Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarMiras Hukuku

Defter Kaydıyla İvazlı Satış – Yargıtay 7. HD 2026/3726

Saklı pay davalarında en çetin tartışma çoğu zaman şudur: Mirasbırakanın sağlığında çocuklarından birine yaptığı devir gerçekten bir satış mıydı, yoksa satış görünümlü bir bağış mı? Devir altmış yıl önce yapılmışsa, tanıklar çoktan hayatını kaybetmişse ve elde yalnızca mirasbırakanın kendi işletmesinin defterleri kalmışsa bu soru daha da zorlaşır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, kız çocuklarının erkek kardeşlerine karşı açtığı ve otuz yılı aşkın süredir devam eden bir tenkis davasında, defter kayıtlarına dayanılarak satışın ivazlı kabul edilmesini ve saklı pay ihlali bulunmadığı sonucunu onadı.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 08.09.2026 tarihli ve E.2026/2891, K.2026/3726 sayılı kararıyla, duruşmalı inceleme sonunda, tenkis davasını reddeden ilk derece kararına yönelik istinaf başvurularını esastan reddeden İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi kararını oy birliğiyle onamıştır.

Kısa özet: 20.08.1991’de ölen mirasbırakanın kızları, babalarının taşınmazların büyük bölümünü sağlığında oğullarına bağışladığını ve iki vasiyetnameyle kalan malları da onlara bıraktığını ileri sürerek tenkis istedi. Mahkeme, mirasbırakana ve şirketine ait 1960’lı yıllara ilişkin Defteri Kebir ve Yevmiye Defterindeki 05.09.1966 tarihli satış ve para girişi kayıtlarına dayanarak bir grup parselin satışını ivazlı kabul etti ve tenkis hesabının dışında tuttu. Bilirkişi hesabına göre davacıların terekeden aldıkları değer, saklı paylarını aşıyordu. Dava reddedildi; istinaf ve temyiz itirazları sonuç değiştirmedi.

🧭 Mesele: satış mı, bağış mı?

Tenkis davası, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan kazandırmaların saklı paylı mirasçılar lehine indirilmesini sağlar. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 565. maddesi, tenkise tâbi sağlararası kazandırmaları sayar: miras payına mahsuben yapılan bazı kazandırmalar, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacıyla yapılanlar, serbestçe dönülebilen ya da ölümden önceki bir yıl dışında yapılan bağışlamalar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar. Bu sayımın ortak paydası, kazandırmanın karşılıksız olmasıdır.

Bu nedenle bir devir gerçek bir satışsa, yani mirasbırakan karşılığında bedel almışsa, o devir tenkis hesabına girmez. İlk derece mahkemesi de kararında açıkça “ivazlı satışlarda tenkis istenemeyeceği” ilkesine dayanmıştır. Dosyanın kaderini, bir grup parselin devrinin bedelli olup olmadığı belirlemiştir.

Mirasbırakan 1991’de öldüğü için mirasa o tarihte yürürlükte bulunan 743 sayılı Kanun uygulanır; ancak kazandırmanın karşılıklı olup olmadığına bakılması gerektiği ilkesi iki dönemde de aynıdır.

👥 Kızların iddiaları ve oğulların savunması

Davacılar, mirasbırakanın sağlığında kız çocuklarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazların büyük bölümünü erkek çocuklarına bağışladığını, ayrıca 1984 ve 1986 tarihli iki vasiyetnameyle terekeden kalan malları da oğullarına bıraktığını ileri sürmüştür. Taşınmazların çok sayıda ve büyük olması nedeniyle değer kaybı olmaksızın bölünebileceğini belirterek saklı payları oranında aynen taksim ve tescil, bu mümkün olmazsa tenkis hesabıyla bulunacak değerin ölüm tarihinden itibaren yasal faiziyle ödenmesini istemişlerdir.

Davalılar ise mirasbırakanın mal kaçırma amacı taşımadığını, dava konusu taşınmazlar dışında başka taşınmazlarının da bulunduğunu ve davacılara da para bağışında bulunduğunu savunmuştur.

Dosyanın uzunluğu da dikkat çekicidir: Temyiz dilekçelerinde, eldeki davayla birleştirilen 1992/518 Esas sayılı bir dosyadan söz edilmektedir. Yargılama, bölge adliye mahkemesinin daha önce verdiği kaldırma kararları üzerine Bergama 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde (2025/58 E., 2025/164 K.) yeniden yapılmıştır.

