Mülakat Raporu Hizmete Özel mi? – Danıştay 10. D 2026/298

Uluslararası koruma başvurusu reddedilen bir yabancının dosyasında iki ayrı belge bulunur: Başvuru sahibinin sorulara verdiği cevapların yazıldığı mülakat formu ve bu cevapları değerlendiren personelin kanaatlerini içeren mülakat raporu. İlki talep edildiğinde verilir; ikincisi ise idarenin genelgesiyle “hizmete özel” sayılmıştır. Ret kararına itiraz etmek isteyen başvuru sahibi, kararın arkasındaki değerlendirmeyi görmeden itiraz edebilir mi? Danıştay Onuncu Dairesi bu soruyu ilk derece mahkemesi sıfatıyla inceledi ve genelgeyi hukuka uygun buldu.
Danıştay 10. Dairesi, 02.02.2026 tarihli ve E.2022/5415, K.2026/298 sayılı kararıyla, mülakat raporunun verilmemesine ilişkin valilik işlemi ile dayanağı olan İçişleri Bakanlığı genelgesinin ilgili hükmüne karşı açılan iptal davasını oybirliğiyle reddetmiştir. Karara karşı Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açıktır.
📝 Mülakat formu ile mülakat raporu aynı belge mi?
Kararın anlaşılması için iki belgenin farkını görmek gerekir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 75. maddesine göre başvuru sahibiyle kayıt tarihinden itibaren otuz gün içinde bireysel mülakat yapılır ve her mülakatın sonunda düzenlenen tutanağın bir örneği mülakat yapılan kişiye verilir. Uygulama Yönetmeliği ve Genelge, bu tutanağı mülakat formu olarak düzenler: Formda sorulan sorular ve verilen cevaplar yer alır, form başvuru sahibine okunabilir, düzeltme ve ek açıklamalar forma işlenir ve talep hâlinde bir örneği verilebilir.
Mülakat raporu ise Yönetmelik’in 89. maddesine göre mülakat tamamlandıktan sonra hazırlanır ve mülakat görevlisinin kanaat ve değerlendirmelerini içerir. Kararda aktarıldığı üzere raporda başvuru sahibinin iddialarının özeti, maddi unsurlar ve inanırlık analizi, haklı nedene dayalı korku analizi, zulüm analizi, dahili kaçış analizi, 1951 Cenevre Sözleşmesi analizi, ikincil koruma ve hariçte bırakma analizleri yer alır. Genelge bu belgeyi “karar formu” olarak adlandırır ve üzerine “Hizmete Özel” kaşesi vurulmasını öngörür.
Danıştay da raporun karar niteliği taşımadığını, uluslararası koruma kararının Genel Müdürlük veya yetki verilmesi hâlinde valilik tarafından verildiğini vurgulamıştır. Rapor, karar makamının önüne konulan değerlendirmelerden biridir.
📂 Dava neden hem işleme hem genelgeye açıldı?
Dosyada davacının vekili 23.06.2022 tarihli dilekçeyle dosyadaki belgelerin örneklerini istemiş, mülakat raporu dışındaki evrak teslim edilmiştir. Aynı tarihli ayrı bir dilekçeyle raporun da verilmesi istenmiş, İl Göç İdaresi Müdürlüğü 30.06.2022 tarihli yazıyla raporun Genelge uyarınca hizmete özel evrak sınıfına alındığını ve paylaşılamayacağını bildirmiştir.
Davacı, bu ret işleminin yanında dayanağı olan Genelge’nin “Kişisel Dosyaya Erişim” başlıklı 23. maddesinin, verilebilecek belgeler arasında mülakat raporunu saymayan kısmı ile “hizmete özel gizlilik dereceli evrak dışında kalan” ibaresinin iptalini istemiştir. İYUK’un 7. maddesinin dördüncü fıkrası, düzenleyici işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem, uygulama işlemi ya da her ikisi aleyhine birden dava açabileceğini öngördüğünden, iki işlem aynı davada incelenmiştir. Bakanlık düzenlemesinin iptali istendiği için dava ilk derece olarak Danıştay’da görülmüştür.
🗣️ Tarafların ve Danıştay Savcısının görüşleri
Davacı; Genelge hükmünün adil yargılanma, bilgi edinme ve savunma haklarına aykırı olduğunu, 6458 sayılı Kanun’a göre olumsuz kararın maddi gerekçeleri ve hukuki dayanaklarıyla tebliğ edilmesi gerektiğini, ret gerekçeleri öğrenilemediği için etkili itiraz imkânının ortadan kalktığını ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca kurumların avukatın gerek duyduğu belgeleri incelemesine sunması gerektiğini ileri sürmüştür.
Davalı Bakanlık ise karar ve dosyadaki diğer tüm belgelerin davacıya ve vekiline verildiğini, bunlarla idari itiraz ve dava yollarının kullanılabildiğini savunmuştur. Bakanlığa göre rapor, idarenin karar verme mekanizmasının bir parçasıdır ve olası bir davada idarenin savunmasının temelini oluşturur; henüz dava yokken raporun istenmesi silahların eşitliğine de aykırıdır. Dava açıldığında dosyanın tamamı mahkemeye gönderilmektedir.
Danıştay Savcısı da raporun karar almaya esas oluşturan veriler arasında yer almayan, iç işleyişe ait bir değerlendirme olduğunu belirterek davanın reddi gerektiği görüşünü bildirmiştir.
🧩 Kanun, yönetmelik ve genelge zinciri
Danıştay incelemesine normlar hiyerarşisinden başlamıştır. Anayasa’nın 124. maddesi bakanlıklara kanunların uygulanmasını sağlamak için düzenleme yapma yetkisi verir; ancak yönetmelik, genelge ve benzeri metinler kanunla tanınan bir hakkı genişletemez veya daraltamaz. Bu çerçevede Daire zinciri şöyle kurmuştur:
- Kanun: 6458 sayılı Kanun’un 94. maddesi, başvuru sahibinin, yasal temsilcisinin veya avukatının kişisel dosyadaki belgeleri inceleyip örneğini alabileceğini, ancak millî güvenlik, kamu düzeni ve suçun önlenmesine ilişkin belgelerin incelenemeyeceğini ve verilemeyeceğini düzenler. Kanunda mülakat raporuna özgü bir hüküm yoktur.
- Yönetmelik: Uygulama Yönetmeliği, mülakat raporunun şekil ve içeriğini Genel Müdürlüğe bırakmış; hangi bilgi ve belgelerin incelenemeyeceğinin ve verilemeyeceğinin de Genel Müdürlükçe belirlenecek usul ve esaslara göre tayin edileceğini öngörmüştür.
- Genelge: Bu yetkiye dayanılarak çıkarılan 2022/1 sayılı Genelge, karar formuna “Hizmete Özel” kaşesi vurulmasını ve 23. maddede gizlilik dereceli evrak dışındaki belgelerin verilmesini düzenlemiş; verilecek belgeler arasında kayıt ve mülakat formunu, varsa psikolog veya sosyal hizmet raporunu, başvuru sahibinin sunduğu belgeleri ve kararı saymış, mülakat raporunu saymamıştır.
Daire, Yönetmelik’in Genel Müdürlüğe açıkça yetki tanıdığını, Genelge’nin bu yetki kapsamında kaldığını ve yetki ile şekil yönünden hukuka aykırılık bulunmadığını kabul etmiştir. Ayrıca Gizlilik Dereceli Belgelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te “hizmete özel” derecesinin, yetkisiz kişilerce öğrenildiğinde idarenin faaliyetini engelleyebilecek hassas bilgi içeren belgeler için kullanılabileceği düzenlemesine de yer vermiştir.
🔐 Bilgi edinme hakkı ve kurum içi görüşler
Davacının dayandığı 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu da kararda ele alınmıştır. Kanun’un 26. maddesine göre kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır. Daire, bu hükmün “aksi kararlaştırılmadıkça” kaydına dikkat çekmiş ve mülakat raporunun gizlilik derecesinin idarece belirlenmiş olmasını bu çerçevede değerlendirmiştir.
Danıştay’a göre rapor; mevzuat çerçevesinde analiz ve değerlendirmeler içeren, personelin kanaatini yansıtan, idarenin karar alma sürecinin bir aşamasına ait bir belgedir. Bu niteliği nedeniyle karar alma sürecinin ve hizmetin gereği olarak “hizmete özel” sayılması üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı bulunmamıştır. Genelge’ye uygun olarak kurulan ret işlemi de aynı gerekçeyle hukuka uygun görülmüş ve dava bütünüyle reddedilmiştir.
Davacı adli yardımdan yararlandığından, yargılama giderinin kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 339. maddesi uyarınca davacıdan tahsili için vergi dairesine müzekkere yazılmasına ve vekâlet ücretinin davacıdan alınmasına hükmedilmiştir.
🌍 Karar uygulamada ne anlatıyor?
Karar, uluslararası koruma sürecinde başvuru sahibinin dosyaya erişiminin sınırlarını belirginleştirmektedir. Öne çıkan noktalar şunlardır:
- Mülakat formu ile mülakat raporu ayrı belgelerdir; form talep hâlinde verilebilirken, raporun idare aşamasında paylaşılmaması Danıştay tarafından hukuka uygun bulunmuştur.
- Olumsuz kararın maddi gerekçe ve hukuki dayanaklarıyla tebliğ edilmesi yükümlülüğü ayrı bir güvencedir; Daire, kararın ve diğer belgelerin davacıya verildiğini dikkate almıştır.
- İdarenin savunmasına göre dava açıldığında dosyanın tamamı mahkemeye gönderilmektedir; raporun yargı aşamasında mahkemenin önüne gelmesi bu kararın konusu değildir.
- Kararda düzenleyici işlem ile uygulama işleminin birlikte dava konusu edilebildiği bir örnek de görülmektedir.
Sınır dışı etme sürecindeki usul güvencelerinin Anayasa Mahkemesi tarafından ele alındığı AYM 2026/23892 kararı, bu yazıyla birlikte okunduğunda yabancılar hukukundaki usul tartışmalarının farklı bir boyutunu göstermektedir. Danıştay 10. Dairesinin yabancı unsurlu başka bir uyuşmazlığı için Danıştay 10. D 2025/2800 yazısına bakılabilir.
❓ Sorular ve cevaplar
Uluslararası koruma başvuru sahibi kişisel dosyasındaki belgeleri alabilir mi?
Mülakat formu neden verilirken mülakat raporu verilmiyor?
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu bu belgeye erişim sağlamıyor mu?
Bu karar kesin mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; idare hukuku ve yabancılar hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 10. Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan ilk derece kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları kaynakta anonimdir. Kararda varılan sonuç, dava tarihindeki Genelge ve Yönetmelik hükümlerine ve somut dosyadaki işlemlere dayanır; temyiz incelemesi veya mevzuat değişiklikleri sonucu etkileyebilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




