizdeki karşılıksız mirastan feragatte alt soy yazısında ele alınmıştır. İki karar birlikte okunduğunda, mirasçılık sıfatının yalnızca kan bağına değil, kanundaki özel kurallara (feragat, yoksunluk, sağ olma şartı) göre belirlendiği görülmektedir.
❓ Sık sorulan sorular
Mirastan yoksunluk için ceza mahkûmiyeti şart mı?
Yoksun olanın çocukları her durumda onun yerine geçer mi?
Onlarca yıl önce verilmiş mirasçılık belgesine itiraz edilebilir mi?
Mirasçılık belgesinin iptali davası kimlere karşı açılır?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; miras hukukuna ilişkin diğer yazılar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların adları yer almamaktadır. Kararda yapılan pay hesabı, somut dosyadaki nüfus kayıtlarına ve ölüm tarihine dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; yoksunluk sebebinin ispatına, mirasçıların doğum ve ölüm tarihlerine, taraf teşkiline ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru ve davalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