📊 Rakamlarla tenkis hesabı

İlk derece mahkemesi, ivazlı kabul ettiği parselleri ve ayrıca değerlendirdiği iki taşınmazı hesap dışında bırakarak 10.10.2012 tarihli tenkis bilirkişi raporunu esas almıştır. Karar metnindeki rakamlar şöyledir:

  • Net tereke: 7.406.521,268 TL
  • Eklenecek değerlerle tenkise esas tereke: 8.858.578,93 TL
  • İki davacının saklı payı: 1.328.786,759 TL; bu davacılardan biri terekeden 1.427.120,00 TL, diğeri 1.519.914,716 TL almıştır.
  • Altı mirasçının saklı payı: 221.464,460 TL; bu mirasçıların her biri terekeden 246.621,667 TL almıştır.

Her mirasçının terekeden aldığı değer, saklı payının üzerinde kaldığı için mahkeme saklı pay ihlali bulunmadığı ve mirasbırakanın tasarruflarının davacıların saklı paylarını aşmadığı sonucuna varmıştır. Bölge adliye mahkemesi de tasarrufların serbest tasarruf nisabı içinde kaldığını belirterek istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Tenkiste değerin hangi tarihe göre belirleneceği ayrı ve sık tartışılan bir sorudur. Bu konu sitemizdeki tenkiste değerleme tarihi yazısında incelenmiştir. Bu dosyada davacılar, karar tarihine en yakın değerlerin esas alınması gerektiğini ve 13 yıl önce alınan raporun hükme dayanak yapılamayacağını temyiz sebebi olarak ileri sürmüş, ancak bu itiraz sonucu değiştirmemiştir.

📒 Altmış yıllık defter kaydı delil olur mu?

Kararın en öğretici yönü ispat meselesidir. İlk derece mahkemesi, mirasbırakana ve şirketine ait 1960’lı yıllara ilişkin Defteri Kebir’in 15. sayfasında ve Yevmiye Defterinin 20. sayfasında, 355 numaralı parselin davalılara satışına ve satış bedelinin girişine ilişkin 05.09.1966 tarihli kayıtlar bulunduğunu tespit etmiştir. Mahkemeye göre bu kayıtların aksi davacılarca ispatlanamamıştır; bu nedenle söz konusu parsel ve ondan ifrazla oluşan tüm parseller yönünden satışın ivazlı olduğu kabul edilmelidir.

Davacılar bu değerlendirmeye karşı temyizde şunları ileri sürmüştür:

  • 6100 sayılı HMK’nın 222. maddesine göre ticari defterin delil sayılabilmesi için açılış ve kapanış onaylarının yaptırılmış ve usulüne uygun, eksiksiz tutulmuş olması gerekir.
  • Onaysız fotokopiler delil olarak kabul edilemez; defterler dosyada yer almamaktadır ve üzerlerinde bilirkişi incelemesi yapılmamıştır.
  • Mal kaçırma kastı bulunan mirasbırakanın kendi tuttuğu belgeler hükme esas alınamaz.
  • Kabul anlamına gelmemek üzere, defterde gösterilen bedel ile rayiç değer arasındaki farkın saklı pay ihlaline yol açıp açmadığı araştırılmalıdır.

HMK 222/2 gerçekten de ticari defterlerin ticari davalarda delil sayılmasını açılış ve kapanış onayı ile kayıtların birbirini doğrulaması şartına bağlar. Tenkis davası ise ticari dava değildir; mirasçılar arasında görülen bir miras davasıdır ve deliller hâkimin takdirine açıktır. İlk derece mahkemesi defter kayıtlarını, aksi ispatlanamayan bir belge olarak değerlendirmiştir. Yargıtay, bu itirazları da içeren temyiz sebeplerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığını belirterek ayrıntılı bir gerekçeye girmeden onama yoluna gitmiştir. Bu nedenle karardan, defter kayıtlarının her tenkis davasında yeterli delil sayılacağı gibi genel bir ilke çıkarmak doğru olmaz; ancak somut dosyada bu değerlendirmenin bozma nedeni görülmediği açıktır.

