Bankanın Rehin Hakkı ve Haciz – Ankara BAM 22. HD 2026/853
Bir şirketin banka hesabındaki para için icra dairesi bankaya haciz ihbarnamesi gönderir. Banka cevabında hesabın varlığını kabul eder, ancak bu paranın üzerinde kendi alacakları için rehin, hapis, takas ve mahsup hakkı bulunduğunu, haczin bu haklardan sonra gelmek üzere işlendiğini bildirir. Alacaklı ise paranın icra dosyasına gönderilmesinde ısrar eder; iki ayrı şikâyet reddedilir ve yıllar sonra banka bu kez menfi tespit davası açar. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, bankanın sözleşmeden doğan bu haklarını ön plana alan ilk derece kararını yerinde bulmuştur.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 15.06.2026 tarihli ve E.2024/1434, K.2026/853 sayılı kararıyla, bankanın menfi tespit davasını kabul eden Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi kararına karşı alacaklının istinaf başvurusunu HMK m.353/1-b.1 uyarınca esastan reddetmiş; karar, HMK m.362/1-a gereğince kesin olarak verilmiştir.
🗓️ 2013-2017: ihbarnameden menfi tespite
Dosyanın arka planı, Ankara 5. İcra Müdürlüğünün 2013/17331 Esas sayılı takibine dayanır. Davalı alacaklı, 30.10.2013 düzenleme tarihli ve 30.000,00 TL bedelli bir çek nedeniyle keşideci şirket aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatmıştır. Takip tutarı şu kalemlerden oluşmuştur:
- 28.955,00 TL bakiye asıl alacak ve 359,95 TL işlemiş faiz,
- 2.895,50 TL çek tazminatı ve 86,87 TL çek komisyonu,
- 245,00 TL ihtiyati haciz avukatlık ücreti ve 68,05 TL ihtiyati haciz yargılama gideri,
- toplam 32.610,37 TL.
Sonraki süreç şöyle ilerlemiştir:
- 11.12.2013: Bankanın şubesine İİK m.89/1 haciz ihbarnamesi gönderilmiştir. Banka, borçlu şirketle kredi ilişkisi bulunduğunu ve haczin bankanın takas, mahsup, rehin ve hapis hakkından sonra gelmek üzere işlendiğini bildirmiştir.
- 06.01.2014: Alacaklının talebiyle, hesaptaki paranın icra dosyasına gönderilmesi için bankaya müzekkere yazılmıştır. Bankanın Ankara 15. İcra Hukuk Mahkemesinin 2014/52 Esas sayılı dosyasıyla yaptığı şikâyet reddedilmiştir.
- 24.11.2014: Aynı istemle yeniden müzekkere yazılmış; bankanın Ankara 11. İcra Hukuk Mahkemesinin 2014/1258 Esas sayılı dosyasındaki şikâyeti de reddedilmiştir.
- 18.12.2017: Bankaya yeni bir haciz müzekkeresi gönderilmiştir. Banka, bu müzekkereye karşı borçlu olmadığının tespiti için Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde (2020/381 Esas) dava açmıştır.
⚖️ Banka ve alacaklının tezleri
Davacı banka, yapılan işlemlerin hukuka aykırı olduğunu ve yerleşik içtihatlara göre üçüncü kişinin rehin ve hapis hakkını ileri sürmesinin istihkak iddiası niteliğinde bulunduğunu savunmuştur. Buna dayanarak 18.12.2017 tarihli haciz müzekkeresine karşı borçlu olmadığının tespitini ve davalı aleyhine takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
Davalı alacaklı ise şu noktalara dayanmıştır:
- Haciz ihbarnamesi çok sayıda bankaya gönderilmiş, davacı banka 19.12.2013 tarihli cevabında borçlunun iki ayrı hesabı bulunduğunu bildirmiş; ancak bunlardan yalnız biri hakkında açıklama yapmış, uyuşmazlık konusu diğer hesap hakkında açıklamada bulunmamıştır.
- Menfi tespit davası, İİK m.89/3’te öngörülen on beş günlük süre içinde açılmamıştır.
- Somut olayda istihkak prosedürünün uygulanma ihtimali yoktur.
🏦 Asliye ticaret mahkemesinin tespitleri
Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi, 10.01.2023 tarihli ve 2023/8 Karar sayılı kararıyla davayı kabul etmiştir. Gerekçede bilirkişi kurulu raporuna dayanılarak şu tespitler yapılmıştır:
- 01.11.2013 itibarıyla borçlu şirketin uyuşmazlık konusu hesabında 25.051,00 TL bakiye bulunmaktadır.
- Bankanın, borçlunun bütün borçları için şubelerindeki mevduat, döviz ve bloke hesapları dahil her türlü hak ve alacak üzerinde rehin, hapis ve mahsup hakkı vardır. Bu hak, “Üye İşyeri Sözleşmesi”nin 25. maddesi ve “Çek/Altın Taahhütnamesi”nin 21. maddesiyle sabittir.
- Banka kayıtlarında borçlu adına 23 adet çek için “karşılıksızdır” işlemi yapılmıştır; bankanın sorumlu olduğu çek yasal karşılık tutarı 24.035,00 TL‘dir. Banka ödediği bu tutarı müşterisinden isteyebilir.
- Banka ayrıca Tokat İcra Müdürlüğünün 2019/24074 Esas sayılı dosyasıyla, borçlunun keşideci olduğu 11.11.2013 tarihli ve 42.000,00 TL bedelli çek için kambiyo takibi başlatmıştır ve bu dosya derdesttir.
Mahkeme, bu alacak kalemleri yönünden sözleşme ve taahhütname hükümleri kapsamında bankanın rehin ve mahsup hakkının mevcut olduğu sonucuna varmıştır.
📑 İstinaf sebepleri ve Dairenin cevabı
Alacaklı istinaf dilekçesinde, on beş günlük süre ve bir yıllık zamanaşımı itirazlarını yinelemiş; bankanın ödeme yükümlülüğünün ilk müzekkereyle kesinleştiğini ve davanın bundan dört yıl sonra açıldığını ileri sürmüştür. Bunun yanında bilirkişi ek raporuna yönelik itirazların dikkate alınmadığını, taahhütname aslının getirtilmesi gerektiğini, üye işyeri formunda kaşe bulunmadığını, Tokat dosyasına süresinde delil olarak dayanılmadığını, bankanın kredi sözleşmesine dayalı bir takibi olmadığını ve borçlunun temerrüde düşürülüp düşürülmediğinin araştırılması gerektiğini savunmuştur.
Daire, uyuşmazlığı “davacının borçlu olup olmadığı” olarak belirlemiş ve incelemeyi HMK m.355 uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı yapmıştır. Gerekçede yargılamanın usule uygun yürütüldüğü, kamu düzenine aykırılık bulunmadığı, özellikle 02.08.2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunun ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu belirtilmiş; taahhütname ve üye işyeri sözleşmesi kapsamına göre istinaf başvurusunun esastan reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Dairenin gerekçesi, alacaklının süre ve zamanaşımı itirazlarını ayrı başlıklar hâlinde tartışmamaktadır; bu itirazlar, kararın usul ve esas yönünden yasaya uygun bulunmasıyla birlikte karşılanmıştır. Karar 15.06.2026 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiş; 1.711,23 TL istinaf karar ve ilam harcından peşin alınan 427,81 TL mahsup edilerek bakiye 1.283,42 TL’nin alacaklıdan tahsiline hükmedilmiştir.
📜 Taahhütnamedeki üç madde
Daire, kararında “Çek/Altın Taahhütnamesi”nin üç maddesini aynen aktarmıştır. Bunlar, bankanın konumunu belirleyen sözleşme zeminini oluşturur:
- Madde 14: Müşteri adına farklı çek hesapları açılması hâlinde, birinin müsait olmadığı durumlarda banka, bakiyeleri müsait diğer hesaplardan virman yapmaya yetkilidir.
- Madde 15: Çek ödemeleri hesap numarası esas alınarak yapılır; bu uygulama nedeniyle bankanın uğrayacağı zarardan müşteri sorumludur.
- Madde 21: Müşterinin doğmuş ve doğacak her türlü borcunun teminatı olarak; mevduat, döviz tevdiat, yatırım hesapları, bloke hesaplar ve her türlü hesabın bakiyesi ile bankada bulunan senet ve kıymetler üzerinde bankanın rehin ve hapis hakkı vardır. Banka, alacağın muaccel olup olmadığına bakılmaksızın ve ihbara gerek olmadan bunları alacağına takas ve mahsup etmeye yetkilidir.
Mahkemeler, bu hükümleri bankanın karşılıksız çekler nedeniyle ödediği yasal sorumluluk tutarı ve borçlu aleyhine takip ettiği çek alacağıyla birlikte değerlendirmiştir. Bölge adliye mahkemesinin gerekçesinde ayrıca “Üye İşyeri Başvuru Formu ve Sözleşmesi”ne de dayanılmıştır.
🔎 Karardan çıkan sonuçlar
Kararın kendi kapsamı içinde şu noktalar öne çıkmaktadır:
- Haczin sırası: Banka, ihbarnameye verdiği ilk cevapta haczin kendi takas, mahsup, rehin ve hapis hakkından sonra gelmek üzere işlendiğini bildirmiş; mahkemeler bu hakkın sözleşmelerle kurulduğunu kabul etmiştir.
- Bankanın kendi alacağı: Rehin ve mahsup hakkının karşılığı soyut bir teminat değil; bankanın karşılıksız çekler için ödediği 24.035,00 TL ve takip ettiği 42.000,00 TL’lik çek alacağı gibi somut kalemlerdir. Hesaptaki 25.051,00 TL bu alacaklar karşısında değerlendirilmiştir.
- Önceki şikâyetlerin reddi: Bankanın icra hukuk mahkemelerindeki iki şikâyetinin reddedilmiş olması, sonradan açılan menfi tespit davasının kabulüne engel görülmemiştir. Şikâyet yolu ile genel mahkemedeki menfi tespit davası farklı inceleme alanlarına sahiptir.
Haciz ihbarnameleri ve bankaların mahsup hakkı konusunda sitede farklı yönleri ele alan kararlar da bulunmaktadır: Emekli maaşı yönünden sınırları tartışan emekli maaşına banka blokesi kararı ile ihbarnamenin kapsamına ilişkin haciz ihbarnamesinde miktar kararı incelenebilir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, mahsup hakkının ticari müşterinin çek hesabı üzerinden ve menfi tespit davasında ileri sürülmesidir.
💬 Sık sorulan sorular
Banka, haczedilen hesaptaki parayı kendi alacağına mahsup edebilir mi?
Alacaklının on beş günlük süre itirazı neden sonucu değiştirmedi?
Bankanın daha önce icra hukuk mahkemesindeki şikâyetleri reddedilmişti; bu durum davayı etkiledi mi?
Bu karara karşı temyiz yolu açık mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası üzerinden ulaşılabilir; haciz ve banka uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında derlenmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) sisteminde yayımlanan ve kesin olarak verilen kararından derlenmiştir. Sonuç; müşterinin imzaladığı sözleşme ve taahhütnamelerin içeriğine, hesap bakiyesine, bankanın somut alacak kalemlerine ve ihbarnameye verilen cevabın içeriğine dayanır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta bu unsurlar farklıysa sonuç da farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, takip ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
