Bir trafik kazası tazminatında sonucu belirleyen çoğu zaman tek bir satırdır: zarar görenin gelecekte elde edeceği varsayılan gelir. Bu satıra hangi kalemlerin girdiği, yüz binlerce liralık farka yol açabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin incelediği dosyada tartışma kusurdan ya da maluliyetten değil, bu gelir satırındaki bir kalemden çıkmıştır: 2022’den beri uygulanmayan asgari geçim indirimi (AGİ), yolcunun gelecek döneme ait tazminat hesabında hâlâ yer alıyor muydu?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 18.06.2026 tarihli ve E.2025/52, K.2026/7494 sayılı kararıyla, trafik kazasında yaralanan yolcu lehine 533.899,17 TL sürekli maluliyet tazminatına hükmeden Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararını, hesap raporunun denetime elverişli olmaması ve bilinmeyen aktif dönemde AGİ’li ücret esas alınması nedeniyle oy birliğiyle bozmuştur.
🚗 Kaza, başvuru ve talep artırımı
Karar metnine göre davacı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle teminat altına alınan bir araçta yolcu olarak bulunduğu sırada, 29.05.2023 tarihinde meydana gelen çift taraflı bir trafik kazasında yaralanmış ve kalıcı maluliyete uğramıştır. ZMSS, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca işletenlerin KTK m.85/1’den doğan sorumluluğunu karşılamak üzere yaptırılması zorunlu olan sigortadır.
Davacı vekili, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak başlangıçta 15.001,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı istemiş, yargılama sırasında talebini 533.899,17 TL‘ye yükseltmiştir. Uyuşmazlık, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesiyle kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu önünde görülmüştür.
Sigortacı ise cevabında dört savunma ileri sürmüştür:
- Şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığı,
- Maluliyet raporunun mevzuata uygun olmadığı,
- Müterafik kusur nedeniyle indirim yapılması gerektiği,
- Hatır taşıması nedeniyle indirim yapılması gerektiği.
🧾 İki hakem heyeti, iki farklı sonuç
Dosyada iki aşamalı tahkim incelemesi yapılmıştır ve iki aşama birbirine zıt sonuçlara ulaşmıştır.
Uyuşmazlık Hakem Heyeti (K-2024/407618): Dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporlarına dayanarak maluliyet raporunun mevzuata uygun olmadığını kabul etmiş ve başvuruyu usulden reddetmiştir.
İtiraz Hakem Heyeti (2024/İHK-79451): Bu karara süresinde yapılan itiraz üzerine talebi kabul etmiş, 533.899,17 TL sürekli maluliyet tazminatının 26.03.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte sigorta şirketinden tahsiline hükmetmiştir.
5684 sayılı Kanun’un 30/12. maddesine göre kırk bin Türk Lirasının üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar için temyize gidilebilir ve temyizde HMK hükümleri uygulanır. Hükmedilen tutar bu sınırın çok üzerinde olduğundan sigortacı kararı Yargıtay’a taşımıştır.
📑 Sigortacının temyiz sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde cevap dilekçesindeki savunmaları tekrarlamış ve bunlara yenilerini eklemiştir: usulüne uygun başvuru yapılmadığı, maluliyet raporunun mevzuata uygun olmadığı, hesaplamada genel şartların esas alınması gerektiği, kusur oranının kabul edilmediği, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği ve vekâlet ücretinin hatalı olduğu.
Daire bu itirazların büyük bölümünü tek bir bentte toplamış ve reddetmiştir. Kararın (1) numaralı bendine göre tarafların iddia ve savunmaları, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi, dava şartları, ispat kuralları ve kararda belirtilen gerekçeler karşısında, sigortacının (2) numaralı bendin dışında kalan itirazları yerinde değildir. Böylece başvuru şartı, maluliyet raporu, kusur, müterafik kusur ve hatır taşıması tartışmaları bu aşamada sigortacı aleyhine sonuçlanmıştır.
Genel şartlar itirazı bakımından mevzuattaki bir gelişmeyi not etmek gerekir: KTK m.90’a 7327 sayılı Kanun’la eklenen cümle ve fıkra, Anayasa Mahkemesi’nin 29.12.2022 tarihli, E.2021/82, K.2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Maddenin yürürlükteki metnine göre ZMSS kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir; Kanunda düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Kararın (1) numaralı bendi, genel şartlar itirazına ilişkin ayrıca bir gerekçe içermemektedir.
Sitede yer alan hatır taşıması indirimi ve ispat ile erken alınan maluliyet raporu kararları, bu dosyada reddedilen savunmaların başka olaylardaki görünümünü ele almaktadır.
🧮 Bozma gerekçesi: AGİ ve denetlenebilir rapor
Bozmaya yol açan (2) numaralı bent iki tespit içerir.
Birincisi, raporun denetlenemez olmasıdır. Daire’ye göre hükme esas alınan hesap raporu açık ve anlaşılır değildir, denetime elverişli değildir; ayrıca bilinmeyen dönem tazminat hesabına ilişkin hesap tablosu rapora eklenmemiştir.