Üçüncü kişiye satılan otel vasıflı bir taşınmaz bakımından ise tablo farklıdır. Mahkeme, bu satışın bedelinin ya da bir kısmının mirasbırakan tarafından davalılara ödendiğinin ispat edilemediğini belirtmiştir. Davacılar ise bedelin yalnızca yaklaşık %4’ünün kızlara verildiğini, kalanın oğullara aktarıldığını iddia etmiştir. Bu iddia da sonuca etkili bulunmamıştır.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 08.09.2026 tarihli, E.2026/2891, K.2026/3726 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

⚖️ Temyizde ileri sürülenler ve sonuç

Davacılar defter itirazlarının yanı sıra şunları da ileri sürmüştür: Birleşen 1992/518 Esas sayılı dosyada belirli parseller yönünden tenkis davasının görülmesi gerektiğine karar verildiği ve önceki aşamalarda bu parsellerin terekeye alınmasının lehlerine usulü kazanılmış hak oluşturduğu; köy tüzel kişiliğine ait intifa hakkı bulunan bir parselin tenkis hesabı dışında tutulmasının hatalı olduğu; mirasbırakanın kızlarına karşılık beyanname imzalattığı; vekâlet ücretinin fahiş olduğu ve bir davalı hakkındaki adli yardım kararının kaldırılması gerektiği.

Bölge adliye mahkemesi, önceki kararları istinaf edenlerin sıfatı ve kaldırma sebepleri birlikte değerlendirildiğinde usulü kazanılmış hak bulunmadığı sonucuna varmıştı. Yargıtay, kararın tarafların iddia ve savunmalarına, dayanılan belgelere, uygulanacak hukuk kurallarına, ispat kurallarına ve gerekçeye göre usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek HMK 370/1 uyarınca onama kararı vermiş; duruşma vekâlet ücreti olarak 40.000,00 TL‘nin davacılardan alınarak davalılara verilmesine hükmetmiştir. Karar kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.

💡 Kararın gösterdikleri

  • İspat yükü: Devrin bedelli olduğunu gösteren bir kayıt dosyaya girdiğinde, bunun aksini ispat yükü tenkis isteyen tarafa geçebilir.
  • Belgenin yaşı tek başına engel değildir: Mahkeme, 1966 tarihli defter kayıtlarını aksi ispatlanmadığı sürece değerlendirmeye almıştır.
  • Saklı pay hesabı kişi kişi yapılır: İhlal iddiası, her mirasçının terekeden aldığı değerin kendi saklı payıyla karşılaştırılmasıyla sınanır.
  • Mal kaçırma iddiası ile tenkis ayrı yollardır: Bu dosyada kızlar tenkis yolunu kullanmış; satışın gerçekte bağış olduğu iddiası ivaz tartışması içinde değerlendirilmiştir. Muvazaa iddiasıyla tapu iptali ayrı bir davanın konusudur.

Vasiyetnamenin iptali ile tenkisin birlikte istendiği hâller için sitemizdeki vasiyetname iptalinde tenkis talebi yazısına; eşin saklı payı ve aile konutu için aile konutunun vasiyeti yazısına bakılabilir.

❓ Sorular ve cevaplar

Bedelli satış tenkise tâbi midir?

Gerçek anlamda karşılığı ödenmiş bir satış, tenkise tâbi değildir; TMK 565’te sayılan kazandırmalar karşılıksız kazandırmalardır. Bu dosyada ilk derece mahkemesi de “ivazlı satışlarda tenkis istenemeyeceği” ilkesine dayanmış ve karar Yargıtay’ca onanmıştır.

Mirasbırakanın kendi işletme defteri, mirasçılara karşı delil olabilir mi?

Bu dosyada mahkeme, mirasbırakana ve şirketine ait defterlerdeki satış ve para girişi kayıtlarını, aksi ispatlanamadığı gerekçesiyle hükme esas almıştır. Davacıların HMK 222’deki onay şartlarına dayanan itirazı bozma nedeni görülmemiştir. Ancak Yargıtay ayrıntılı gerekçe yazmadığından sonuç somut dosyaya özgü değerlendirilmelidir.

Saklı pay ihlali nasıl tespit edildi?

Bilirkişi, tenkise esas tereke değerini 8.858.578,93 TL olarak hesaplamış; her mirasçının saklı payını, terekeden aldığı değerle karşılaştırmıştır. Davacıların aldığı değerler saklı paylarının üzerinde kaldığı için ihlal bulunmamıştır.

Karar kesinleşti mi?

Evet. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 08.09.2026 tarihinde bölge adliye mahkemesi kararını kesin olarak ve oy birliğiyle onamıştır; davacılar ayrıca 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinden sorumlu tutulmuştur.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; miras hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları ve taşınmazların konum bilgileri yer almamaktadır. Kararda geçen tereke değerleri ve saklı pay hesapları somut dosyaya özgüdür; benzer bir dosyada sonuç, mirasbırakanın ölüm tarihine, kazandırmanın niteliğine, sunulan delillere ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud