Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Ceza HukukuEmsal KararlarForex Hukuku

Zimmet Ödenince Üç Kat Ceza Yok – Yargıtay 7. CD 2024/3489

Forex hesabında biriken zarar, bazen yalnızca yatırımcının kendi cebini değil, çalıştığı kurumun kasasını da etkiler. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin incelediği dosyada bir bankanın şubesinde portföy yöneticisi olarak çalışan sanık, internet üzerinden Forex işlemleri yaparken uğradığı kayıpları kapatmak için mudilerin hesaplarından yıllar boyunca para çekmiştir. Dosyanın Yargıtay aşamasındaki asıl sorusu ise suçun varlığı değil, sanığın bozmadan sonra banka zararının tamamını yatırmasının cezaya ve hükmün mali sonuçlarına nasıl yansıyacağıdır.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 28.03.2024 tarihli ve E.2023/5251, K.2024/3489 sayılı kararıyla, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 160/2. maddesindeki “zararın üç katından az olmamak üzere” adli para cezası kuralının yalnızca tazmin edilmemiş zarar üzerinden uygulanabileceğini belirtmiş; zararın tamamen giderildiği dosyada üç kat uygulamasını, banka zararının tazminine ilişkin fıkrayı, nispi harcı ve nispi vekâlet ücretini hükümden çıkararak mahkûmiyeti düzelterek onamıştır.

Kısa özet: Portföy yöneticisi olarak çalışan sanık, 29.04.2016-10.11.2019 arasında 7 mudinin hesaplarında sahte imzalı talimatlar ve ortak hesap formlarıyla işlem yaparak 6.781.786,50 TL’yi zimmetine geçirmiş, iadelerden sonra 1.474.804,83 TL uhdesinde kalmıştır. Sanık, Forex kayıplarını telafi etmek istediğini savunmuş, bozmadan sonra bu tutarı 03.03.2022 tarihli dekontla bankaya ödemiştir. Yargıtay, zarar kalmadığından yalnız gün adli para cezası verilebileceğine, tazmin, nispi harç ve nispi vekâlet ücretine hükmedilemeyeceğine karar vermiştir.

🏦 Şubede yıllara yayılan işlemler

Karar metnine göre sanık, suç tarihleri olan 29.04.2016 ile 10.11.2019 arasında bir bankanın şubesinde portföy yöneticisi olarak görev yapmaktadır. Banka görev yazısı, sanığın müşterileri adına hesap açma-kapama, virman, döviz alım-satımı gibi bankacılık işlemlerini yapmaya yetkili olduğunu göstermektedir. Bu yetki, olayın hem nasıl gerçekleştiğini hem de neden bankacılık zimmeti olarak nitelendirildiğini açıklar.

Mahkemenin kabulüne göre sanık, yedi mudinin hesaplarıyla ilgili şu yöntemleri kullanmıştır:

  • Mudiler adına taklit imzayla ortak hesap tanımlama formları düzenleyerek ortak hesaplar açmak veya müşterileri kendi açtığı hesaplara ortak kullanıcı olarak tanımlamak,
  • Kartını kapatmak için şubeye gelen bir mudiye, cep telefonuna gelen şifrenin kapatma işlemi için gerektiğini söyleyerek kartı ele geçirmek, yeni şifre tanımlamak ve kartı diğer hesaplara bağlamak,
  • Müşterilerin bilgisi dışında vadeli hesap bozumu, havale ve döviz alım-satımı talimatları düzenlemek,
  • Diğer şube personeline müşterinin şubede olduğunu, dekontu ona imzalatacağını söyleyerek hesaplara para yatırma işlemleri yaptırmak.

Bu yöntemlerle toplam 6.781.786,50 TL zimmete geçirilmiş, sanığın mudi hesaplarına yaptığı iadelerden sonra uhdesinde kalan miktar 1.474.804,83 TL olarak belirlenmiştir. Kamu davası, 5411 sayılı Kanun’un 160/2. maddesi ve zincirleme suça ilişkin TCK 43. maddesi uyarınca açılmıştır. Dosyada banka şikâyet dilekçesi, 28.02.2020 tarihli banka denetim raporu, 18.01.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporu ve imza inceleme raporları yer almaktadır.

📉 Forex kaybı savunması ve geç gelen ödeme

Sanık savunmasında 2015 yılından itibaren internet üzerinden Forex işlemleri yapmaya başladığını, kaybettiği paraları telafi etmek için mudilerin hesaplarından farklı tarihlerde para çektiğini anlatmıştır. Amacının paraları geri koymak olduğunu, ancak işler ters gidince zararın her gün büyüdüğünü ve iadeyi yapamadığını söylemiştir. Yurt dışında yaşayan mudilerin hesaplarını takip edemeyecekleri düşüncesiyle hareket ettiğini de kabul etmiştir.

Bu savunma, kaldıraçlı işlemlerin yarattığı kayıp sarmalının ceza hukuku bakımından bir mazeret oluşturmadığını gösteren tipik bir örnektir. Paranın “geri koyulmak üzere” alınması, zimmet suçunun oluşmasını engellemez; ancak kararın da gösterdiği gibi, zararın sonradan giderilmesi hükmün mali kısmını doğrudan etkileyebilir.

Sanık ilk aşamada banka zararını yaklaşık 1.500.000 TL olarak ifade etmiş, dosyanın bozulmasından sonra ise 1.474.804,83 TL’yi bankaya yatırdığını beyan ederek 03.03.2022 tarihli dekontu dosyaya sunmuştur. Buna rağmen Ağır Ceza Mahkemesinin bozma sonrası hükmünde hem zararın üç katı esas alınarak adli para cezası belirlenmiş hem de banka zararının ödettirilmesine, nispi harç ve nispi vekâlet ücretine hükmedilmiştir.

Temyiz aşamasında iki taraf da hükmü eleştirmiştir: Katılan banka, tazmin edilen zararın, nispi harcın ve vekâlet ücretinin eksik hesaplandığını ileri sürmüş; sanık müdafileri ise eylemin basit zimmet sayılması gerektiğini, zarar ödendiği için üç kat adli para cezasının hukuka aykırı olduğunu savunmuştur.

⚖️ Daire neyi düzeltti?

7. Ceza Dairesi önce suçun sübutuna ve niteliğine ilişkin itirazları reddetmiştir. Daire, yargılamanın usule uygun yapıldığını, iddia ve savunmaların delillerle birlikte gerekçeli kararda tartışıldığını, vicdani kanının dosyadaki belge ve bilgilerle uyumlu olduğunu belirtmiştir. Hüküm fıkrasında TCK 43 artırımının 1/2 yazılmasına karşın 1/3 uygulanması ise mahallinde düzeltilebilecek bir yazım hatası kabul edilmiştir.

Bunun dışında Daire, Yargıtay tarafından düzeltilebilecek üç hukuka aykırılık saptamıştır:

  • Adli para cezası: Banka zararını tamamen gideren sanık hakkında yalnızca gün adli para cezası belirlenmeli, zararın üç katı uygulaması yapılmamalıydı.
  • Tazmin: Zarar 03.03.2022 tarihli dekontla giderildiğinden, tazmine konu zarar kalmamıştı; banka zararının ödettirilmesine karar verilemezdi.
  • Harç ve vekâlet ücreti: Zarar giderildiği için nispi harca ve nispi vekâlet ücretine de hükmedilemezdi.

Bu aykırılıklar yeniden yargılama gerektirmediğinden Daire, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 321. maddesi uyarınca hükmü bozmuş, aynı Kanun’un 322. maddesine dayanarak düzeltmeyi kendisi yapmıştır. Hükmün üç kat uygulamasına ilişkin kısmı, tazmin, nispi harç ve nispi vekâlet ücreti fıkraları çıkarılmış, diğer kısımlar aynen bırakılarak hüküm tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle düzeltilerek onanmıştır.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 28.03.2024 tarihli, E.2023/5251, K.2024/3489 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

🧮 Üç kat kuralı nasıl okunmalı?

5411 sayılı Kanun’un 160/2. maddesi, hükmolunacak adli para cezası miktarının bankanın uğradığı zararın üç katından az olamayacağını düzenler. İlk bakışta bu kural, zararın suç tarihindeki büyüklüğüne bağlı sabit bir alt sınır gibi okunabilir. Daire ise kuralı farklı yorumlamıştır.

Karara göre üç kat uygulamasında esas alınacak tutar, nitelikli zimmet kapsamında değerlendirilen eylemlerden doğan ve tazmin edilmeyen zarardır. Zarar hiç yoksa ya da tamamen giderilmişse, maddedeki üç kat kuralı işletilemez; mahkeme yalnızca gün adli para cezası belirler. Bu yaklaşımın iki sonucu vardır:

  • Hüküm tarihine kadar yapılan ödeme, adli para cezasının hesap tabanını doğrudan küçültür; tam ödeme hâlinde üç kat uygulaması tamamen ortadan kalkar.
  • Üç kat hesabı, toplam zimmet tutarı üzerinden değil, nitelikli zimmet sayılan eylemlerden kalan zarar üzerinden yapılır; basit zimmet niteliğindeki işlemler bu hesaba katılmaz.

Somut dosyada zimmet tutarı 6,7 milyon TL’yi aşsa da iadeler ve son ödeme sonrasında bankanın tazmin edilmemiş zararı kalmamıştır. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin zarar tutarını esas alarak belirlediği yüksek adli para cezası, Yargıtay tarafından gün adli para cezasına indirgenmiştir.

