Cezası yıllar önce infaz edilmiş bir kişi, bir iş başvurusunda, güvenlik soruşturmasında ya da bir meslek ruhsatı aşamasında eski mahkûmiyetinin hâlâ kayıtlarda göründüğünü fark edebilir. Halk arasında “sabıka kaydı” denilen adli sicil ile bunun bir alt katmanı olan arşiv kaydı, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’ndaki sürelerin dolmasıyla silinir. Silme yetkisi mahkemelerde değil, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğündedir. Bu yazıda kaydın hangi aşamada arşive alındığı, arşivden ne zaman tamamen silindiği ve koşulları oluştuğu hâlde silinmemiş bir kayıt için Genel Müdürlüğe sunulan dilekçenin örneği yer alıyor.
🗂️ Adli Sicil ve Arşiv Kaydı: Silinme Koşulları ve Süreler
Kanun iki aşamalı bir sistem kurar. Kesinleşen mahkûmiyet önce adli sicile işlenir; infaz gibi bir sebep gerçekleşince adli sicilden silinip arşiv kaydına alınır; arşiv kaydı da belirli sürenin dolmasıyla tamamen silinir. Arşiv bilgilerini kural olarak kişinin kendisi (kullanılış amacını belirterek) veya vekâletnamede açıkça yetkili kılınan vekili, soruşturma veya kovuşturma kapsamında yargı mercileri, seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen kamu kurumları isteyebilir (m.10/1).
| Aşama / durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İnfazın tamamlanması, mahkûmiyeti tüm sonuçlarıyla kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımı, genel af | Adli sicilden silinip arşiv kaydına alınır | 5352 m.9/1 |
| Olağan mahkûmiyetler | Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl sonra tamamen silinir | 5352 m.12/1-c |
| Anayasa m.76 veya TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetler | Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla 15 yıl; bu karar olmaksızın 30 yıl | 5352 m.12/1-b |
| Fiilin suç olmaktan çıkarılması | Adli sicil ve arşiv kaydı talep aranmaksızın tamamen silinir | 5352 m.12/2 |
| Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucu beraat / ceza verilmesine yer olmadığı kararı | Önceki mahkûmiyete ilişkin kayıtlar tamamen silinir | 5352 m.12/3 |
| İlgilinin ölümü | Adli sicil ve arşiv bilgileri tamamen silinir | 5352 m.9/2, m.12/1-a |
On beş yıllık sürenin ön koşulu olan yasaklanmış hakların geri verilmesi ise bir mahkeme kararıdır: kural olarak infazın tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi ve bu sürede yeni suç işlenmeyip iyi hâlli yaşanması gerekir; talep, hükmü veren mahkemeye veya hükümlünün yerleşim yerindeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır (m.13/A). Bu yol için memnu hakların iadesi yazımıza, TCK kaynaklı hak yoksunlukları için belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma yazımıza bakabilirsiniz.
🏛️ Silme Talebi Hangi Makama Yapılır?
5352 sayılı Kanun’un 6290 sayılı Kanun’la değişik geçici 2/3. maddesi uyarınca 11.04.2012’den bu yana arşiv kayıtlarının silinmesi Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yerine getirilir. Adli Sicil Yönetmeliği de silme işleminin Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakanın onayıyla kurulan komisyonca re’sen yapılacağını öngörür. Yani süre dolduğunda kaydın kendiliğinden silinmesi asıldır; dilekçe, koşulları oluştuğu hâlde kaydın hâlâ göründüğü ya da sürenin başlangıç tarihinin yanlış hesaplandığı düşünülen durumlarda Genel Müdürlüğe sunulur.
Mahkemeye talep neden sonuç vermez? Yargıtay 10. Ceza Dairesi 10.04.2023 tarihli E.2022/8905, K.2023/3205 sayılı kararında, bir asliye ceza mahkemesinin hükümlünün talebi üzerine verdiği “arşiv kaydının silinmesi” ek kararını, silme işleminin münhasıran Genel Müdürlükçe yapılması gerektiği gerekçesiyle kanun yararına bozmuştur. Aynı yönde başka dairelerin kararları da bulunmaktadır. Bu nedenle örnekteki dilekçe bir mahkemeye değil, Genel Müdürlüğe hitap eder. Talebin reddi bir idari işlem niteliğinde olduğundan, ret hâlinde idari yargı yolu gündeme gelir; bu davanın yapısı için iptal davası ve yürütmeyi durdurma dilekçesi örneği yazımız fikir verir.
📄 Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Silme Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, ertelenen hapis cezasının denetim süresini iyi hâlli geçirmesi nedeniyle cezası infaz edilmiş sayılan bir kişinin, aradan beş yılı aşkın süre geçtiği hâlde arşiv kaydının hâlâ göründüğü durum üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı adli sicil ve arşiv kaydı silme başvuruları; tüm kayıtların dökümü, infaz ve yerine getirme belgeleri ile kararın hak yoksunluğu doğurup doğurmadığı birlikte incelenerek, gerekiyorsa önce yasaklanmış hakların geri verilmesi talebi ve ret hâlinde izlenecek idari yargı yolu da planlanarak yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
T.C. ADALET BAKANLIĞI
ADLİ SİCİL VE İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE
ANKARA
TALEP EDEN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Baba Adı: [ ], Doğum Yeri ve Tarihi: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
İLGİLİ KARAR: İstanbul Anadolu [ ]. Asliye Ceza Mahkemesinin [tarih] tarihli, [esas] E., [karar] K. sayılı, [tarih] tarihinde kesinleşen kararı
KONU: Silinme koşulları oluşan arşiv kaydının 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 12/1-c maddesi uyarınca tamamen silinmesi talebi.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil hakkında yukarıda belirtilen kararla [suç] suçundan [ceza] verilmiş ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir. Müvekkil denetim süresini yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirmiş, ceza [tarih] tarihinde infaz edilmiş sayılmıştır (TCK m.51/8). Buna ilişkin yerine getirme belgesi ektedir.
2. Söz konusu mahkûmiyet, Anayasa’nın 76. maddesi veya Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanun bakımından hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetlerden değildir. Bu nedenle 5352 sayılı Kanun’un 12/1-c maddesindeki beş yıllık süre uygulanır.
3. Kaydın arşive alınma koşulu [tarih] tarihinde oluşmuş, bu tarihten itibaren beş yıllık süre [tarih] tarihinde dolmuştur. Ancak müvekkil adına [tarih] tarihinde alınan arşiv kaydı belgesinde söz konusu mahkûmiyet hâlâ görünmektedir.
4. 5352 sayılı Kanun’un 6290 sayılı Kanun’la değişik geçici 2/3. maddesi uyarınca arşiv kayıtlarının silinmesi Genel Müdürlüğünüzce yerine getirilmektedir. Kaydın arşivde tutulmaya devam etmesi, müvekkilin [iş başvurusu / meslek ruhsatı / güvenlik soruşturması] süreçlerinde aleyhine sonuç doğurmaktadır.
HUKUKİ NEDENLER: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.9, 10, 12, geçici m.2; 5237 sayılı TCK m.51; Adli Sicil Yönetmeliği ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Müvekkil hakkındaki İstanbul Anadolu [ ]. Asliye Ceza Mahkemesinin [esas] E., [karar] K. sayılı kararına ilişkin arşiv kaydının 5352 sayılı Kanun’un 12/1-c maddesi uyarınca tamamen silinmesine,
2. İşlem sonucunun tarafımıza yazılı olarak bildirilmesine,
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Talep Eden Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Arşiv kaydının da istenebileceğine dair yetkiyi içeren vekâletname 2) Kesinleşme şerhli karar örneği 3) Yerine getirme / infaz belgesi 4) Güncel adli sicil ve arşiv kaydı belgesi 5) Kimlik fotokopisi
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Doğru makam. Silme yetkisi Genel Müdürlükte olduğundan, dilekçenin başlığı ve “ilgili karar” satırı, işlemin hangi kayda yönelik olduğunu ilk bakışta göstermelidir. Mahkemeye yöneltilen talepler, Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımı karşısında kanun yararına bozma konusu olabilmektedir.
Sürenin başlangıcı. Beş, on beş ve otuz yıllık süreler kararın kesinleşme tarihinden değil, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten başlar. İnfazın tamamlandığı ya da ertelenen cezanın infaz edilmiş sayıldığı tarih bu nedenle dilekçede ayrı bir paragrafta ve belgesiyle gösterilir.
Hak yoksunluğu değerlendirmesi. Kaydın hangi süreye tabi olduğu, mahkûmiyetin Anayasa m.76 veya özel kanunlar bakımından bir hak yoksunluğu doğurup doğurmadığına bağlıdır. Bu sorunun açıkça cevaplanması, Genel Müdürlüğün süre hesabını hangi bende göre yapacağını belirler. Aynı kişi hakkında birden fazla kayıt varsa, tekerrür gibi sonuçlar için suçta tekerrür yazımız da ayrıca önem taşır.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Kesinleşme şerhli mahkûmiyet kararı örneği.
- İnfazın tamamlandığını veya cezanın infaz edilmiş sayıldığını gösteren yerine getirme belgesi.
- Güncel adli sicil ve arşiv kaydı belgesi.
- Varsa yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı.
- Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa, arşiv bilgilerinin istenmesine yetki veren vekâletname (5352 m.10/1-a).
Adli sicil sisteminin genel işleyişi için adli sicil kaydı ve silinmesi yazımıza, kamu görevine girişte kayıtların etkisi için güvenlik soruşturmasının olumsuz sonucuna itiraz ve iptal davası yazımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Sabıka kaydı ile arşiv kaydı aynı şey mi?
Hayır. Adli sicil kaydı, infaz edilmemiş veya silinme sebebi oluşmamış mahkûmiyetleri gösterir. İnfaz, zamanaşımı, genel af gibi sebeplerle adli sicilden silinen bilgiler arşiv kaydına alınır ve arşiv bilgilerini yalnız kanunda sayılan kişi ve kurumlar isteyebilir (5352 m.9, 10).
Arşiv kaydının silinmesi için mahkemeye başvurulabilir mi?
11.04.2012’den bu yana arşiv kayıtlarının silinmesi Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılır (5352 geçici m.2/3). Yargıtay, bu konuda mahkemelerin verdiği silme kararlarını kanun yararına bozmaktadır (örneğin 10. Ceza Dairesi E.2022/8905, K.2023/3205).
Süre dolunca kayıt kendiliğinden silinir mi?
Adli Sicil Yönetmeliği, silme işleminin Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakanın onayıyla kurulan komisyonca re’sen yapılacağını öngörür. Fiilin suç olmaktan çıkarılması hâlinde de kayıtlar talep aranmaksızın silinir (5352 m.12/2). Koşulların oluştuğu düşünüldüğü hâlde kayıt görünmeye devam ediyorsa Genel Müdürlüğe başvuru gündeme gelir.
Kendi adli sicil kaydımı nasıl görebilirim?
Gerçek kişiler kendileriyle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtlarını, Adalet Bakanlığının belirlediği usulle ve güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir ve sonucu fiziki veya elektronik ortamda ilgili mercie verebilir (5352 m.13/2). Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada mahkûmiyetin türü, infaz tarihi, hak yoksunluğu durumu ve kişi hakkındaki diğer kayıtlar farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