İkincisi, AGİ’nin hesaba katılmasıdır. Karar metninde, 25.12.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7349 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 32. maddesinde düzenlenen asgari geçim indirimi uygulamasının kaldırıldığı, bu hükmün 01.01.2022 tarihinden itibaren ücret ödemelerine uygulanacağı hatırlatılmıştır. Gelir Vergisi Kanunu’nun güncel metninde de 32. madde, 22.12.2021 tarihli ve 7349 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle mülga olarak görünmektedir.
Daire’ye göre denetlenemeyen mevcut hâliyle bile raporun, davacının aktif dönem tazminatını asgari geçim indirimli ücret üzerinden hesapladığı anlaşılmaktadır. Oysa bilinmeyen aktif dönem için 01.01.2022’den itibaren ücrete AGİ dâhil edilmeden hesap yapılması gerekir. Bu nedenle ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık yeni bir rapor alınması, AGİ’siz ücretle hesap yapılması ve davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakların dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
📅 Bilinmeyen aktif dönem ne demek?
Sürekli iş göremezlik tazminatı hesabında zarar görenin kayıp gelirleri zaman dilimlerine ayrılır. Kaza tarihi ile hesap tarihi arasındaki döneme ait ücretler belli olduğu için bu dönem uygulamada “bilinen dönem” olarak anılır. Hesap tarihinden sonra çalışma çağının sonuna kadar uzanan döneme ait gelir ise henüz gerçekleşmemiştir; bu dönem “bilinmeyen aktif dönem” olarak hesaplanır.
Kararın önemi, AGİ’nin kaldırılmasının hangi döneme etki ettiğini netleştirmesindedir. Kaza 29.05.2023 tarihinde, yani AGİ’nin kaldırılmasından sonra meydana gelmiştir. Hesap tarihinden sonraki gelir de doğal olarak 2022 sonrasına düşer. Daire, bu dönem için gelecekteki ücretin AGİ eklenmiş bir tutar üzerinden öngörülmesini hatalı bulmuştur. Başka bir anlatımla, artık ödenmeyen bir kalem, ileride kazanılacağı varsayılan gelire eklenemez.
Kararda, AGİ’nin kaldırılmasının tazminat tutarını hangi oranda etkileyeceği belirtilmemiştir. Daire yalnızca hesabın hangi esasla yapılacağını göstermiş, sonucu yeni alınacak denetime açık rapora bırakmıştır. Raporun eksik bilinmeyen dönem tablosu da bu yüzden önemlidir: Tablo olmadan hangi ücretin esas alındığı denetlenemez.
🔒 Usuli kazanılmış hak ve temyiz sınırı
Kararın son vurgusu, yeniden yapılacak hesapta “davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakların” dikkate alınmasıdır. Dosyada itiraz hakem heyeti kararını yalnız sigortacı temyiz etmiştir; davacı tarafın temyizinden karar metninde söz edilmemektedir. Bu nedenle bozma sonrası hesapta sigortacının kendi temyizi nedeniyle daha ağır bir sonuçla karşılaşmaması gözetilecektir. Karar metni, usuli kazanılmış hakkın somut kapsamını ayrıca açıklamamaktadır.
Kararın sonuç kısmında sigortacının diğer temyiz itirazları reddedilmiş, İtiraz Hakem Heyeti kararı (2) numaralı bentteki nedenlerle bozulmuş, peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine ve dosyanın gönderilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir. Benzer ZMSS dosyalarında kişisel zarar hesabının farklı yönleri için sitedeki aşırı yolcuda müterafik kusur kararına da bakılabilir.
💬 Sık sorulan sorular
AGİ hangi tarihten itibaren hesaptan çıkarılıyor?
Kararda, 7349 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle AGİ uygulamasının 01.01.2022 tarihinden itibaren ücret ödemelerine uygulanmak üzere kaldırıldığı belirtilmiş; bilinmeyen aktif dönem için bu tarihten itibaren ücrete AGİ dâhil edilmeden hesap yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
Hakem heyetleri neden farklı sonuçlara ulaştı?
Uyuşmazlık Hakem Heyeti maluliyet raporunu mevzuata uygun bulmayarak başvuruyu usulden reddetmiş; İtiraz Hakem Heyeti ise talebi kabul ederek 533.899,17 TL’ye hükmetmiştir. Yargıtay, maluliyet raporuna yönelik itirazı yerinde görmemiştir.
Hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapıldı mı?
Sigortacı her iki indirimi de talep etmiş, ancak Daire bu itirazları bozma bendi dışında kalan temyiz sebepleri arasında saymış ve yerinde görmemiştir. Kararda bu itirazların reddine ilişkin ayrıntılı bir gerekçe yer almamaktadır.
Bozma ile tazminat ortadan kalktı mı?
Hayır. Bozma, tazminat hakkını değil hesabın yöntemini konu almaktadır. Yeni alınacak denetime açık raporla hesap yeniden yapılacaktır; ortaya çıkacak tutar karar metninden bilinmemektedir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, diğer içtihatlar ise Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Olaya ilişkin anlatım, karar metninde aktarılan dava, cevap ve hakem heyeti kararlarına dayanır; davacının, sürücülerin ve sigorta şirketinin kimliği kaynakta anonimdir. Bozma sonrası yapılacak yeni hesabın sonucu bilinmemektedir. Kanun hükümlerine ve tazminat hesabının dönemlerine ilişkin açıklamalar bilgi amacıyla eklenmiştir. Kusur, maluliyet ve gelir durumu farklı olan dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