Adli para cezasının sanık bazında ve elde edilen menfaate göre belirlenmesi meselesi sermaye piyasası suçlarında da gündeme gelmektedir; bu konu sitemizdeki manipülasyonda adli para cezası yazısında ele alınmıştır.

🔍 Basit zimmet mi, nitelikli zimmet mi?

Sanık müdafileri, eylemin basit zimmet olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Nitelikli zimmette, suçun işlenmesini gizlemeye yönelik hileli davranışlar aranır. Mahkeme bu ayrımı yapmak için 28.12.2021 tarihli duruşmada sahte imzalı havale talimatlarını, vadeli hesap erken kapama talimatlarını, ortak hesap kullanım formlarını ve tediye fişlerini tek tek incelemiştir.

Daire, özellikle iki mudiye ait hesaplardaki talimat ve fişlerde bulunan sahte imzaların ilk bakışta ve basit bir inceleme ile anlaşılamadığını, dolayısıyla aldatıcılık niteliği taşıdığını kabul etmiştir. Kart şifresinin mudiden kandırılarak alınması ve hesapların ortak hesaba dönüştürülmesi de aynı değerlendirmeye dayanak olmuştur. Bu nedenle nitelendirme itirazı reddedilmiş; düzeltme yalnızca mali sonuçlarla sınırlı kalmıştır.

Bankacılık zimmetinde kovuşturmanın şartlarıyla ilgili farklı bir mesele için banka şikâyetinin yeterliliğine ilişkin Ceza Genel Kurulu kararı; boş fişe imza aldırılarak yapılan işlemler için banka çalışanının zimmeti yazısı incelenebilir.

📌 Uygulama bakımından dikkat çeken noktalar

Karar, yatırım kayıplarını kapatmak için başkalarının parasına el uzatılan dosyalarda zarar gideriminin zamanlamasının önemini ortaya koymaktadır. Karardan çıkan başlıca sonuçlar şöyle özetlenebilir:

  • Bozmadan sonra, hükümden önce yapılan tam ödeme bile adli para cezasının üç kat tabanını ortadan kaldırabilir.
  • Zarar giderildiğinde ceza mahkemesi banka lehine tazmine, nispi harca ve nispi vekâlet ücretine hükmedemez.
  • Zararın ödenmesi suçun varlığını ve hapis cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu dosyada mahkûmiyet ve hapis cezası korunmuştur.
  • Basit-nitelikli zimmet ayrımı işlem bazında yapılır ve üç kat hesabı yalnız nitelikli eylemlerden kalan zarara bağlanır.
  • Katılan bankanın daha yüksek tazmin ve vekâlet ücreti talebi, zarar ödenmiş olduğundan karşılık bulmamıştır.

Kararda 5411 sayılı Kanun’daki etkin pişmanlık hükümleri ayrıca tartışılmamıştır; değerlendirme, üç kat kuralının uygulanma koşulu ile sınırlıdır. Ödemenin soruşturma veya kovuşturmanın hangi aşamasında yapıldığı, başka sonuçlar bakımından ayrıca önem taşıyabilir.

💡 Sık sorulan sorular

Zararı ödeyen banka çalışanı cezadan kurtulur mu?

Bu kararda kurtulmamıştır. Daire mahkûmiyeti ve hapis cezasını onamış; zararın ödenmesinin etkisini adli para cezasının üç kat uygulaması, tazmin, nispi harç ve nispi vekâlet ücretiyle sınırlı tutmuştur.

Üç kat adli para cezası hangi tutar üzerinden hesaplanır?

Karara göre nitelikli zimmet kapsamında değerlendirilen eylemlerden doğan ve tazmin edilmeyen zarar üzerinden hesaplanır. Zarar yoksa ya da tamamen giderilmişse yalnızca gün adli para cezası verilir.

Forex kayıplarını kapatma amacı suçun niteliğini değiştirir mi?

Bu dosyada değiştirmemiştir. Sanığın paraları geri koyma niyetiyle aldığını söylemesine rağmen, sahte imzalı talimatlar ve ortak hesap formları nedeniyle eylemler nitelikli zimmet olarak kabul edilmiştir.

Yargıtay neden dosyayı yerel mahkemeye geri göndermedi?

Saptanan aykırılıklar yeniden yargılama gerektirmediği için Daire, 1412 sayılı Kanun’un 322. maddesine dayanarak hükmü kendisi düzeltmiş ve düzeltilmiş hâliyle onamıştır.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, ceza ve yatırım hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan düzelterek onama kararından derlenmiştir. Karar metninde sanık ve mudilerin adları yer almamaktadır. Kararda adli para cezası ve tazmine ilişkin varılan sonuç, somut dosyadaki ödeme tarihine ve zimmet tutarlarına dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; ödemenin zamanına ve kapsamına, eylemlerin niteliğine, uygulanacak kanuna ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud